Η επίτευξη συμφωνίας στη χθεσινή Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ μέχρι το 2035, ήταν το εύκολο κομμάτι για τους συμμάχους. Τώρα οι Ευρωπαίοι ηγέτες είναι αντιμέτωποι με μία πιο δύσκολη δοκιμασία: να προχωρήσουν στο εσωτερικό των χωρών τους σε τεράστιες αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες - με ό,τι αυτό συνεπάγεται - και παράλληλα να προετοιμαστούν για πιθανές μειώσεις των αμερικανικών στρατευμάτων στην ήπειρο, με το βλέμμα στην (επεκτατική) Ρωσία, σχολιάζει το Politico.
«Τα χρήματα από μόνα τους δεν θα λύσουν τα προβλήματά μας», δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, στους δημοσιογράφους μετά το πέρας της Συνόδου στη Χάγη.
«Το ποσοστό έχει καθοριστεί, αλλά θα είναι αποτελεσματικό μόνο αν καταφέρουμε να το μετατρέψουμε σε πραγματικές δυνατότητες», υπογράμμισε ο Νορβηγός πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στόρε.
Χθες Τετάρτη, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ συμφώνησαν σε νέο στόχο αμυντικών δαπανών ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035 - ένα ποσοστό που έβαλε πρώτος στο τραπέζι ο πρόεδρος των ΗΠΑ. Θα διατεθεί το 3,5% του ΑΕΠ ετησίως για αμιγώς στρατιωτικές δαπάνες, όπως όπλα και στρατεύματα, και το 1,5% θα αφορά επενδύσεις που σχετίζονται με την άμυνα, όπως προστασία των κρίσιμων υποδομών, υπεράσπιση των δικτύων, διασφάλιση της πολιτικής ετοιμότητας και ανθεκτικότητάς, απελευθέρωση της καινοτομίας και ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής βάσης.
Οι Ευρωπαίοι ήλπιζαν ότι η συμφωνία θα ενίσχυε τη δέσμευση του Τραμπ στη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, μετά τις ανησυχίες που προκάλεσε η προχθεσινή δήλωση του Τραμπ για το Αρθρο 5 και τις «πολλαπλές ερμηνείες του». Είχε υπονοήσει δηλαδή ότι υπάρχουν διαφορετικές έννοιες της πολιτικά κρίσιμης διάταξης αμοιβαίας άμυνας.
Μετά το πέρας της Συνόδου, ο (ικανοποιημένος) Τραμπ δήλωσε ότι η συμμαχία τελικά... «δεν είναι μία απάτη» και υπογράμμισε ότι τα μέλη του ΝΑΤΟ χρειάζονται τις ΗΠΑ για την άμυνά τους.
Αρχίζουν τα δύσκολα του... 5%
Τώρα που εξασφάλισαν - προς το παρόν τουλάχιστον - το μέλλον της συμμαχίας, οι ηγέτες της ΕΕ καλούνται να να κάνουν τα λόγια... πράξη.
Οι επιλογές τους για την ενίσχυση των αμυντικών δαπανών περιλαμβάνουν:
- την αύξηση των φόρων,
- τη μείωση των δημόσιων δαπανών (συμπεριλαμβανομένων
- την έκδοση χρέους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βοηθά με δύο νέα προγράμματα για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας: το SAFE, ένα πρόγραμμα δανείων ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ, και ένα μικρότερο πρόγραμμα, ύψους 1,5 δισεκατομμυρίου ευρώ, που επικεντρώνεται στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Ο επόμενος πολυετής προϋπολογισμός της ΕΕ αναμένεται να διαθέσει περισσότερα χρήματα για την άμυνα - ωστόσο αυτό θα ξεκινήσει το 2027.
Ποιες χώρες μπορούν πιο εύκολα να πετύχουν τον στόχο και ποιες θα τα βρουν ...μπαστούνια
«Οι μόνες ευρωπαϊκές χώρες με δημόσια οικονομικά που τους επιτρέπουν να στοχεύσουν σε αυτόν τον στόχο (5%) είναι η Γερμανία, η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής και οι σκανδιναβικές χώρες», δήλωσε ο François Heisbourg, ανώτερος σύμβουλος για την Ευρώπη στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών. «Όλοι γνωρίζουν ότι η Γαλλία, το Βέλγιο, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία και η Ιταλία δεν είναι σε θέση να τηρήσουν αυτό το είδος δέσμευσης».
