Η Ευρωπαϊκή Ένωση έδωσε στη δημοσιότητα το «White Parer», τη Λευκή Βίβλο δηλαδή που παραθέτει το σχέδιο επανεξοπλισμού της Ένωσης για την Ευρωπαϊκή Άμυνα και Ετοιμότητα 2030.
Το σχέδιο βασίζεται σε προτάσεις gia κινητοποίηση έως και 800 δισ. ευρώ σε αμυντική χρηματοδότηση. Στόχος του σχεδίου είναι να ανταποκριθεί η ΕΕ «στην επείγουσα ανάγκη για βραχυπρόθεσμη στήριξη της Ουκρανίας αλλά και στην αντιμετώπιση της πιεστικής μακροπρόθεσμης ανάγκης για ενίσχυση της ασφάλειας και της άμυνας της Ευρώπης».
Το σχέδιο παρουσίασαν η Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκή ςΕπιτροπής, Κάγια Κάλας και ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Άμυνα, Άντριους Καμπίλιους.
Ενώ το σχέδιο Επανεξοπλισμού/ Ετοιμότητας 2023 ενισχύει τις αμυντικές ικανότητες πανευρωπαϊκά με νέα οικονομικά μέσα, το White Paper πλαισιώνει μία νέα προσέγγιση στην άμυνα και ταυτοποιεί τις επενδυτικές ανάγκες.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε πως «Η εποχή της ειρήνης έχει περάσει από καιρό. Η αρχιτεκτονική της ασφάλειας στην οποία βασιζόμασταν δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη. Πρέπει να επενδύσουμε στην άμυνα, να ενδυναμώσουμε τις ικανότητές μας και να υιοθετήσουμε προληπτικά μέτρα για την ασφάλεια. Λαμβάνουμε αποφασιστικές δράσεις παρουσιάζοντας έναν οδικό χάρτη για την «Ετοιμότητα 2030», με αυξημένες αμυντικές δαπάνες, σημαντικές επενδύσεις στις ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανικές δυνατότητες. Πρέπει να αγοράσουμε περισσότερα ευρωπαϊκά (προϊόντα). Διότι αυτό σημαίνει ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης. Αυτό σημαίνει τόνωση της καινοτομίας. Και αυτό σημαίνει τη δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής αγοράς αμυντικού εξοπλισμού».
Λευκή Βίβλος για την Ευρωπαϊκή Άμυνα και Ετοιμότητα 2030
Η Λευκή Βίβλος παρουσιάζει λύσεις προκειμένου να καλυφθούν κρίσιμα κενά σε επίπεδο ικανότητας και για να οικοδομηθεί μια ισχυρή αμυντική βιομηχανική βάση.
Σύμφωνα με την ΕΕ προτείνει τρόπους ώστε τα κράτη μέλη να επενδύσουν μαζικά στην άμυνα, να προμηθευτούν αμυντικά συστήματα και να ενισχύσουν την ετοιμότητα της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας μακροπρόθεσμα. Αυτό είναι απαραίτητο για την ασφάλεια της Ευρώπης. Η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει στην ασφάλεια και την άμυνα της ηπείρου, ενώ παράλληλα υπάρχει η πρόνοια για τη συνέχεια της στήριξης στην Ουκρανία, προκειμένου να αμυνθεί στην επιθετικότητα της Ρωσίας.
Για να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά αυτές οι προκλήσεις, η Λευκή Βίβλος περιγράφει μια σειρά από βασικές γραμμές δράσης:
- Κλείσιμο των κενών σε επίπεδο ικανότητας, με έμφαση στις κρίσιμες ικανότητες που προσδιορίζονται από τα κράτη μέλη
- Υποστήριξη της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας μέσω της συνολικής ζήτησης και των αυξημένων συνεργατικών προμηθειών
- Υποστήριξη της Ουκρανίας μέσω της αυξημένης στρατιωτικής βοήθειας και της βαθύτερης ολοκλήρωσης της ευρωπαϊκής και της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας
- Εμβάθυνση της αμυντικής αγοράς σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, μεταξύ άλλων και μέσω απλούστευσης των κανονισμών
- Επιτάχυνση του μετασχηματισμού της άμυνας μέσω διασπαστικών καινοτομιών, όπως είναι η τεχνητή νοημοσύνη και η κβαντική τεχνολογία - Ενίσχυση της ευρωπαϊκής ετοιμότητας για τα χειρότερα σενάρια, μέσω της βελτίωσης της στρατιωτικής κινητικότητας, της αποθήκευσης και της ενίσχυσης των εξωτερικών συνόρων, ιδίως σε ό,τι αφορά στα χερσαία σύνορα της ΕΕ ε τη Ρωσία και τη σύμμαχό της Λευκορωσία
- Ενίσχυση της εταιρικής σχέσης με ομοϊδεάτισσες χώρες σε όλο τον κόσμο.
