Ερώτηση στον πρόεδρο τον ΗΠΑ Μπάρακ Ομπάμα
-Πρόεδρε πολλοί στην Ευρώπη προσπαθούν να καταλάβουν τι έγινε στις ΗΠΑ, στις προεδρικές εκλογές. Πιστεύετε ότι ήταν κάτι αντίστοιχο με το δημοψήφισμα για το Brexit πριν λίγους μήνες; Οι πολιτικοί αρχηγοί προσπαθούν ακόμη να καταλάβουν που πηγαίνει η κοινή γνώμη. Βλέπετε φόβο στις ΗΠΑ;
Μπαράκ Ομπάμα: Δεν υπάρχουν συγκρίσεις μεταξύ χωρών. Και υπάρχει διαφορά, βεβαίως, μεταξύ ενός δημοψηφίσματος, επί ενός εξαιρετικά πολύπλοκου θέματος, τις σχέσεις μεταξύ της Μεγάλης Βρετανίας και της υπόλοιπης ΕΕ, και της προεδρικής εκλογής στις ΗΠΑ. Δεν συγκρίνονται. Οι προεδρικές εκλογές αφορούν πρόσωπα-προσωπικότητες. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τις εκστρατείες, την ανάγκη και την όρεξη του κόσμου για αλλαγή, το ποιος είναι ο απερχόμενος Πρόεδρος, την ανάγκη ενδεχομένως για αλλαγή μετά από δύο θητείες. Όλοι αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν μια προεδρική εκλογή. Πιστεύω, όμως, ότι υπάρχει και κάτι κοινό στις ανεπτυγμένες οικονομίες μας, αλλά και σε άλλα μέρη του κόσμου-βέβαια, εκδηλώνονται με τρόπο διαφορετικό: Η παγκοσμιοποίηση, σε συνδυασμό με την τεχνολογία και τις εξελίξεις, σε συνδυασμό με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τη ροή των πληροφοριών. Όλα αυτά ανατρέπουν, εκ βάθρων, τις ζωές των ανθρώπων. Παραδείγματος χάριν, κλείνει ένα εργοστάσιο και ξαφνικά μια ολόκληρη πόλη δεν έχει δουλειά. Χάνει τη βασική πηγή εισοδήματος. Αλλά και ψυχολογικά. Υπάρχει αβεβαιότητα. Ο κόσμος είναι πιο αβέβαιος. Δεν έχουμε μία σαφή εικόνα της εθνικής μας ταυτότητας. Και ο τρόπος που ζούμε αρχίζει να φαίνεται διαφορετικός. Χάνουμε τον προσανατολισμό μας. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι αυτά ευνόησαν τον λαϊκισμό και τα λαϊκίστικα κινήματα σε πολλά μέρη του κόσμου και στην Ευρώπη βεβαίως. Βλέπουμε ένα Τραμπ και έναν Σάντερς, δύο πολύ διαφορετικούς υποψηφίους, μη συμβατικούς, και οι δύο να έχουν πολύ μεγάλη επιτυχία στην κοινή γνώμη. Αυτό κάτι σημαίνει. Έχει σχέση με την παγκοσμιοποίηση. Ίσως κάποιοι θέλουν να περιορίσουμε τα φαινόμενα της παγκοσμιοποίησης. Να χαλιναγωγήσουμε τους θεσμούς μας. Να βάλουμε σε μία τάξη τους θεσμούς μας, να κοινοποιήσουμε τις άμεσες ανάγκες των ανθρώπων. Και πολλές φορές έχουμε και θέματα κοινωνικής, θρησκευτικής και πολιτισμικής ταυτότητας. Αυτό είναι ένα εξαιρετικά αβέβαιο μείγμα που δεν ξέρουμε πού οδηγεί. Έχει σημασία, σε κάθε περίπτωση να αναγνωρίσουμε ότι αυτές τις τάσεις υπήρχαν. Είναι καθήκον των πολιτικών ηγετών να ενσκύψουν στις ανάγκες και τις ανησυχίες των πολιτών και να κάνουν ότι μπορούν με τον πιο εποικοδομητικό τρόπο.
Αν εγώ είδα θυμό, άγχος, αγωνία στους Αμερικανούς; Ναι, βεβαίως, το είδα. Το διαπίστωσα. Πρώτα από όλα χρειάστηκε να ανακάμψουμε από την μεγαλύτερη οικονομική ύφεση από το 1929. Οι τιμές των ακινήτων κατακρημνίστηκαν, άλλοι έχασαν τις συντάξεις τους και τις δουλειές τους. Όμως σταθήκαμε στα πόδια μας.
