Ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, με αφορμή την παρουσίαση του νέου βιβλίου του καθηγητή Θάνου Βερέμη για τον Αριστοτέλη, προχώρησε σε ορισμένες σκέψεις για τη σημερινή πολιτική πραγματικότητα, αντλώντας αναφορές από τη σκέψη του μεγάλου Έλληνα φιλοσόφου. Εστίασε κυρίως στην πολιτική ζωή και στα πολιτικά ήθη.
Ο Αριστοτέλης ήταν υποστηρικτής της μεσότητας, της αποφυγής δηλαδή των υπερβολών και των ακροτήτων. Όπως σημείωσε, η πολιτική ζωή σήμερα δεν μένει πάντα μακριά από υπερβολές· αντίθετα, κατά την εκτίμησή του, τείνει ολοένα και περισσότερο προς τις ακρότητες και την εχθροπάθεια. Επισήμανε ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης συχνά πλειοδοτούν σε επιθετική ρητορική και χαρακτηρισμούς, ενώ η ανωνυμία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ενισχύει ακόμη περισσότερο αυτά τα αρνητικά φαινόμενα.
Έχοντας πολυετή παρουσία στην πολιτική, υπογράμμισε ότι θεωρεί πως έχει όχι μόνο το δικαίωμα, αλλά και την υποχρέωση να εκφράζει τη γνώμη του ξεκάθαρα, ειδικά σε μια χώρα που έχει βιώσει επανειλημμένα διχασμούς και εμφύλιες συγκρούσεις. Στο πλαίσιο αυτό, ανέδειξε πέντε βασικές αρχές που θεωρεί αναγκαίες για να μπορέσει η Ελλάδα να ανοίξει νέους δρόμους, όχι μόνο οικονομικά αλλά και πολιτικά και κοινωνικά, αρχές που συνδέονται με το δημόσιο ήθος:
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Πρώτη αρχή: η πολιτική χρειάζεται μέτρο
Όχι ατολμία ή χλιαρότητα, αλλά μέτρο. Την ικανότητα να σκέφτεται κανείς, να κρίνει και να τοποθετείται ώριμα, χωρίς να διολισθαίνει ούτε στην ύβρη του φανατισμού ούτε στην απραξία. Η μεσότητα δεν είναι η εύκολη μέση λύση, αλλά η πιο δύσκολη ίσως ισορροπία.
Δεύτερη αρχή: η πολιτική χρειάζεται φρόνηση
Η φρόνηση δεν είναι εξυπνάδα, αλλά ικανότητα πρακτικής κρίσης. Το να αντιλαμβανόμαστε τι πρέπει να κάνουμε και για ποιο σκοπό. Σε μια εποχή που όλα κινούνται ταχύτατα, ιδίως με την αρωγή της τεχνολογίας, αλλά συχνά λείπει ο προσανατολισμός, η φρόνηση είναι ίσως η πιο αναγκαία δημόσια αρετή.
Τρίτη αρχή: η πολιτική χρειάζεται χαρακτήρα
Όχι μόνο θεσμούς και κανονισμούς, αλλά και ανθρώπους που να έχουν μάθει να ακούν, να ζυγίζουν, να αυτοπεριορίζονται, να αποφεύγουν τις εύκολες υπερβολές. Ο Αριστοτέλης υπενθυμίζει ότι το ήθος συνδέεται και με το έθος, δηλαδή την πρακτική. Επομένως, η ποιότητα της δημοκρατίας συνδέεται άρρηκτα με την ποιότητα της καθημερινής πολιτικής πρακτικής.
Τέταρτη αρχή: η πολιτική ζωή απαιτεί αμοιβαίο σεβασμό
Η δημοκρατία δεν είναι μόνο η νίκη της πλειοψηφίας. Χρειάζεται όρια και αντίβαρα, ισορροπία και σεβασμό στα δικαιώματα. Δεν είναι – και δεν θα πρέπει κανείς να την παρουσιάζει ως – νίκη του ενός στρατοπέδου επί του άλλου, αλλά τρόπο συλλογικής συνύπαρξης. Και έτσι θα πρέπει να την αντιμετωπίζουμε και να την προστατεύουμε ενεργά.
Πέμπτη αρχή: η πολιτική πρέπει να στρέφεται στο κοινό καλό
Αυτό είναι ίσως το πιο βαθύ μάθημα του Αριστοτέλη. Όπως η Πόλις δεν υπάρχει απλώς για να ζούμε, αλλά για να ζούμε καλά, έτσι και η πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται ούτε σε τεχνική διαχείριση ούτε σε μόνιμη σύγκρουση εντυπώσεων. Χρειάζεται να ξαναγίνει χώρος κοινού σκοπού, όπου θα συζητούμε και θα διαφωνούμε, όχι για το πώς θα νικήσουμε, αλλά για το πώς θα συμβιώσουμε και πώς θα δώσουμε απαντήσεις στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής.
Η έντονη αντιπαλότητα στην πολιτική, όπως επισημάνθηκε, οδηγεί συχνά στο να παραβλέπεται ότι οι πολίτες είναι πάνω από όλα Έλληνες και ότι οι διαφορετικές ιδέες δεν ταυτίζονται με το μίσος απέναντι στους πολιτικούς αντιπάλους. Υπενθυμίστηκε, τέλος, η φράση του Παύλου Μπακογιάννη: «στη δημοκρατία μπορούμε να διαφωνούμε, διότι μπορούμε να συνυπάρχουμε».
