Δόθηκε πριν από λίγες ημέρες σε διαβούλευση το νέο εργασιακό νομοσχέδιο με τίτλο: «Δίκαιη Εργασία για Όλους: Απλοποίηση της Νομοθεσίας - Στήριξη στον Εργαζόμενο - Προστασία στην Πράξη».
Σκοπός του νομοσχέδιου σύμφωνα με το άρθρο 1, είναι: «…η αποτελεσματική και δίκαιη λειτουργία της αγοράς εργασίας, σύμφωνα με τις σύγχρονες ανάγκες μέσω της ενίσχυσης της διαφάνειας και της προστασίας των εργαζομένων, της απλοποίησης και της επιτάχυνσης των διαδικασιών πρόσληψης, της προώθησης της ευελιξίας στη διευθέτηση του χρόνου εργασίας καθώς και της ενσωμάτωσης σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων στις εργασιακές σχέσεις».
Αν δούμε τις βασικές ρυθμίσεις του νομοσχεδίου θα διαπιστώσουμε, ότι όπως και στα δύο προηγούμενα εργασιακά νομοθετήματα (ν.4808/2021 και ν.5053/2023 που όλος τυχαία ήρθαν για διαβούλευση και ψήφιση επίσης σε καλοκαιρινούς μήνες) οι κυβερνήσεις της Ν.Δ. ανακαλύπτουν ευφάνταστους τίτλους, που ενώ απορρυθμίζουν την εργατική νομοθεσία, παρουσιάζονται ωσάν να λειτουργούν σε όφελος των εργαζομένων.
Πιο αναλυτικά:
Η κυβέρνηση προχωρά στην ψηφιοποίηση της ενημέρωσης των πολιτών μέσω σύγχρονων πληροφοριακών συστημάτων(βλ. άρθρο 4 και εφαρμογή «ΜyΕrgani» και «Ergani»), όμως οι κίνδυνοι για τους εργαζόμενους είναι πολλαπλοί, ειδικά όταν η πρόσβαση στον νέο ψηφιακό κόσμο δεν αφορά όλους. Δεν έχουν σήμερα όλοι οι εργαζόμενοι πρόσβαση στο διαδίκτυο, ενώ το κόστος χρήσης παραμένει από τα υψηλότερα στην Ευρώπη. Η αντικατάσταση της έντυπης ενημέρωσης πολλές φορές μπορεί να αποβεί σε βάρος των εργαζομένων που δεν είναι εξοικειωμένοι με την χρήση των κινητών τηλεφώνων ή την χρήση της τεχνολογίας (ειδικά μεγαλύτερης ηλικίας εργαζόμενοι). Επίσης, η ενημέρωση μέσω ηλεκτρονικών εφαρμογών με τους βασικούς μόνο όρους μιας σύμβασης εργασίας αφήνει αρκετά αδιευκρίνιστα πεδία σε μια εργασιακή σχέση και τα … «κενά» συνήθως αφήνουν περιθώρια στο ισχυρό μέρος(εργοδότης) για παραβιάσεις και αυθαιρεσίες. Για την διασφάλιση λοιπόν των εργαζομένων πρέπει η ενημέρωση να είναι αναλυτική και εύκολα προσβάσιμη χωρίς ψηφιακούς αποκλεισμούς και γκρίζες ζώνες.
Με το άρθρο 5 προβλέπεται η υπερωρία στην εκ περιτροπής απασχόληση. Μέχρι τώρα ακριβώς απαγορευόταν η υπερωριακή απασχόληση στην εκ περιτροπής εργασία(εργασία όχι λιγότερες ώρες, αλλά λιγότερες ημέρες την εβδομάδα) για να μην καταστρατηγείται η ρύθμιση και για να μην αποτρέπονται νέες προσλήψεις. Αν εφεξής μια επιχείρηση έχει τη δυνατότητα υπερωρίας για έναν περιστασιακά απασχολούμενο δεν έχει λόγο να προσλάβει κάποιον νέο εργαζόμενο. Αποτρέπονται έτσι χιλιάδες νέες προσλήψεις και γίνεται λάστιχο η ζωή ακόμα και των πολύ χαμηλά αμειβομένων εργαζομένων των 400 ευρώ.