Ανακάμψαμε, όμως, έμεινε πίσω ο φόβος και το άγχος σε πολλούς ανθρώπους. Πολλοί είχαν την εντύπωση πως το παιχνίδι ήταν φτιαγμένο υπέρ της Γουόλ Στρίτ για να προστατεύσουμε συμφέροντα στις ΗΠΑ. Αυτό, όμως, είναι μια άποψη που έχει πολλούς οπαδούς. Ακούσατε και τις θέσεις των Ρεπουμπλικάνων, είδατε και τι κυκλοφορούσε μέσα. Μερικές από τις θέσεις αυτές είναι ανησυχητικές. Δεν αντικατοπτρίζουν καν πραγματικά γεγονότα. Όμως, χρησιμοποιήθηκαν αποτελεσματικά, εν τέλει, για να κινητοποιήσουν το κόσμο προς την λάθος κατεύθυνση. ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος, ο κ. Τράμπ διεύρυνε την εκλογική του βάση χάρη σε τέτοιου είδους δηλώσεις και κηρύγματα και κέρδισε τις εκλογές.
Το μάθημα που εγώ συνήγαγα είναι κοινό για όλες τις χώρες. Ό,τι ζητήματα, προβλήματα, όπως η ανισότητα, πρέπει να αντιμετωπιστούν. Πρέπει κάτι να κάνουμε για τη μετακίνηση της οικονομικής δραστηριότητας, την εξαγωγή των βιομηχανιών μας. Πρέπει κάτι να κάνουμε με το φόβο ότι τα παιδιά μας δεν θα τα καταφέρουν στη ζωή τους τόσο καλά όπως εμείς. Δεν θα ζήσουν τόσο καλά όσο εμείς. Αυτά πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε δραστικά. Να πάρουμε σκληρές αποφάσεις. Αλλιώς ο φόβος θα κυριεύσεις τους πάντες με τρόπο αντιπαραγωγικό και ο κόσμος θα αρχίσει να στρέφεται εναντίον των άλλων ανθρώπων.
Να σας πω την αλήθεια; Αυτή ήταν και η βασική μου προτεραιότητα τα τελευταία 8 χρόνια. Να αυξήσουμε τους μισθούς. Να επενδύσουμε στις υποδομές. Να διασφαλίσουμε ότι ο κόσμος έχει πρόσβαση σε καλή εκπαίδευση και να είναι έτοιμος για το μέλλον. Όλα αυτά ήταν προτεραιότητες που αν τις υλοποιήσαμε θα μας βοηθούσαν να αντιμετωπίσουμε την οικονομική πίεση. Δεν κατάφερα, βεβαίως να πείσω ένα Κονγκρέσο που δεσπόζουν οι Ρεπουμπλικάνοι να περάσουν πολλά από αυτά τα μέτρα. Κάποιοι πιστεύουν ότι τα πήγα καλά. Υπάρχει βέβαια και μια αναντιστοιχία. Από τη μία αγωνία και φόβος και από την άλλη μεριά πιο θετική άποψη. Ο κόσμος στην Αμερική ίσως τελικά πραγματικά πίστεψε ότι κάτι πρέπει να αλλάξει. Ότι πρέπει να αλλάξουν τα πάντα. Ο χρόνος θα δείξει και με μας και με το Brexit, αν οι διεθνείς εξελίξεις τελικά εξέφραζαν αυτούς τους ανθρώπους που ψήφισαν υπό το καθεστώς του φόβου. Δεν ξέρω, θα δείξει ο χρόνος. Εγώ θα μπορούσα να υποστηρίξω ότι οι δικές μας οι πολιτικές ήταν οι σωστές. Ότι η οικονομική μας ανάπτυξη, ο ρυθμός ανάπτυξης ήταν υψηλότερος από ό,τι σε άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες. Ότι οι Αμερικανοί περνούν σήμερα καλύτερα από ότι πριν χρόνια.
Τώρα κάποιοι, ακόμη και αυτοί που ψήφισαν τον Τραμπ είναι σε καλύτερη κατάσταση από ότι πριν από 8 χρόνια. Θα δούμε. Θα δείξει. Θα δούμε αν αυτά τα γεγονότα επηρέασαν και πώς τις ζωές των ανθρώπων και την ψήφο τους στις εκλογές».
