Τουρκία, ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα μπορούν (προς το παρόν) να έχουν πρόσβαση στα δάνεια της ΕΕ για την Άμυνα, ύψους 150 δισ. (ταμείο SAFE), όπως προβλέπει η «Λευκή Βίβλος για την ευρωπαϊκή άμυνα» που παρουσίασε χθες η Κομισιόν και πρόκειται για ένα σχέδιο επανεξοπλισμού της Ευρώπης. Υπάρχει, ωστόσο, ένας αστερίσκος στον αποκλεισμό τρίτων χωρών - εκτός της Νορβηγίας και της Ουκρανίας - από τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία: η υπογραφή «εταιρικών σχέσεων για την ασφάλεια και την άμυνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Η πρόταση πρέπει να εγκριθεί από την πλειοψηφία των κρατών μελών της ΕΕ.
Το ταμείο SAFE θα είναι ανοικτό μόνο σε αμυντικές εταιρείες της ΕΕ και σε εταιρείες τρίτων χωρών που έχουν υπογράψει αμυντικές συμφωνίες με το μπλοκ, σύμφωνα με πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που υποβλήθηκε την Τετάρτη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Επίσης, θα αποκλείει όλα τα προηγμένα οπλικά συστήματα για τα οποία μια τρίτη χώρα έχει «εξουσία σχεδιασμού» -περιορισμούς στην κατασκευή ή τη χρήση συγκεκριμένων εξαρτημάτων- ή έλεγχο της ενδεχόμενης χρήσης τους.
Αυτό θα απέκλειε την αμερικανική πλατφόρμα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας Patriot, η οποία κατασκευάζεται από την RTX, και άλλα αμερικανικά οπλικά συστήματα για τα οποία η Ουάσινγκτον έχει περιορισμούς ως προς το πού μπορούν να χρησιμοποιηθούν.
Προηγούμενες προσπάθειες της Γαλλίας να προωθήσει το «Buy European» συνάντησαν σθεναρή αντίσταση από χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Σουηδία και οι Κάτω Χώρες που έχουν στενούς δεσμούς με αμυντικούς παραγωγούς εκτός ΕΕ.
Η ευρωπαϊκή πρόταση αποτελεί νίκη για τη Γαλλία, που προωθεί τις αμυντικές επενδύσεις στην Ευρώπη, εν μέσω φόβων για τη μακροπρόθεσμη αξιοπιστία των ΗΠΑ ως αμυντικού εταίρου και προμηθευτή, κάτι που πυροδότησε ο νέος Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ.
Σύμφωνα με το σχέδιο, τουλάχιστον το 65% του κόστους των προϊόντων θα πρέπει να δαπανηθεί στην ΕΕ, τη Νορβηγία και την Ουκρανία. Το υπόλοιπο θα μπορούσε να δαπανηθεί σε προϊόντα από τρίτες χώρες που έχουν υπογράψει σύμφωνο ασφαλείας.
«Έχουμε αυτή την ευκαιρία να οικοδομήσουμε πραγματικά την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία», δήλωσε η Κάγια Κάλλας, επικεφαλής διπλωμάτης της ΕΕ, προσθέτοντας ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία κατέδειξε τη σημασία της κατοχής όπλων χωρίς ξένους περιορισμούς. «Σε συνθήκες κρίσης, ο στρατός σου χρειάζεται πραγματικά να έχει ελεύθερα χέρια».
Πιέσεις από Ηνωμένο Βασίλειο
Το Ηνωμένο Βασίλειο άσκησε έντονες πιέσεις για να συμπεριληφθεί στην πρωτοβουλία, δεδομένου του βασικού του ρόλου σε έναν ευρωπαϊκό «συνασπισμό των προθύμων» που αποσκοπεί στην ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της ηπείρου. Οι βρετανικές αμυντικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων των BAE Systems και Babcock International, είναι ενσωματωμένες στην αμυντική βιομηχανία χωρών της ΕΕ, όπως η Ιταλία και η Σουηδία.