Με το άρθρο 6 του νομοσχεδίου αυξάνεται η διάρκεια απασχόλησης σε ένα πλέον εργοδότη και φθάνει έως και τις 13 ώρες την ημέρα. Με το προηγούμενο πλαίσιο επιτρεπόταν η 13ωρη απασχόληση σε δύο εργοδότες(πλήρη και μερική απασχόληση). Και μπορεί να μπαίνουν δικλείδες ασφαλείας σε τετράμηνη ή ετήσια βάση (150 ώρες το μέγιστο) όμως οι διαδοχικές παρεμβάσεις έχουν καταστήσει το 8ωρο παρελθόν.
Η υπερωριακή εργασία από τη 10η έως τη 13η ώρα θα γίνεται υποτίθεται με την «συναίνεση» του εργαζομένου λες και μπορεί εύκολα κάποιος εργαζόμενος να την αρνηθεί. Υποτίθεται επίσης, ότι θα πρέπει να τηρούνται τα γενικά όρια ανάπαυσης τα οποία όμως ελέγχονται από την πλήρως αδύναμη και υποστελεχωμένη Επιθεώρηση Εργασίας. Το επιχείρημα ότι οι υπερωρίες ελέγχονται από την ψηφιακή κάρτα δεν ισχύει, αφενός γιατί δεν είναι γενικευμένη η χρήση της και αφετέρου γιατί είναι πανεύκολο ο εργοδότης, όπως ήδη συμβαίνει, να «παρακάμψει» την λειτουργία της δια της επιβολής. Είναι επίσης γνωστό, ότι η προσφυγή στην ακριβή και χρονοβόρα δικαιοσύνη(δικαστήρια) δεν λύνει το πρόβλημα. Δεκατρείς ώρες εργασία σημαίνει περισσότερα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα λόγω κόπωσης, ανατροπή στον οικογενειακό προγραμματισμό με επιπτώσεις στο δημογραφικό(αλήθεια ποιος θα πάρει τα παιδιά από το σχολείο ή θα μαγειρέψει ένα πιάτο φαγητό;) και μια ζοφερή πραγματικότητα στην οποία ο εργαζόμενος εργάζεται από τις 9 το πρωί ως τις 22.00 το βραδύ. Και όλα αυτά τη ώρα που σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat ήδη οι εργαζόμενοι στη χώρα μας είναι οι πιο σκληρά εργαζόμενοι από κάθε άλλο εργαζόμενο στην Ευρώπη ( ο μέσος όρος απασχόλησης σε εβδομαδιαία βάση στη χώρα μας είναι 40 ώρες, ενώ ο αντίστοιχος στην Ευρώπη μόλις 36).
Με το άρθρο 7 θα επιτρέπεται εφεξής η ατομική ( ή και μέσω μια «εργοδοτικής κατά κανόνα Ενώσεως Προσώπων) διευθέτηση του χρόνου εργασίας όχι σε εξαμηνιαία ή ετήσια, αλλά και σε εβδομαδιαία βάση. Στην υπόλοιπη Ευρώπη όταν μιλάμε για 4ήμερη εργασία μιλάμε για μείωση ωρών εργασίας, χωρίς μείωση αποδοχών(δηλ. τέσσερα 8ωρα την εβδομάδα) και όχι για σύντμηση του 40ώρου σε 4 ημέρες(δηλαδή 10ωρη εργασία). Η διευθέτηση του χρόνου εργασίας θα γίνεται πλέον σε εβδομαδιαία βάση με την ευελιξία και την κόπωση να χτυπάει κόκκινο. Ο εργαζόμενος θα πρέπει να είναι σε ένα διαρκές «on call» για να ανταποκριθεί στον φόρτο εργασίας της επιχείρησης. Απουσία συλλογικών συμβάσεων θα προκύψει ένα καθεστώς παρατυπίας τέτοιας έντασης που τα απλήρωτα ρεπό και οι υπερωρίες θα οδηγούν σε απολύτως εξαντλητικά ωράρια με χαμηλές αμοιβές, με τον ισχυρό εργοδότη να επιβάλλει τη βούλησή του ανά πάσα στιγμή. Πλέον μάλιστα, η διευθέτηση δεν θα γίνεται με αίτημα του εργαζομένου αλλά με αίτημα του εργοδότη που προφανώς είναι δύσκολο να αρνηθεί ο αδύναμος εργαζόμενος. Δεν πρόκειται συνεπώς για δικαίωμα του εργαζομένου, αλλά για υποκρυπτόμενη υποχρέωση. Οι εργαζόμενοι γονείς θα αιφνιδιάζονται από τις ξαφνικές αλλαγές από εβδομάδα σε εβδομάδα και ο οικογενειακός προγραμματισμός τινάσσεται στον αέρα.
