Οι κυβερνήσεις των χωρών του ευρωπαϊκού νότου αντιδρούν καθώς τα τελευταία χρόνια όπως ισχυρίζονται δεν κατανάλωσαν την ίδια ποσότητα καυσίμων με άλλες χώρες που έχουν «βαριά» βιομηχανία, όπως για παράδειγμα η Γερμανία που εξαρτάται σχεδόν ολοκληρωτικά από τις ενεργειακές προμήθειες της Μόσχας. Οπότε γι αυτό το λόγο θεωρούν πως δεν πρέπει να μειώσουν την κατανάλωση φυσικού αερίου.
Η εξέλιξη αυτή ενεργοποίησε εκ νέου το ρήγμα μεταξύ βορρά και νότου που άνοιξε με τον πόλεμο που εξαπέλυσε η Ρωσία στην Ουκρανία, υπό τον φόβο ενός ενεργειακού μπλακ άουτ.
Το Reuters σε τηλεγράφημά του ανέφερε ότι συνολικά 12 χώρες αντιτίθενται στο σχέδιο της Κομισιόν με πρωτεργάτες τους νότιους και ειδικά την Ισπανία. Η Ισπανίδα υπουργός Ενέργειας ήταν ιδιαίτερα αιχμηρή και χρησιμοποίησε φράσεις που χρησιμοποιούσαν οι Γερμανοί κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης κατά των νοτίων. Είπε συγκεκριμένα: «Αντίθετα με κάποιες άλλες χώρες, η Ισπανία δεν έζησε πέραν των δυνατοτήτων της όσον αφορά στην ενέργεια». Αξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι εκτός από τον νότο, αντιδράσεις υπάρχουν και σε Δανία, Ολλανδία και Πολωνία για τη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου.
Η δήλωση Οικονόμου
Η στάση της χώρας μας απέναντι στο σχέδιο της Κομισιόν είχε αποσαφηνιστεί από το πρωί της Πέμπτης, όταν ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου, κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών δήλωσε πως «η Ελλάδα δεν συμφωνεί με τη πρόταση της Κομισιόν να μειωθεί κατά 15% η χρήση του φυσικού αερίου». Στη συνέχεια της ενημέρωσης ο κ. Οικονόμου ανέφερε ότι «εμείς έχουμε κάνει προτάσεις για τις τιμές και την προμήθεια και πιστεύουμε ότι οι προτάσεις αυτές θα δώσουν λύσεις στα ευρωπαϊκά κράτη και τους καταναλωτές». Παράλληλα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απαντώντας σε ερώτηση για το σχέδιο της ΡΑΕ, στο οποίο περιλαμβάνονται ακόμα και διακοπές ρεύματος, υπογράμμισε πως «κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να μην πάμε στην εφαρμογή αυτών των συστάσεων. Στόχος να μην υπάρξει διατάραξη όσον αφορά την εφοδιαστική αλυσίδα».
Το σχέδιο της ΡΑΕ
Οσον αφορά το σχέδιο που εκπόνησε η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις σε ενεργειακούς πόρους περιλαμβάνει και τις προγραμματισμένες, κυλιόμενες διακοπές στην ηλεκτροδότηση αν και ωε έσχατο μέτρο.
Σύμφωνα με το σχέδιο της ΡΑΕ, τα μέτρα που θα εφαρμοστούν αν η παραγωγή και οι εισαγωγές δεν επαρκούν για την κάλυψη της ζήτησης είναι:
- Παύση λειτουργίας υδροαντλητικών μονάδων σε λειτουργία άντλησης.
- Διασφάλιση ετοιμότητας όλων των διαθέσιμων ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων και ανάλογα με τα διαθέσιμα αποθέματα (λιγνίτης, φυσικό αέριο, υδάτινα αποθέματα) κάθε ημέρας, διαχείριση της λειτουργίας τους με βέλτιστο τρόπο για την ασφάλεια του Συστήματος.
- Αύξηση των αποθεμάτων λιγνίτη
- Ενεργοποίηση μηχανισμού μείωσης κατανάλωσης κυρίως στις ώρες αιχμής.
- Μηδενισμός εξαγωγών και έκτακτες εισαγωγές ενέργειας από όμορους Διαχειριστές που δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα επάρκειας ισχύος.
- Ενεργοποίηση μονάδων έκτακτης ανάγκης που βρίσκονται σε κατάσταση ψυχρής εφεδρείας.
- Εάν τα παραπάνω μέτρα δεν επαρκούν, κυλιόμενες περικοπές φορτίου.
Στις περιπτώσεις περιορισμένων εισαγωγών φυσικού αερίου και επομένως προβλημάτων στην τροφοδοσία των ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων με καύσιμο φυσικό αέριο, προβλέπονται επιπλέον τα παρακάτω μέτρα:
- Αναβολή προγραμματισμένων συντηρήσεων μονάδων παραγωγής.
- Αυξημένη λειτουργία λιγνιτικών μονάδων.
- Αυξημένη λειτουργία υδροηλεκτρικών μονάδων.