Ωστόσο, σύμφωνα με τους Financial Times, εάν τρίτες χώρες όπως οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Τουρκία ήθελαν να συμμετάσχουν στην πρωτοβουλία, θα έπρεπε να υπογράψουν «εταιρική σχέση» με την ΕΕ στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας.
Οι συνομιλίες μεταξύ Λονδίνου και Βρυξελλών για μία τέτοια συμφωνία έχουν ήδη ξεκινήσει, ωστόσο φρενάρει λόγω των απαιτήσεων για μια ευρύτερη συμφωνία ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου που θα περιλαμβάνει αμφιλεγόμενα ζητήματα όπως τα αλιευτικά δικαιώματα και η μετανάστευση.
«Εργαζόμαστε για να έχουμε αυτή την εταιρική σχέση άμυνας και ασφάλειας με το Ηνωμένο Βασίλειο», δήλωσε η Κάλλας. «Ελπίζω πραγματικά ότι στη σύνοδο κορυφής [ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου] τον Μάιο θα μπορέσουμε να έχουμε αποτελέσματα ... Υπάρχει η κατανόηση ότι πρέπει να κάνουμε περισσότερα και να τα κάνουμε μαζί».
Ο αποκλεισμός του Ηνωμένου Βασιλείου και της Τουρκίας θα προκαλέσει πονοκέφαλο στις μεγάλες ευρωπαϊκές αμυντικές εταιρείες που έχουν στενούς δεσμούς με παραγωγούς ή προμηθευτές στις εν λόγω αγορές.
Παράθυρο της Κομισιόν σε συνεργασία (και) με την Τουρκία
Μέσω της Λευκής Bίβλου, στην παράγραφο «Ενισχυμένη ασφάλεια μέσω συνεργασιών», η Επιτροπή αφήνει ανοιχτή την πόρτα σε συνεργασίες με τρίτες χώρες. Σε αυτές εντάσσεται και η Τουρκία, η οποία άλλωστε ρητά αναφέρεται ως εν δυνάμει εταίρος στις αμυντικές αυτές πρωτοβουλίες υπό την προϋπόθεση του σεβασμού των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Απριλίου του 2024. Εν δυνάμει εταίροι θεωρούνται και η Μ. Βρετανία, ο Καναδάς και η Νορβηγία καθώς και όλοι οι «ομοϊδεάτες της Ευρώπης», οι χώρες της Διεύρυνσης και οι γειτονικές χώρες.
Ειδικότερα, για την Τουρκία, αναφέρονται τα εξής:
«Η Τουρκία είναι υποψήφια χώρα για ένταξη στην ΕΕ και μακροχρόνιος εταίρος στον τομέα της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και 'Αμυνας. Η ΕΕ θα συνεχίσει να δεσμεύεται εποικοδομητικά για να αναπτύξουν μια αμοιβαία επωφελή εταιρική σχέση σε όλους τους τομείς κοινού ενδιαφέροντος με βάση την ίση δέσμευση από την πλευρά της Τουρκίας να προχωρήσει σε μια πορεία συνεργασίας σε όλα τα σημαντικά θέματα προς την ΕΕ, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Απριλίου 2024.»
Σε γενικές γραμμές, επισημαίνεται ότι «οι προκλήσεις ασφαλείας έχουν συχνά παγκόσμιες επιπτώσεις, απαιτώντας διεθνή συνεργασία», ότι «ο πλήρους κλίμακας πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας έχει ευρείας κλίμακας αντίκτυπο πέρα από την Ευρώπη» και ως εκ τούτου, «η συνεργασία με τους εταίρους είναι καθοριστική για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ευρωπαϊκής άμυνας και για τη διαφοροποίηση των προμηθευτών και τη μείωση των εξαρτήσεων».
Επισημαίνεται, επίσης, ότι «το ΝΑΤΟ παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος της συλλογικής άμυνας των μελών του στην Ευρώπη» και ότι η συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ αποτελεί απαραίτητο πυλώνα για την ανάπτυξη της ασφάλειας και της άμυνας της ΕΕ».
Με πληροφορίες από Financial Times