Προς τον Αλέξη Τσίπρα:
-Ο πρόεδρος Ομπάμα έχει πει κατ΄ επανάληψη, όπως και σήμερα ότι είναι υπέρ της ελάφρυνσης του χρέους. Πιστεύετε ότι έχει πιθανότητες να πείσει την καγκελάριο Μέρκελ να κάνει κάποια κίνηση αυτήν την εβδομάδα;
Με ρωτήσατε αν πιστεύω ότι μπορούμε να πείσουμε την Άγγελα Μέρκελ για τα απαραίτητα βήματα που πρέπει να γίνουν για να ανακάμψει η ελληνική οικονομία και σας απαντώ ότι είμαι εξαιρετικά αισιόδοξος για δύο λόγους. Ο πρώτος λόγος είναι ότι η Άγγελα Μέρκελ είναι μία Γερμανίδα πολιτικός, και οι Γερμανοί πολλές φορές επίμονα ίσως και εκνευριστικά πολλές φορές επιμένουν στο ότι οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται. Και αυτό που αναμένεται να γίνει σε σχέση με την Ελλάδα είναι ό,τι είχε συμφωνηθεί τον Ιούλιο-Αύγουστο του 2015. Ότι μόλις η Ελλάδα αποδείξει την αποφασιστικότητά της να προχωρήσει σε γενναίες και δύσκολες μεταρρυθμίσεις, μόλις υλοποιήσει την πρώτη και δυσκολότερη αξιολόγηση, τότε θα συζητηθούν και θα παρθούν αποφάσεις, θα εφαρμοστούν μέτρα για την απομείωση του ελληνικού δημόσιου χρέους, προκειμένου η Ελλάδα να αποκτήσει ξανά πρόσβαση στις αγορές, να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη και να επιστρέψει με ταχύτατους ρυθμούς η ανάπτυξη στην ελληνική οικονομία. Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο είμαι αισιόδοξος είναι ότι έχω γνωρίσει από κοντά την Άγγελα Μέρκελ, το ίδιο και ο Μπαράκ Ομπάμα. Είμασταν στενά συνδεδεμένοι όλο το διάστημα της μεγάλης προσφυγικής κρίσης, είχαμε μία πολύ καλή συνεργασία και έχω διαμορφώσει τη γνώμη ότι είναι μία πολιτικός με αίσθημα ευθύνης απέναντι στην Ευρώπη και στο μέλλον της Ευρώπης, και όχι μόνο με ευθύνη απέναντι στη Γερμανία και στο εσωτερικό του κόμματός της. Πιστεύω ότι εξ αιτίας των δύο παραπάνω σημαντικών λόγων θα πειστεί ότι πρέπει να γίνουν τα απαραίτητα εκείνα μέτρα, που δεν επιβαρύνουν άλλωστε τους Γερμανούς φορολογούμενους, προκειμένου να υπάρξει μία θετική εξέλιξη, η Ελλάδα να μην αποτελεί μέρος τους προβλήματος στην Ευρώπη, αλλά μέρος της λύσης για τη σταθερότητα, την ασφάλεια, την επιστροφή στην ατζέντα της ανάπτυξης που αφορά όλη την Ευρώπη και βεβαίως για την επίλυση του προσφυγικού προβλήματος που η Ελλάδα παίζει ένα καθοριστικό ρόλο. Γι' αυτό και είμαι αισιόδοξος και πιστεύω ότι αυτή η αισιοδοξία θα επαληθευτεί.
Ερώτηση Μιχάλη Ιγνατίου: Είπατε κατ' επανάληψη κε πρόεδρε ότι ο τρόπος που αντιμετώπισαν την οικονομική κρίση οι Ευρωπαίοι είχε το αντίθετο αποτέλεσμα και πολλές φορές μιλήσατε καταφερόμενος κατά της λιτότητας και πιστεύω ότι έχετε δίκιο. Γιατί δεν καταφέρνουμε να πείσουμε τους ευρωπαίους να ακολουθήσουν τη δική σας οδό, παρά τα όσα κάνατε τους τελευταίους δύο μήνες για να βοηθήσετε την Ελλάδα. Και για την Κύπρο κάτι. Πως θα μπορούσατε να πείσετε τον πρόεδρο της Τουρκίας να θέσει τέλος στην κατοχή της Κύπρου.