- Αίτηση για παροχή έκτακτης βοήθειας σε γειτονικούς Διαχειριστές που δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα επάρκειας ισχύος.
- Ενημέρωση καταναλωτών για μειωμένη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας κυρίως τις ώρες αιχμής (Ορθολογική διαχείριση και συντήρηση συστημάτων ψύξης - θέρμανσης, εξοικονόμηση ενέργειας στον τομέα του φωτισμού, ύδρευσης - αποχέτευσης)
- Ενεργοποίηση μονάδων με δυνατότητα εναλλαγής καυσίμου .
- Δημιουργία μηχανισμού που θα διασφαλίζει ότι οι μονάδες φυσικού αερίου θα λειτουργούν στο ελάχιστο δυνατό επίπεδο (θα εισάγονται δηλαδή τελευταίες στην αγορά).
Συνολικά το σχέδιο της ΡΑΕ περιλαμβάνει τις δράσεις για την αντιμετώπιση κρίσεων στην ηλεκτροπαραγωγή που σχετίζονται (εκτός από τη διακοπή του φυσικού αερίου) με βλάβες, φυσικούς κινδύνους, πανδημίες, κυβερνοεπιθέσεις κ.ά.
Το καμπανάκι από τη Γερμανία
Την ίδια ώρα ο αντικαγκελάριος και υπουργός Οικονομίας της Γερμανία Ρόμπερτ Χάμπεκ, εξαπέλυσε επίθεση κατά της Ρωσίας κρίνοντας τις παραδόσεις φυσικού αερίου μετά την επανεκκινηση του αγωγού Nord Stream 1 «ανεπαρκή» και «μη αξιόπιστου επίπεδου». «Τίποτα δεν εμποδίζει τεχνικά το να επανέλθει ο Nord Stream σε καθεστώς πλήρους εκμετάλλευσης μετά τη συντήρησή του» υπογράμμισε ο κ. Χάμπεκ.
Η Ρωσία ξανάνοιξε σήμερα την κάνουλα του αερίου προς την Ευρώπη θέτοντας σε λειτουργία τον αγωγό Nord Stream 1 έπειτα από εργασίες συντήρησης διάρκειας δέκα ημερών υπό μεγάλη ένταση.
Τα πρώτα στοιχεία που δημοσιοποίησε η γερμανική εταιρία διαχείρισης δικτύου, Gascade, δείχνουν πως η παραγωγή είναι όση και εκείνη πριν από τις εργασίες συντήρησης, γύρω στο 40% της δυνατότητάς του.
Ο αγωγός δεν λειτουργεί σε πλήρες καθεστώς από τα μέσα Ιουνίου, με απόφαση της ρωσικής Gazprom που επικαλείται την έλλειψη μιας τουρμπίνας που εστάλη για συντήρηση στον Καναδά.
Για το Βερολίνο, πρόκειται για μια «πολιτική» απόφαση και ένα «πρόσχημα» για να επηρεάσει τους Δυτικούς στο πλαίσιο της σύγκρουσης με την Ουκρανία.
Έπειτα από έντονες διπλωματικές προσπάθειες, η γερμανική κυβέρνηση κατέφερε να εξασφαλίσει από την Οτάβα ότι θα επιτρέψει την εξαγωγή της επίμαχης τουρμπίνας προς τη Ρωσία. «Όμως έχουμε τώρα την εντύπωση ότι η Ρωσία δεν θέλει να την πάρει πίσω», ανέφερε σήμερα ο Ρόμπερτ Χάμπεκ.
Ο Γερμανός υπουργός Οικονομίας δήλωσε πως η χώρα του πρέπει να προετοιμαστεί για ένα «φοβερό 2023» λόγω των επερχόμενων ελλείψεων φυσικού αερίου.
Το Βερολίνο προβλέπει να υιοθετήσει προσεχώς ένα σχέδιο εξοικονόμησης ενέργειας για τις επιχειρήσεις, τη δημόσια διοίκηση και τα νοικοκυριά, προσέθεσε ο Χάμπεκ.
Αν η προμήθεια αερίου παραμείνει στα τρέχοντα χαμηλά επίπεδα, η Γερμανία μπορεί να αντιμετωπίσει έλλειψη αερίου από τον Φεβρουάριο του 2023, σύμφωνα με υπολογισμούς που έχουν γίνει με παραγγελία της κυβέρνησης.
Το Κρεμλίνο τα ρίχνει στις ευρωπαϊκές κυρώσεις
Το Κρεμλίνο,από την πλευρά του επιμένει ότι η Ρωσία είναι αξιόπιστος πάροχος φυσικού αερίου, τονίζοντας πως όλα τα προβλήματα στις ροές προκαλούνται από τις κυρώσεις.
Σε τηλεδιάσκεψη με δημοσιογράφους, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι η Ρωσία παραμένει «πολύ σημαντικό και αναπόσπαστο κομμάτι της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας».
