«Αν τελικά το ΠΑΣΟΚ δεν ανακτήσει τον αντιδεξιό-αντινεοφιλελεύθερο προσανατολισμό του, θα έχει σοβαρό πρόβλημα στην πορεία» εκτιμά ο Διονύσης Τεμπονέρας με συνέντευξη που παραχωρεί στο Dnews, ενώ τονίζει πως η λύση για να φύγει ο Μητσοτάκης είναι να ανοίξει ο διάλογος των αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων στον οποίο οφείλει να μπει και το ΠΑΣΟΚ χωρίς ηγεμονισμούς, με στόχο την διατύπωση ολοκληρωμένης εναλλακτικής κυβερνητικής πρότασης.
Ο Διονύσης Τεμπονέρας επιμένει στη θέση για αναβολή εκλογής προέδρου στον ΣΥΡΙΖΑ, σύγκλιση εκτάκτου προγραμματικού και καταστατικού συνεδρίου αρχές του νέου έτους, αλλά και για ανάληψη πρωτοβουλιών για τη συγκρότηση προοδευτικού μετώπου. «Τα αποτελέσματα ευρωπαϊκών εκλογών κατέδειξαν, ότι κανένα κόμμα του αριστερού και προοδευτικού χώρου σήμερα δεν μπορεί μόνο του να ανατρέψει την υφιστάμενη κατάσταση. Ούτε το ΠΑΣΟΚ μόνο του μπορεί, ούτε οι υπόλοιπες προοδευτικές δυνάμεις», σημειώνει χαρακτηριστικά, ενώ αναφέρει για νόημα για το ενδεχόμενο δυο κομμάτων στον ΣΥΡΙΖΑ πως «ενίοτε των μεγάλων διασπάσεων έπονται και μεγάλες συγκλίσεις».
Ενδιαφέρουσα είναι και η απάντησή του στην ερώτηση εάν πρέπει να αποκλειστεί η υποψηφιότητα Κασσελάκη από την προεδρία: «Δεν είμαι υπέρ των διαγραφών και των αποκλεισμών. Ένα κόμμα απαντάει στις προκλήσεις πολιτικά. Ο κ. Κασσελάκης, που μάς έλεγε ότι «σε όποιον δεν αρέσει ο δικός του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να φύγει», πρέπει να κριθεί πολιτικά και να εισπράξει την καταδίκη των μελών και των φίλων του κόμματος, για όσα είπε για τα μαύρα ταμεία, για την απαξίωση της κυβερνητικής περιόδου, για τις κουκούλες, για τα περί ιερής συμμαχίας του ΝΑΤΟ, για το περίφημο «Πατρίς-θρησκεία-οικογένεια», για την οργανωτική διάλυση του κόμματος, για τις αστειότητες ότι τάχα ο ίδιος θα κέρδιζε το Μητσοτάκη μόνος του, για τις συνεργασίες της διαπλοκής, για την ιδεολογική σύγχυση και την παράλυση που προκάλεσε σε ένα αριστερό κυβερνητικό κόμμα κλπ. Μπορώ να αντιληφθώ την απόφαση της ΚΕ στα πλαίσια της αυτοπροστασίας του ΣΥΡΙΖΑ, όμως δεν πρέπει ο θύτης να εμφανίζεται ως θύμα. Το θύμα είναι ο ΣΥΡΙΖΑ και τα μέλη του, που υποφέρουν ένα χρόνο τώρα.