Με το άρθρο 9 επιτρέπεται η κατάτμηση της άδειας σε περιόδους ακόμα και πενθήμερης διάρκειας. Θεσμοθετείται ουσιαστικά η «σπαστή» άδεια. Η ετήσια άδεια αναψυχής του εργαζόμενου χορηγείται σήμερα σε συνεννόηση με τον εργοδότη ως προς το χρόνο χορήγησής της και σε κάθε περίπτωση εντός διμήνου από την υποβολή σχετικού αιτήματος από τον εργαζόμενο. Οι μισοί τουλάχιστον εργαζόμενοι μιας επιχείρησης πρέπει να πάρουν την άδειά τους μέσα στο χρονικό διάστημα από 1 Μαΐου μέχρι 30 Σεπτεμβρίου. Με νομοθετική ρύθμιση (άρθρο 61 του Ν. 4808/2021) δίνεται η δυνατότητα μεταφοράς της ετήσιας κανονικής άδειας μέχρι το πρώτο τρίμηνο του επόμενου ημερολογιακού έτους (για την άδεια αναψυχής του 2025, μέχρι το τέλος Μαρτίου 2026). Με το νέο νομοσχέδιο δίνεται η δυνατότητα στον εργαζόμενο να «αιτηθεί» επιμερισμό της άδειάς του σε περισσότερα και μικρότερα χρονικά διαστήματα, εφόσον το … «επιθυμεί». Η άδεια εγκρίνεται από τον εργοδότη, ο οποίος γίνεται ο απόλυτος (χρονικός) κυρίαρχος της άδειας αναψυχής και μπορεί ακόμα και να εκβιάζει τον εργαζόμενο επικαλούμενος φόρτο εργασίας ή να τον υποχρεώσει σε παραίτηση. Οι εργαζόμενοι δυστυχώς θα πρέπει να ξεχάσουν την 15ήμερη πάλαι ποτέ υποχρεωτική άδεια του Αυγούστου σε αρκετούς κλάδους επιχειρήσεων και να ταιριάξουν στα ‘θέλω» της επιχείρησης.
Με το άρθρο 12 του νομοσχεδίου διευκολύνονται οι απολύσεις σε περιπτώσεις που δεν είναι αυταπόδεικτο, αν η πρόθεση του εργαζομένου είναι να παραιτηθεί ή όχι. Μέχρι σήμερα ο χρόνος που έπρεπε να περάσει για να θεωρηθεί ότι ένας εργαζόμενος παραιτήθηκε οικειοθελώς ήταν 10 ημέρες και τώρα με το νομοσχέδιο γίνεται σύντμηση σε 5 μέρες.
Με το άρθρο 19 θεσμοθετούνται για πρώτη φορά οι fast track προσλήψεις 2 ημερών. Σε … επείγουσες περιπτώσεις (αλήθεια ποιος θα το κρίνει, τα πανάκριβα και χρονοβόρα δικαστήρια, η το διακοσμητικό ΣΕΠΕ;) κάθε εργοδότης θα προσλαμβάνει μέσω SMS έναν εργαζόμενο για 48 ώρες. Δηλαδή αντί να έχω 3 υπαλλήλους σ ένα καφέ, θα έχω έναν και θα παίρνω 2 extraτζήδες να συμπληρώσουν Παρασκευή και Σάββατο που «έχει πέσει δουλειά». Έτσι ναι, σίγουρα μειώνεται η ανεργία …στα χαρτιά όμως και οι εν λόγω εργαζόμενοι θα έχουν μισθούς του 300άρικου μήνα. Πρόκειται για ξεκάθαρη ανακύκλωση προσωπικού με ένα διαρκές on call για αναλώσιμους εργαζομένους χωρίς δικαιώματα(άδεια, αποζημίωση απόλυσης, τριετίες κλπ. ). Οι επιπτώσεις και στα συνταξιοδοτικά δικαιώματα των εργαζομένων αυτών θα είναι ολέθριες. Η μόνιμη και σταθερή δουλειά γίνεται όνειρο θερινής νυκτός.