Σχέδιο Επανεξοπλισμού/ Ετοιμότητας 2030
Όπως ανακοίνωσε η Ούρσουλα δον ντερ Λάιεν το σχέδιο αυτό επιτρέπει δαπάνες άνω των 800 δισ. ευρώ, δομημένες γύρω από τους εξής πυλώνες:
1. Απελευθέρωση της χρήσης της δημόσιας χρηματοδότησης για την άμυνα σε εθνικό επίπεδο
Η Επιτροπή κάλεσε τα κράτη μέλη να ενεργοποιήσουν τη ρήτρα εθνικής διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, η οποία θα τους παρέχει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες, στο πλαίσιο των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ.
Για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας, η απόκλιση θα περιοριστεί στα εξής:
- Αύξηση μόνο των αμυντικών δαπανών, λαμβάνοντας ως σημείο εκκίνησης τη στατική κατηγορία «άμυνα» στην ταξινόμηση των λειτουργιών της κυβέρνησης (COFOG)
- Έως 1,5% του ΑΕΠ ως κατώτερο όριο για κάθε χρόνο ενεργοποίησης της εθνικής ρήτρας διαφυγής
-Για περίοδο τεσσάρων ετών
2. Ένα νέο ειδικό εργαλείο για την Ασφάλεια Δράσης για την Ευρώπη – SAFE:
Υπό το φως των σημερινών εξαιρετικών συνθηκών, η Επιτροπή θα συγκεντρώσει έως και 150 δισ. ευρώ στις κεφαλαιαγορές, βασιζόμενη στην καθιερωμένη ενοποιημένη προσέγγιση χρηματοδότησης για να βοηθήσει τα κράτη μέλη της ΕΕ να αυξήσουν γρήγορα και ουσιαστικά τις επενδύσεις στις αμυντικές δυνατότητες της Ευρώπης. Αυτά τα κεφάλαια θα εκταμιευθούν στα ενδιαφέροντα κράτη μέλη κατόπιν αιτήματος, βάσει εθνικών σχεδίων.
Οι εκταμιεύσεις θα λάβουν τη μορφή δανείων μακράς διάρκειας σε ανταγωνιστικές και ελκυστικά δομημένες τιμές,, τα οποία θα αποπληρωθούν από τα δικαιούχα κράτη μέλη. Τα δάνεια θα χρηματοδοτηθούν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Το SAFE θα επιτρέψει έτσι στα κράτη μέλη να κλιμακώσουν άμεσα και μαζικά τις αμυντικές επενδύσεις τους μέσω κοινών προμηθειών από την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, εστιάζοντας στις δυνατότητες προτεραιότητας.
Αυτό θα συμβάλει στη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας, της προβλεψιμότητας και της μείωσης του κόστους για μια ισχυρή ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανική βάση. Η Ουκρανία και οι χώρες ΕΖΕΣ/ΕΟΧ (Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών / Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος) θα μπορούν να συμμετάσχουν σε κοινές προμήθειες και θα είναι δυνατή η αγορά από τις βιομηχανίες τους.
Το SAFE θα επιτρέψει επίσης στις υπό ένταξη χώρες, στις υποψήφιες χώρες, στις δυνάμει υποψήφιες χώρες και στις χώρες που έχουν υπογράψει εταιρικές σχέσεις ασφάλειας και άμυνας με την ΕΕ να συμμετάσχουν σε κοινές προμήθειες και να συμβάλουν στη συνολική ζήτηση.
Μπορούν επίσης να διαπραγματευτούν συγκεκριμένες, αμοιβαία επωφελείς συμφωνίες για τη συμμετοχή των αντίστοιχων βιομηχανιών τους σε τέτοιες προμήθειες.
3. Αξιοποίηση στην ΕΤΕπ (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων) και Κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων με την επιτάχυνση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων
Το σχέδιο Επανεξοπλισμού/ Ετοιμότητας 2030 βασίζεται επίσης στον Όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων προκειμένου να διευρύνει το εύρος των δανείων του σε έργα άμυνας και ασφάλειας, διασφαλίζοντας παράλληλα τη χρηματοδοτική του ικανότητα.
Εκτός από την απελευθέρωση σημαντικής χρηματοδότησης, αυτό θα στείλει ένα θετικό μήνυμα στις αγορές. Τέλος, σύμφωνα με το σχέδιο, οι δημόσιες επενδύσεις από μόνες τους δεν θα επαρκούν για την κάλυψη των επενδυτικών αναγκών της αμυντικής βιομηχανίας, από νεοσύστατες επιχειρήσεις έως μεγάλες εδραιωμένες εταιρείες.
Για τον λόγο αυτόν, η στρατηγική της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, που εγκρίθηκε την Τετάρτη 19 Μαρτίου, από την Επιτροπή, θα διευκολύνει την κινητοποίηση ιδιωτικών αποταμιεύσεων σε πιο αποτελεσματικές κεφαλαιαγορές και τη διοχέτευση επενδύσεων σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας, όπως η άμυνα, για όσους επιθυμούν να επενδύσουν σε αυτές.