Όπως σχολιάζει το Politico, όσο πιο μακριά βρίσκεται μια χώρα από την «απειλητική» Ρωσία τόσο πιο δύσκολο είναι να πουλήσει η κυβέρνησή της στο εσωτερικό την ανάγκη για περισσότερη άμυνα - βλέπε Ισπανία, η οποία στάθηκε ενάντια στον νέο στόχο των συμμάχων.
Ολα αυτά τα χρήματα θα πάνε στις ΗΠΑ;
Οπως και να έχει, η ΕΕ θα δαπανά πολύ περισσότερα για την άμυνα από ό,τι πριν. Αυτό δημιουργεί ένα άλλο πρόβλημα: Πώς να τα δαπανήσει όλα αυτά, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων δεν θα πάει σε Aμερικανούς κατασκευαστές όπλων;
Είναι ακόμη πιο δύσκολο δεδομένου του κατακερματισμού των αμυντικών βιομηχανιών της Ευρώπης - ιδίως στον τομέα των χερσαίων εξοπλισμών. Προηγούμενες πρωτοβουλίες για τη συγκέντρωση πόρων και την κοινή επένδυση σε πανευρωπαϊκές δυνατότητες έχουν αποτύχει, μέχρι στιγμής χωρίς καμία επιτυχία στον αμυντικό τομέα, συγκρίσιμη με την κοινοπραξία Airbus, που ιδρύθηκε το 1970.
«Καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν μπορεί μόνη της», δήλωσε ο Τσέχος πρόεδρος Petr Pavel στο Δημόσιο Φόρουμ του ΝΑΤΟ την Τρίτη.
«Γι' αυτό θα πρέπει να επιστρέψουμε στην έννοια του κράτους-πλαισίου, όπου τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά έθνη είναι ικανά να παρέχουν τον "σκελετό" μιας δυνατότητας και πολλές μεσαίες και μικρότερες χώρες να συμβάλουν στην πλήρη ανάπτυξη αυτής», πρόσθεσε.
Ζήτημα με τα αμερικανικά στρατεύματα
Ένα άλλο ερώτημα που τίθεται είναι τι θα συμβεί με τους Αμερικανούς στρατιώτες στην Ευρώπη, κάτι για το οποίος ο πρέσβης της Ουάσιγκτον στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, δήλωσε ότι θα συζητηθεί μετά τη Σύνοδο Κορυφής.
Ο επικεφαλής πολιτικής του Πενταγώνου και υποστηρικτής της Κίνας, Έλμπριτζ Κόλμπι, ηγείται μιας αναθεώρησης της στάσης των ΗΠΑ - αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη του καλοκαιριού - η οποία πιθανότατα περιλαμβάνει την μείωση των αμερικανικών στρατιωτών στην Ευρώπη, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους άμυνας και ένα άτομο που γνωρίζει λεπτομέρειες, αναφέρει το Politico.
Η αναθεώρηση εξετάζει την απομάκρυνση 20.000 στρατιωτών που ανέπτυξε η κυβέρνηση Μπάιντεν το 2022 μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, πολλοί από τους οποίους στάλθηκαν στην Ανατολική Ευρώπη, ανέφεραν τα τρία άτομα.
Οι χώρες της πρώτης γραμμής εξακολουθούν να ελπίζουν ότι η Ουάσινγκτον δεν θα το κάνει αυτό. «Η στρατιωτική αξιολόγηση της κατάστασης είναι πολύ σαφής ότι τα στρατεύματα στην Ευρώπη αποτελούν σημαντικό μέρος της αποτροπής», δήλωσε η υπουργός Άμυνας της Λιθουανίας, Ντόβιλε Σακαλιένε, στη WELT.
Προς το παρόν, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεν γνωρίζουν τίποτα για το τι μέλλει γενέσθαι με τα αμερικανικά στρατεύματα στην Ευρώπη.
Με πληροφορίες από Politico