Η επικράτηση του Νίκου Ανδρουλάκη στο ΠΑΣΟΚ τι κατά τη γνώμη σας σηματοδοτεί;
Η επανεκλογή του κ. Ανδρουλάκη στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ οφείλεται στην διαχρονική οργανωτική του στοχοπροσήλωση, στην επιλογή του να απευθυνθεί κυρίως στον στενό πυρήνα των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ, στην αδυναμία των αντιπάλων του να αποτυπώσουν ολοκληρωμένο εναλλακτικό αφήγημα για μια άλλη πορεία του κόμματος ή να πείσουν ότι μπορούν να ηγηθούν ενός ευρύτερου συνασπισμού των προοδευτικών δυνάμεων, αλλά και στην ιδεολογική μετατόπιση της κοινωνίας προς τα «δεξιά». Το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ αναμένεται να βρεθεί ενώπιον των αδιεξόδων που αντιμετωπίζει η σοσιαλδημοκρατία στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο. Η μετατόπιση της «Κεντροαριστεράς» σε δεξιές θέσεις είναι ο μεγάλος κίνδυνος και η παγίδα μέσα στην οποία φαίνεται να πέφτουν όλα τα υπόλοιπα κόμματα του χώρου. Η αντίληψη για ένα πιο «ανθρώπινο» καπιταλισμό χωρίς ρήξεις, τομές και συγκρούσεις με το σύστημα ολιγαρχίας έχει καταρρεύσει παντού. Απαιτείται, όπως και για την Αριστερά, συνολικός επαναπροσδιορισμός στις νέες συνθήκες που δημιουργούν ο πόλεμος, η τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιακή επανάσταση, η κλιματική και προσφυγική κρίση, οι συνεχείς γεωπολιτικές εξελίξεις. Η νέα ηγεσία του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ θα κριθεί από την σαφήνεια των θέσεων και από την αντιστοιχία λόγων και έργων, αλλά και από την δυνατότητα να ξεπεράσει γνώριμους ηγεμονισμούς και να συνδράμει στην συγκρότηση ανταγωνιστικού εκλογικού πολιτικού και κοινωνικού μετώπου στην Δεξιά. Αν τελικά το ΠΑΣΟΚ δεν ανακτήσει τον αντιδεξιό-αντινεοφιλελεύθερο προσανατολισμό του, θα έχει σοβαρό πρόβλημα στην πορεία.
Αφήνει κενό στα αριστερά του ΠΑΣΟΚ η επανεκλογή της ηγεσίας του;
Πολλές φορές ερμηνεύουμε την συγκυρία με βάση τις προσλαμβάνουσες άλλων δεκαετιών. Η σοσιαλδημοκρατία στην Ευρώπη έχει μετατοπιστεί σε κεντρώες ή και δεξιές θέσεις κάνοντας μια στροφή ήδη από την δεκαετία του 1990. Μοιραία, η στροφή αυτή άφησε τα φτωχά και μεσαία λαϊκά στρώματα πολιτικά «άστεγα», μιας και η Αριστερά ζούσε τις δικές της περιπέτειες, μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού. Το κίνημα κατά της παγκοσμιοποίησης και οι συνεχιζόμενες κρίσεις του καπιταλισμού έδωσαν κάποιες ελπίδες, όμως η ρευστοποίηση και η κατάρρευση των «ιδεολογιών» έχουν αλλάξει μάλλον για πάντα τον κόσμο όπως τον ξέραμε μέχρι σήμερα. Το ίδιο το ΠΑΣΟΚ καλείται να αποφασίσει αν ανήκει στις ευρύτερες αριστερές δυνάμεις ή επιθυμεί να μπει σε μια λογική νεοφιλελεύθερης διαχείρισης. Αν κάνει το δεύτερο, τότε θα αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα. Για να κάνει όμως το πρώτο ίσως χρειάζεται να «επανεφεύρει» τον εαυτό του, κάτι που είναι αρκετά δύσκολο. Η λύση είναι να ανοίξει ο διάλογος των αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων στον οποίο οφείλει να μπει και το ΠΑΣΟΚ χωρίς ηγεμονισμούς, με στόχο την διατύπωση ολοκληρωμένης εναλλακτικής κυβερνητικής πρότασης. Η σχέση των προοδευτικών δυνάμεων δεν έχει νόημα, σε αυτήν την φάση, να είναι ανταγωνιστική.
