Ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο ανέδειξαν για ακόμη μια φορά οι δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης (πόθεν έσχες) των πολιτικών προσώπων που δόθηκαν χθες στη δημοσιότητα. Πολλοί εκ των υπόχρεων προσώπων δηλώνουν μεγάλου ύψους δάνεια, με μεγάλο ανεξόφλητο υπόλοιπο, που σε κάποιες εκ των περιπτώσεων έχουν αναχρηματοδοτηθεί επανειλημμένα.
Κάποια εξ αυτών προέρχεται από τράπεζες, κάποια από συγγενείς, κάποια από επιχειρήσεις. Όλα έχουν το ίδιο χαρακτηριστικό. Ελήφθησαν προ 20, 15 ή 10 ετών και παραμένουν ανεξόφλητα ή με μεγάλο ανεξόφλητο υπόλοιπο.
Η τακτική των ανεξόφλητων δανείων - που μάλιστα κάποια εξ αυτών ήδη έχουν φύγει από τους τραπεζικούς ισολογισμούς και έχουν μεταφερθεί στους services- εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στη χρηματοδότηση της πολιτικής.
Παραδόξως, ανεξόφλητες είναι και πολλές οφειλές από πιστωτικές κάρτες πολιτικών προσώπων με κάποιες από τις οφειλές να είναι πολυετείς και να εκκρεμούν ακόμη και σήμερα.
Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ «Integrity in Political Finance in Greece», η λήψη μεγάλων δανείων προσφέρει «χώρο» ώστε να καλυφθούν ασυνέπειες ή να «δικαιολογηθούν» μεγάλα ποσά που δεν συνάδουν με το δηλωθέν εισόδημα.
Η αναχρηματοδότηση των δανείων αποτελεί έναν ακόμη μηχανισμό – κλειδί. Κάποιοι βουλευτές διατηρούν μία υποχρέωση σε ανοιχτή κατάσταση, χωρίς να την εξοφλήσουν πλήρως, αλλά μόνο «μεταμφιέζοντάς» την μέσω νέων δανείων.
Με αυτόν τον τρόπο, διατηρείται για χρόνια στο πόθεν έσχες ένα «νόμιμο» ποσό, το οποίο στην ουσία λειτουργεί ως κάλυμμα κεφαλαίων που αλλιώς θα απαιτούσαν εξηγήσεις.
Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, η μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου «Financing of Political Structures in EU Member States» αναφέρεται σε σημαντικές διαφοροποιήσεις στα συστήματα ελέγχου και αποκάλυψης των τάσεων στη χρηματοδότηση πολιτικών δομών.
Εκεί επισημαίνεται ότι, σε κράτη μέλη με πιο χαλαρές απαιτήσεις διαφάνειας ή ελεγκτικά κενά, τα δάνεια πολιτικών προσώπων μπορούν να αξιοποιηθούν ως ενδιάμεσος κρίκος στην εισροή αδιαφανών κεφαλαίων ή ως μέσο παράκαμψης των ορίων στις δωρεές.
Η ανάγκη για αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχου είναι προφανής. Εφόσον ένας πολιτικός υπερβαίνει χρονικό όριο χωρίς να εξυπηρετεί ουσιαστικά το δάνειό του, θα πρέπει να εφαρμόζονται διαδικασίες αντίστοιχες με εκείνες που ισχύουν για κάθε πολίτη: ενεργοποίηση κατασχέσεων, απαγόρευση νέας αναχρηματοδότησης, υποχρεωτική ενημέρωση της Βουλής και της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, καθώς και διασταύρωση των πόθεν έσχες με τα διαθέσιμα περιουσιακά στοιχεία.
Τέλος, η αναχρηματοδότηση δανείων θα πρέπει να καταγράφεται διακριτά και να εξετάζεται εάν λειτουργεί ως μηχανισμός συγκάλυψης, ενώ, όπως ισχύει σε ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ, κάθε νέα δανειακή σύμβαση πολιτικού θα μπορούσε να υπόκειται σε έγκριση από ανεξάρτητη επιτροπή.