«Όσον αφορά την Ευρώπη και την οικονομία, έχει μεγάλη σημασία να αναγνωρίσουμε ότι το δικό μου το έργο ήταν απλούστερο γιατί τα πρώτα χρόνια είχα πλειοψηφίες και στο Κογκρέσο και ήμουν μια χώρα όχι 28. Εσείς τώρα έχετε Κοινοβούλια και επιτροπές και είναι ποιο πολύπλοκα τα πράγματα» ανέφερε ο πρόεδρος των ΗΠΑ και συνέχισε.
«Η επίτευξη μιας συμφωνίας προϋποθέτει ότι οι οικονομίες είναι στην ίδια κατάσταση αυτό κατέστησε την κατάσταση στην Ευρώπη πιο δύσκολη.
Η δική μας διαφορά με την Ευρώπη είναι ότι εκεί έχουμε ένα σωρό διαφορετικά έθνη με κοινό νόμισμα, όπου κάποιοι είναι στην Ευρωζώνη και κάποιοι άλλοι εκτός, υπάρχει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, πολλές συσκέψεις πάρα πολλές συσκέψεις» υπογράμμισε με έμφαση ο πρόεδρος Ομπάμα.
«Αυτό το οποίο προσπάθησα να κάνω», είναι να καταθέσω τις σκέψεις και προτάσεις για το πώς θα λύσουμε γρήγορα το θέμα των τραπεζών. Γιατί όσο συντομότερα λύσουμε με διαφάνεια τα προβλήματα των τραπεζών, τόσο ποιο γρήγορα θα ξεπεράσουμε τα προβλήματα και θα ξεκινήσουν επενδύσεις.
Όσο η Οικονομία συρρικνώνεται δε μπορείς να δημιουργήσεις θέσεις εργασίας, ούτε να επενδύσεις σε υποδομές και φυσικά δεν πρόκειται να μειωθεί ποτέ το χρέος» σημείωσε ο κ. Ομπάμα και κατέληξε λέγοντας ότι και στις ΗΠΑ υπήρχε πρόβλημα με το χρέος αλλά σήμερα «το έλλειμμά έχει μειωθεί κατά τα δυο τρίτα, γιατί είχαμε ανάπτυξη».
Ομπάμα: «Είμαστε προσηλωμένοι στην εξεύρεση δίκαιης και βιώσιμης λύσης για την Κύπρο».
«Πρόκειται για μια διαπραγμάτευση μεταξύ Κυπρίων. Μεταξύ Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκύπριων. Υπάρχουν δυο ηγέτες ειλικρινά προσηλωμένοι στην εξεύρεση συμβιβαστικής και βιώσιμης λύσης, ώστε να επωφεληθούν και οι δυο λαοί» ανέφερε ο Ορόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα, απαντώντας στο σκέλος της ερώτησης για την Κύπρο.
«Θέλουμε μια λύση που να εξασφαλίζει ισοτιμία, βέβαια δε μπορεί να ικανοποιηθούν και οι δυο πλευρές κατά 100% θα πρέπει όμως να την επιθυμούν και οι δύο πλευρές τόνισε ο κ. Ομπάμα και συνέχισε.
«Εάν η σκέψη των δυο ηγετών συναντηθεί, τότε θα μπορούσαμε όλοι και η Διεθνής Κοινότητα, να υποστηρίξουμε τη συμφωνία ώστε να μπορεί να επικυρωθεί και από τις δύο πλευρές. Εάν δεν επιτευχθεί μια συμφωνία πρώτα από τους ηγέτες των δυο πλευρών, θα είναι κάτι πολύ δύσκολο να γίνει στη συνέχεια.
Επενδύσαμε πολύ χρόνο και έχουν αναπτερωθεί οι ελπίδες μας», κατέληξε ο Μπαράκ Ομπάμα και εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι «τις επόμενες εβδομάδες ή τους επόμενους μήνες δοθούν ευκαιρίες για να λυθεί το πρόβλημα».
Στην ίδια ερώτηση απάντησε και ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος εξέφρασε την απόλυτη συμφωνία του με την θέση του Προέδρου Ομπάμα για το Κυπριακό.
«Το Κυπριακό δεν είναι διμερές πρόβλημα, είναι ένα διεθνές πρόβλημα, παράνομης εισβολής και κατοχής του βορείου τμήματος της Κύπρου. Δίνουμε όλες μας τις δυνάμεις υποστηρίζοντας και ενθαρρύνοντας και τις δυο πλευρές προκειμένου να φθάσουν σε μια συμφωνία δίκαιη και βιώσιμη» τόνισε ο πρωθυπουργός.