Υπό ποιες προϋποθέσεις το ΠΑΣΟΚ μπορεί, αν μπορεί, να διεκδικήσει τη νίκη στις επόμενες εκλογές απέναντι στον Μητσοτάκη;
Τα αποτελέσματα ευρωπαϊκών εκλογών κατέδειξαν, ότι κανένα κόμμα του αριστερού και προοδευτικού χώρου σήμερα δεν μπορεί μόνο του να ανατρέψει την υφιστάμενη κατάσταση. Ούτε το ΠΑΣΟΚ μόνο του μπορεί, ούτε οι υπόλοιπες προοδευτικές δυνάμεις. Όλοι πρέπει να συνδράμουμε στην συγκρότηση ενός δημοκρατικού κοινωνικοπολιτικού μετώπου, με μπροστάρη την κοινωνία, στη βάση μιας προγραμματικής συμφωνίας με στόχο την εναλλακτική διακυβέρνηση. Οτιδήποτε άλλο απλά διαιωνίζει την πολιτική κυριαρχία της ΝΔ και των δεξιών πολιτικών. Το πρόβλημα δεν είναι ο κ. Μητσοτάκης. Είναι οι πολιτικές που εφαρμόζει και απέναντι στις πολιτικές αυτές θέλουμε ένα ολοκληρωμένη πολιτικό σχέδιο που θα προκύψει μέσα από συνεργασίες. Αλήθεια, αν σε λίγους μήνες όπως εικάζεται, η ΝΔ κάνει εκλογές το ΠΑΣΟΚ ή κάποιος άλλος, μπορεί να πει, ότι θα είναι αυτοδύναμη κυβέρνηση;
Τώρα είναι η ώρα να ανοίξει ο διάλογος.
Στον ΣΥΡΙΖΑ τι μπορεί να συμβεί; Αν γίνουν δυο κόμματα τι προοπτική έχει το καθένα;
Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι σε μια μεταβατική κατάσταση. Εκτιμώ ότι μπορεί να είναι χρήσιμος ως μέρος μιας ευρύτερης συζήτησης που αφορά τον αριστερό και προοδευτικό χώρο. Τα τραύματα της τελευταίας περιόδου είναι βαθιά και θα απαιτηθεί ιδεολογική, προγραμματική και οργανωτική ανασυγκρότηση. Ενίοτε, των μεγάλων διασπάσεων έπονται και μεγάλες συνθέσεις.
Ο Αλέξης Τσίπρας μπορεί να επανέλθει προοπτικά ως επικεφαλής ή εγγυητής ευρύτερου σχήματος της λεγόμενης προοδευτικής παράταξης; Τι καταλάβατε από την ομιλία του;
Ο Αλέξης Τσίπρας έχει αφήσει το δικό του αποτύπωμα την τελευταία δεκαπενταετία. Κινείται στη λογική της συνεργασίας των προοδευτικών δυνάμεων προτάσσοντάς την ανάγκη να προηγηθούν κοινωνικές διεργασίες και δυναμικές. Η πλούσια εμπειρία του είναι πολύτιμη και είμαι βέβαιος, ότι θα είναι πολιτικά ενεργός στις εξελίξεις για την ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου, από την θέση την οποία εκείνος θα επιλέξει.
Η γνώμη σας για τον Στέφανο Κασσελάκη;
Παρά το επικοινωνιακό χάρισμα δεν μπόρεσε να κρύψει την πολιτική ανεπάρκεια και αναξιοπιστία του. Δεν έχει γνώση της ελληνικής πραγματικότητας και του κόμματος του οποίου ήθελε να ηγηθεί, κινείται με όρους lifestyle με έντονα αυτοαναφορικά στοιχεία. Πρόκειται πάντως για το σύμπτωμα των παθογενειών του χώρου μας και όχι για την αιτία όλων όσων παρακολουθούμε.
Πρέπει να αποκλειστεί η υποψηφιότητά του για την προεδρία;
Δεν είμαι υπέρ των διαγραφών και των αποκλεισμών. Ένα κόμμα απαντάει στις προκλήσεις πολιτικά. Ο κ. Κασσελάκης, που μάς έλεγε ότι «σε όποιον δεν αρέσει ο δικός του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να φύγει», πρέπει να κριθεί πολιτικά και να εισπράξει την καταδίκη των μελών και των φίλων του κόμματος, για όσα είπε για τα μαύρα ταμεία, για την απαξίωση της κυβερνητικής περιόδου, για τις κουκούλες, για τα περί ιερής συμμαχίας του ΝΑΤΟ, για το περίφημο «Πατρίς-θρησκεία-οικογένεια», για την οργανωτική διάλυση του κόμματος, για τις αστειότητες ότι τάχα ο ίδιος θα κέρδιζε το Μητσοτάκη μόνος του, για τις συνεργασίες της διαπλοκής, για την ιδεολογική σύγχυση και την παράλυση που προκάλεσε σε ένα αριστερό κυβερνητικό κόμμα κλπ. Μπορώ να αντιληφθώ την απόφαση της ΚΕ στα πλαίσια της αυτοπροστασίας του ΣΥΡΙΖΑ, όμως δεν πρέπει ο θύτης να εμφανίζεται ως θύμα. Το θύμα είναι ο ΣΥΡΙΖΑ και τα μέλη του, που υποφέρουν ένα χρόνο τώρα.