Με το άρθρο 67 μπαίνει πλαφόν στην ΕΑΣ (Ειδική Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων) σε περίπτωση απασχόλησης συνταξιούχου. Αντί για οριστική κατάργηση ενός μνημονιακού μέτρου δίνεται ελάχιστη ελάφρυνση λίγων ευρώ στους απασχολούμενους συνταξιούχους. Την ίδια ώρα οι δεκάδες χιλιάδες απασχολούμενοι συνταξιούχοι δεν έχουν πάρει την προσαύξηση σύνταξης που δικαιούνται λόγω προσμέτρησης του χρόνου απασχόλησης συνταξιούχου επειδή δεν έχει ενεργοποιηθεί η αντίστοιχη ηλεκτρονική πλατφόρμα.
Με το άρθρο 68 γίνονται φθηνότερες οι υπερωρίες, τα κυριακάτικα και οι λοιπές μισθολογικές προσαυξήσεις, καθότι δεν υπόκεινται πλέον σε ασφαλιστικές εισφορές. Οι υπερωρίες δεν γίνονται μόνο πιο πολλές, γίνονται και πιο φθηνές για τους εργαζομένους που θα βιώσουν συνθήκες 13ωρης απασχόλησης με τις μεγάλες κυρίως επιχειρήσεις να ωφελούνται «διπλά».
Με το άρθρο 77 και 78 επιτρέπεται η μετακίνηση υπάλληλων από τον ΕΦΚΑ στο ΤΕΚΑ. Ενώ κανείς άλλος υπάλληλος του ΕΦΚΑ δεν έχει δικαίωμα μετάθεσης θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί προσωπικό του δημόσιου φορέα για το ΤΕΚΑ που «τζογάρει» τις εισφορές επικουρικής ασφάλισης των νέων εργαζομένων στις χρηματαγορές. Πρόκειται για ξεκάθαρη αποδυνάμωση της δημόσιας και ήδη υποστελεχωμένης δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης σε όφελος των ασφαλιστικών εταιριών.
Με τα άρθρα 85, 86 και 87 εμπλουτίζεται η μέθοδος του νομοθετικά καθορισμένου μισθού με επιτροπές και ειδικούς συντελεστές αναπροσαρμογής. Πρακτικά, η κυβέρνηση απομακρύνεται ακόμα περισσότερο από τις συλλογικές διαπραγματεύσεις αγνοώντας την πάγια θέση των συνδικάτων για την επαναφορά της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας (ΕΓΣΣΕ) και από τον καθορισμό του κατώτατου μισθού από τους κοινωνικούς εταίρους.
Τέλος, εκκωφαντική είναι η σιωπή της κυβέρνησης για συλλογικές συμβάσεις εργασίας (τελευταίοι στην Ευρώπη σε ποσοστό κάλυψης εργαζομένων), κουβέντα δεν γίνεται για προσλήψεις στις υποστελεχωμένες υπηρεσίες της Αρχής της Επιθεώρησης Εργασίας για να ελέγξουν την ζούγκλα της αγοράς εργασίας και να αποτραπούν τα εργατικά ατυχήματα, ούτε αναφορά για 13ο και 14ο μισθό στο δημόσιο, ούτε εργατική κατοικία(ΟΕΚ) για να αντιμετωπιστεί το στεγαστικό πρόβλημα των εργαζομένων, τίποτε δεν λέγεται για το «35ωρο» που εφαρμόζεται σε πολλές χώρες της Ευρώπης, ούτε λέξη για την 13η σύνταξη στους συνταξιούχους παρά τα ματωμένα πλεονάσματα και την συνεχιζόμενη φοροεπιδρομή…
Συμπερασματικά η «δίκαιη εργασία» για τη κυβέρνηση της ΝΔ αντιστοιχίζεται σε εξοντωτικά ωράρια, χαμηλές αμοιβές και μείωση εισοδήματος λόγω της ακρίβειας και της αισχροκέρδειας.
Φαίνεται ότι, «Δίκαιη εργασία» και κυβέρνηση της ΝΔ είναι λέξεις ασυμβίβαστες μεταξύ τους.
Οι εργαζόμενοι έχουν μόνο μια υποχρέωση.
Να διώξουν την κυβέρνηση της ΝΔ και να απαιτήσουν αξιοπρέπεια και μια καλύτερη ζωή.
(O Διονύσης Τεμπονέρας είναι Δικηγόρος- Εργατολόγος)