Συνεχίζοντας ο Αλέξης Τσίπρας ανέφερε ότι η Ελλάδα ενδιαφέρεται ώστε ο κυπριακός λαός να ζει σε μια επανενωμένη Κύπρο ελεύθερη, σε ένα σύστημα με δημοκρατία και ελευθερία. «Κατά την πρώτη μου επίσκεψη στην Κύπρο ως πρωθυπουργός φρόντισα να συναντήσω και Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, εκπροσώπους της τουρκοκυπριακής κοινότητας και νομίζω ότι είναι η πρώτη φορά που συνέβη αυτό», τόνισε ο κ. Τσίπρας και πρόσθεσε ότι η Ελλάδα ενθαρρύνει την προοπτική λύσης.
«Στεκόμαστε δίπλα στον Πρόεδρο Αναστασιάδη με όλες μας τις δυνάμεις και ταυτόχρονα διπλώνουμε έτοιμοι να συζητήσουμε με την Τουρκία μονάχα το σκέλος που μας αφορά. Τις εγγυήσεις, ένα αναχρονιστικό μοντέλο που ισχύει από το 1959, το οποίο αφορά και την Ελλάδα, αλλά η Ελλάδα δεν είναι μια χώρα που κατέλαβε ή κατέχει παράνομα την Κύπρο» υπογράμμισε ο Έλληνας πρωθυπουργός και συνέχισε.
«Θεωρώ ότι δίκαιη και βιώσιμη λύση είναι λύση χωρίς την παρουσία τουρκικών στρατευμάτων στο νησί, και ταυτόχρονα θεωρώ ότι, η καλύτερη εγγύηση για την ασφάλεια του ελληνικού λαού είναι η ίδια η συμφωνία να δώσει μια άλλη δυναμική. Αν αυτό συμβεί θα βρισκόμαστε σε μια διαφορετική φάση όχι μόνο για την Κύπρο και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά για την ευρύτερη περιοχή. Μ' αυτές τις σκέψεις προχωράμε και πιστεύουμε ότι πράγματι ο πρόεδρος Ερντογάν παίζει ένα σημαντικό ρόλο αλλά δεν είναι δική μου η ευθύνη για να τον πείσω», κατέληξε ο κ. Τσίπρας.
Σε ερώτηση για τον αν αισθάνεται υπεύθυνος για την εκλογή Τραμπ, αν δημιούργησε τις προϋποθέσεις για να εκλεγεί ο Ντόναλντ Τραμπ, ο πρόεδρος Μπάρακ Ομπάμα απάντησε ότι «εξεπλάγην από το αποτέλεσμα των εκλογών στις ΗΠΑ» και πρόσθεσε: «Ακόμα και σήμερα δεν νιώθω υπεύθυνος για τις δηλώσεις του νεοεκλεγέντος προέδρου, για το τι λέει και τι κάνει. Ως πρόεδρος των ΗΠΑ οφείλω να διασφαλίσω την ομαλή μετάβαση και να καταθέσω στο νεοεκλεγέντα πρόεδρο και στον αμερικανικό λαό τις καλύτερες ιδέες μου για το πώς μπορούμε προχωρήσουμε προς τα εμπρός».
«Θα ορθώσω τη φωνή μου και επί των θεμάτων που πιστεύω ότι το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα δεν έχει δίκιο. Όμως θα συνεργαστώ με τον νεοκλεγέντα πρόεδρο και πιστεύω ότι σε κάθε περίπτωση θα προχωρήσουμε στον τομέα της ασφάλειας, της δικαιοσύνης, της ευημερίας, για μια Αμερική χωρίς αποκλεισμούς», τόνισε ο Μπάρακ Ομπάμα και σημείωσε ότι «το να συγκρίνουμε την Τερέζα Μέι με τη Μαρίν Λεπέν είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Η κατάσταση σε κάθε μία από αυτές τις χώρες είναι επίσης διαφορετική. Πιστεύω ότι η ιστορία δεν είναι μια γραμμική διαδικασία. Υπάρχουν εποχές σημαντικών πιέσεων, ο κόσμος κάτι αναζητά, χωρίς να ξέρει ενδεχομένως τι αναζητά. Θέλει αλλαγή, χωρίς να ξέρει η επερχόμενη αλλαγή τι θα φέρει», απάντησε ο κ. Ομπάμα και πρόσθεσε: «Νομίζω ότι μια ισχυρή πλειοψηφία του αμερικανικού λαού συμφωνεί με εμένα. Βέβαια το ερώτημα πώς εξελέγη ο Τραμπ εκκρεμεί, όμως πολλές φορές ίσως ο κόσμος έχει την ανάγκη να δοκιμάσει κάτι άλλο, διαφορετικό, μήπως αυτό φέρει κάτι καλύτερο. Αυτό το φαινόμενο επηρέασε το αποτέλεσμα των εκλογών».