Η δική σας πρόταση ποια είναι;
Πριν από την συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του περασμένου Σαββάτου(13.10.2024) και ενώ έχω παραιτηθεί από τα όργανα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ (ΚΕ και ΠΓ) πρότεινα την αναβολή της εκλογής Προέδρου, την σύγκληση εκτάκτου προγραμματικού και καταστατικού συνεδρίου, επανιδρυτικού χαρακτήρα, στις αρχές του 2025 και την ανάληψη πρωτοβουλίας από πλευράς ΣΥΡΙΖΑ για την συγκρότηση προοδευτικού μετώπου, στη βάση προγραμματικής συμφωνίας με σχέδιο αριστερής ενναλακτικής διακυβέρνησης. Παρά το γεγονός ότι η ΚΕ αποφάσισε διαφορετικά, εξακολουθώ να πιστεύω ότι πρόκειται για την ενδεδειγμένη λύση στο σημερινό αδιέξοδο. Η «παρένθεση Κασσελάκη» αλλά και τα προβλήματα που προϋπήρχαν, αφήνουν το κόμμα με μεγάλο ιδεολογικό, προγραμματικό και οργανωτικό έλλειμμα. Οφείλουμε να ανασυγκροτήσουμε το χώρο και να δούμε πολλά πράγματα από την αρχή, αξιοποιώντας την πρόσφατη «εμπειρία ΣΥΡΙΖΑ». Η ρευστότητα στο πολιτικό σκηνικό, η ανισορροπία του πολιτικού συστήματος, η άνοδος της ακροδεξιάς και η αδυναμία της κοινωνικής αντιπολίτευσης να αντιστοιχηθεί με μια πολιτική έκφραση, μας γεμίζουν με επιπλέον καθήκοντα. Πριν ορίσουμε τα πρόσωπα και τους ρόλους, να ορίσουμε το πολιτικό σχέδιο και μετά θα βρεθούν και εκείνοι που μπορούν να το υπηρετήσουν. Ας μην βάλουμε για μια αφορά ακόμα «το κάρο μπροστά από το άλογο». Όλα τα υπόλοιπα (τοξικές αντιπαραθέσεις κλπ.) ανήκουν στην σφαίρα της παραπολιτικής και δεν αφορούν τους πολίτες.
Η συνολικότερη εκτίμηση για το πολιτικό σύστημα σήμερα;
Η εποχή χαρακτηρίζεται από έντονη πολιτική ρευστότητα. Τα παραδοσιακά πολιτικά σχήματα καταρρέουν. Προκύπτει έντονη κρίση αντιπροσώπευσης. Οι πολίτες κρίνουν ότι τα πολιτικά σχέδια των υφιστάμενων κομμάτων δεν τους εκφράζουν. Μένει έδαφος στην ακροδεξιά και στο μίσος. Αν η «λύση» δεν έλθει από τον προοδευτικό χώρο με μια λογική «μετώπου», τότε οι ακροδεξιές δυνάμεις θα αναλάβουν δράση. Η Αριστερά οφείλει να δουλέψει περισσότερο και να διαμορφώσει εναλλακτική ιδεολογικοπολιτική πρόταση εξουσίας. Στόχος δεν είναι να αναλύσουμε τον κόσμο αλλά να τον αλλάξουμε. Ας γίνουμε λοιπόν περισσότερο πρακτικοί και χρήσιμοι προς τους πολίτες.
(Ο Διονύσης Τεμπονέρας είναι Δικηγόρος – Εργατολόγος)