Εν μέσω ανησυχιών στην Ευρώπη ότι η Ρωσία μπορεί να περιορίσει περαιτέρω τις προμήθειες αερίου στην ήπειρο, ο Πεσκόφ παρέπεμψε τους δημοσιογράφους σε προηγούμενα σχόλια του Βλαντιμίρ Πούτιν ότι η Gazprom έχει εκπληρώσει και θα συνεχίσει να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις προς τους πελάτες της.
Απέρριψε τις κατηγορίες πολιτικών της Δύσης, μεταξύ των οποίων και της προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ότι η Ρωσία χρησιμοποιεί τις προμήθειες ενέργειας για να «εκβιάσει» την Ευρώπη.
«Ο Πούτιν έχει εξηγήσει με αρκετά ολοκληρωμένο τρόπο ότι είναι λάθος να μιλά κανείς για πίεση, για εκβιασμό. Είναι μια απολύτως λανθασμένη δήλωση και τη διαψεύδουμε κατηγορηματικά», δήλωσε ο Πεσκόφ.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι λόγω των κυρώσεων που επιβλήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Nord Stream 1 αντιμετωπίζει δυσκολίες στη συντήρηση του εξοπλισμού. «Αυτοί ακριβώς οι περιορισμοί οδήγησαν στο γεγονός ότι τα μηχανήματα δεν μπορούν να έχουν την απαιτούμενη συντήρηση. Οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν από τους Ευρωπαίους είναι οι λόγοι για τα προβλήματά τους».
Ο Πεσκόφ δήλωσε επίσης ότι οι κυρώσεις που επέβαλε η Δύση στη Ρωσία για τις ενέργειές της στην Ουκρανία δεν θα την αναγκάσουν να αλλάξει πορεία. «Ακόμα και οι σκληρότερες κυρώσεις ποτέ δεν έκαναν χώρες αλλάξουν τη θέση τους», υπογράμμισε.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου αναφέρθηκε και στη Βρετανία, λέγοντας ότι η Μόσχα ελπίζει πως ο επόμενος πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου θα υιοθετήσει μια συνετή θέση απέναντι στη Ρωσία. «Ελπίζουμε ότι ο μελλοντικός πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας θα κλίνει προς μια περισσότερο ισορροπημένη ρητορική απέναντι στη χώρα μας» ανέφερε ο κ. Πεσκόφ.
Ρωσικό «παιχνίδι» και με το πετρέλαιο
Νωρίτερα, σήμερα, Πέμπτη η Ρωσία διά στόματος του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Αλεξάντρ Νόβακ γνωστοποίησε την πρόθεσή της να μην εξάγει πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές αν η τιμή του πέσει κάτω από το κόστος παραγωγής.
Συγκεκριμένα ο Αλεξάντρ Νόβακ δήλωσε πως «εάν οι τιμές αυτές για τις οποίες μιλάνε είναι πιο χαμηλές από το κόστος παραγωγής πετρελαίου, τότε φυσικά η Ρωσία δεν θα διασφαλίσει τις προμήθειες πετρελαίου στις διεθνείς αγορές. Αυτό σημαίνει, ότι απλά εμείς δεν θα δουλεύουμε με ζημιά».
Από την πλευρά της η υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Τζάνετ Γιέλεν επιδιώκει την επιβολή πλαφόν στην τιμή του πετρελαίου για να κάνει πιο δύσκολη την χρηματοδότηση του πολέμου που διεξάγει στην Ουκρανία. Aξιωματούχοι λένε ότι ο στόχος είναι μια τιμή σε επίπεδο που να καλύπτει το οριακό κόστος της παραγωγής έτσι ώστε η Μόσχα να έχει κίνητρο να συνεχίσει να εξάγει πετρέλαιο.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είχε δηλώσει χθες στους δημοσιογράφους ότι οι τιμές του πετρελαίου θα εκτιναχθούν στα ύψη εάν επιβληθεί πλαφόν στην τιμή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ελπίζουν να δουν να επιβάλλεται ένα διεθνές πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου τον Δεκέμβριο, δήλωσε χθες ο υφυπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Γουόλι Αντεγέμο.
Η Βραζιλία, η Κίνα, η Ινδία και κάποιες χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής έχουν αυξήσει τις εισαγωγές πετρελαίου από την Ρωσία, η οποία πουλάει πετρέλαιο κάνοντας μεγάλες εκπτώσεις σε σχέση με τους διεθνείς δείκτες αναφοράς, επειδή πολλά ευρωπαϊκά διυλιστήρια έχουν σταματήσει να εισάγουν ρωσικό πετρέλαιο.
Στα τέλη Ιουνίου είχε ανακοινωθεί ότι οι ηγέτες των χωρών της G7 εργάζονται για να υπάρξει μια οριακή τιμή στο ρωσικό πετρέλαιο. Με αυτόν τον τρόπο σχεδιάζουν να μειώσουν τα έσοδα της Ρωσίας από τις εξαγωγές πετρελαίου και να περιορίσουν τις δυνατότητες χρηματοδότησης του πολέμου στην Ουκρανία.
