Στον αριστουργηματικό «Ζοφερό οίκο»1 ο Τσαρλς Ντίκενς καυτηριάζει τη λειτουργία του δικαστικού συστήματος της Μεγάλης Βρετανίας στα μέσα του19ου αιώνα. Ενός δικαστικού συστήματος που αντί να αποδίδει δικαιοσύνη, είχε καταστεί συνώνυμο της αδικίας ένας παράλογος και ανάλγητος μηχανισμός στον οποίο εγκλωβίζονταν όσοι πήγαιναν να βρουν το δίκιο τους, καταστρέφοντας εντέλει τις ζωές τους. Ο «Ζοφερός οίκος» προκάλεσε αίσθηση και εντέλει συνέβαλε στη δρομολόγηση σημαντικών μεταρρυθμίσεων στο βρετανικό δικαστικό σύστημα.
Έλλειψη εμπιστοσύνης
Η εποχή μας είναι βέβαια πολύ διαφορετική από αυτήν του Ντίκενς. Όμως ο Έλληνας αναγνώστης του «Ζοφερού οίκου» θα αισθανθεί οικεία την υποκρισία και την αναλγησία ενός συστήματος που διατείνεται ότι αποτελεί το θεματοφύλακα του δικαίου, αλλά στην πραγματικότητα διασφαλίζει ότι το δίκαιο δεν θα αποδοθεί. Η τετριμμένη φράση «δεν μπορείς να βρεις το δίκιο σου» αποτυπώνει τη γενικευμένη πεποίθηση ότι η δικαιοσύνη στη χώρα μας δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε και δεν προστατεύει τον πιο αδύναμο. Σε μια εποχή κρίσης εμπιστοσύνης στους θεσμούς και εμβάθυνσης των ανισοτήτων, θα περίμενε κανείς ότι η Δικαιοσύνη θα αποτελούσε το αποκούμπι των πολιτών, μια ασπίδα απέναντι στην αυθαιρεσία των ισχυρών της οικονομικής και πολιτικής εξουσίας. Δεν συμβαίνει όμως αυτό. Σε έρευνα της Public Issue τον Απρίλιο του 2024 η εμπιστοσύνη του κοινού στη Δικαιοσύνη φτάνει μόλις στο 27%. Πρόκειται για το χαμηλότερο ποσοστό από το 2007 που διεξάγεται η σχετική έρευνα.
Δύο μέτρα και δύο σταθμά
Και πώς να είναι ισχυρή η εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη όταν είναι εμφανές ότι δεν κρίνονται όλες οι υποθέσεις με τα ίδια μέτρα και σταθμά;
Πόσοι-ες έχουν αλήθεια έχουν πειστεί ότι αποδόθηκε δικαιοσύνη για το Μάτι, τη Novartis και το Χρηματιστήριο;
Πόσοι-ες αλήθεια βρήκαν λογικό τον ισχυρισμό του Παπαντωνίου ότι τα χρήματα προέρχονταν από μια θεία του από τη Νιγηρία, τον οποίο αποδέχτηκε το δικαστήριο;
Πόσοι-ες αλήθεια θεωρούν ότι η Δικαιοσύνη λειτούργησε όπως πρέπει στο σκάνδαλο Siemens, όπου η υπόθεση έκανε 20 χρόνια να τελεσιδικήσει με αποτέλεσμα την παραγραφή των κατηφοριών;
Πόσοι-ες αλήθεια είναι ικανοποιημένοι-ες από το ότι η υπόθεση Πάτση διερευνήθηκε δύο χρόνια μετά την κατάθεση των στοιχείων στην επιτροπή Πόθεν Έσχες;
Οι υποκλοπές
Πόσοι-ες αλήθεια θεωρούν ότι συμβάλλει στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης στη Δικαιοσύνη η απόφαση του Αρείου Πάγου που βγάζει «λάδι» τον κάτοχο της κάρτας που πλήρωσε τα μολυσμένα με predator SMS; Σύμφωνα με το σημερινό ρεπορτάζ του Insidestory, τέθηκε στο αρχείο η μήνυση του Νίκου Ανδρουλάκη και του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη, με το σκεπτικό ότι ο κάτοχος της κάρτας δεν γνώριζε ότι αυτή χρησιμοποιήθηκε για τις υποκλοπές. Η κάρτα δεν θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί χωρίς το pin που δίνει στον ιδιοκτήτη της η τράπεζα. Ωστόσο, έγινε δεκτός ο ισχυρισμός του ιδιοκτήτη της ότι η κάρτα ενεργοποιήθηκε από κάποιον άγνωστό του με κάποιο άλλο pin. Πώς αλήθεια γίνεται αυτό; Μυστήρια πράγματα…
Επιπλέον, όπως αναφέρει η Ελίζα Τριανταφύλλου στο Insidestory, οι εισαγγελείς Πρωτοδικών είχαν ζητήσει την Εθνική Τράπεζα τις κινήσεις της επίμαχης κάρτας για περιορισμένο διάστημα, δηλαδή «οι εισαγγελικές αρχές αδιαφόρησαν να εξετάσουν ποιες άλλες φορτίσεις και αγορές είχαν γίνει από την ημερομηνία έκδοσης μέχρι την ημερομηνία λήξης της κάρτας». Πόσοι-ες αλήθεια βρίσκουν ότι είναι στην εντέλεια ο τρόπος που κινήθηκε η Δικαιοσύνη στην υπόθεσης αυτής της… μυστηριώδους κάρτας των υποκλοπών;
Τα Τέμπη
Τα ερωτήματα για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης γίνονται πιο μεγάλα εν όψει της εκδίκασης του εγκλήματος των Τεμπών. Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι αφήνει να τη Δικαιοσύνη να κάνει απερίσπαστη τη δουλειά τους. Στην πράξη όμως κάνει το αντίθετο. Από το μπάζωμα του τόπου του εγκλήματος έως το παραποιημένο ηχητικό με τον σταθμάρχη και από την εξαφάνιση των βίντεο από τη φόρτωση του τρένου ως το πόρισμα που έβγαλε ο πρωθυπουργός στην τηλεόραση, η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε μια σειρά από πράξεις που οδηγούν σε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει οργανωμένη επιχείρηση συγκάλυψης. Μέχρι τώρα η Δικαιοσύνη δεν φαίνεται να έχει βάλει φραγμό στις κυβερνητικές μεθοδεύσεις. Κι αυτό εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το αν εντέλει το δίκαιο θα επικρατήσει του «ζοφερού οίκου».
1)Charles Dickens, Ο ζοφερός οίκος, μετάφραση Κλαίρη Παπαμιχαήλ Λαϊνά, εκδόσεις Gutenberg