Τόνισε εξάλλου ότι «πρέπει να ορθώσουμε το ανάστημά μας ενάντια στις ακρότητες και τον εθνικισμό, στον υπερβολικό φυλετισμό, στο ΄΄εμείς εναντίον των άλλων΄΄. Το μέλλον θα οριστεί από τα κοινά μας και όχι από αυτά που μας χωρίζουν. Δείτε την Ευρώπη. Ο 20ος αιώνας ήταν γεμάτος αιματοχυσίες για την Ευρώπη. Παρά την αίσθηση της αποτυχίας, παρά τις απογοητεύσεις στην προσπάθεια οικοδόμησης μιας ενωμένης Ευρώπης, οι τελευταίες πέντε δεκαετίες ήταν ειρήνης και ευημερίας για την Ευρώπη. Και στις ΗΠΑ ξέρουμε τι σημαίνει φυλετικός διχασμός και διχασμός γύρω από διαφορετικές θρησκείες. Είναι επικίνδυνο όχι μόνο για τις μειονότητες, αλλά γιατί έτσι χάνουμε από το βλέμμα μας τις δυνατότητες που έχουμε ως έθνος, ως χώρα. Αν δεν ενωθούμε και αν δεν οικοδομήσουμε μαζί το αμερικανικό όνειρο δεν πάμε πουθενά. Οπότε το όραμά μου είναι σωστό επί του συγκεκριμένου. Μπορεί να μην κερδίζουμε πάντα, αλλά είμαι βέβαιος ότι μακροπρόθεσμα θα βγούμε κερδισμένοι, διότι οι κοινωνίες ενώνονται γύρω από αξίες και ιδανικά. Αυτές οι κοινωνίες θα είναι και οι πιο επιτυχημένες σε σύγκριση με τις άλλες», δήλωσε ο Αμερικανός Πρόεδρος.
Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας απαντώντας στο ίδιο ερώτημα τόνισε : «Από τον Ντόναλντ Τραμπ γνωρίζω λίγα πράγματα. Κάποιοι μου είχαν πει ότι έπρεπε να είχα διαβάσει το βιβλίο του πριν πάω να διαπραγματευτώ στις Βρυξέλλες. Ωστόσο, πρέπει να σας επισημάνω ότι είναι άλλο πράγμα τι ξέραμε για τον Ντόναλντ Τραμπ όταν διεκδικούσε το χρίσμα, άλλο κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας και άλλο- πράγμα αυτό που περιμένουμε να δούμε- τώρα, ως νέος πρόεδρος, ως ασκών τα καθήκοντα της διακυβέρνησης μιας χώρας που παίζει καθοριστικό ρόλο στην παγκόσμια σφαίρα. Γι' αυτό και εγώ δεν έσπευσα -σε αντίθεση με κάποιους ομολόγους μου στην Ευρώπη- να επαναλάβω στοιχεία της κριτικής, που στην προεκλογική περίοδο πολλοί ασκήσαμε στον Τραμπ. Ακόμα και αν κάποιος ήθελε να αλλάξει την εξωτερική πολιτική άρδην, μιας χώρας όπως οι ΗΠΑ, είναι πολύ δύσκολο. Από την άλλη πλευρά και στην Ευρώπη φοβόμαστε ότι αυτό μπορεί να συμβεί. Αυτό που έχουμε να κάνουμε τώρα είναι να ορθώσουμε γέφυρες και όχι τείχη. Διότι είμαστε λαοί που πορευόμαστε με κοινές αξίες και που έχουμε πολλά να κερδίσουμε από τη συνεργασία και να αντιμετωπίσουμε μεγάλες παγκόσμιες προκλήσεις. Πιστεύω ότι το επόμενο διάστημα δεν θα αλλάξουν πολλά πράγματα στις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ και Ελλάδος. Είναι σχέσεις που έχουν σφυραλατηθεί κάτω από δύσκολες συνθήκες και έχουν σφυραλατηθεί πάνω στις κοινές αξίες που πρεσβεύουν οι λαοί μας».
