Συμπληρώνονται σήμερα, 28 Αυγούστου, έξι μήνες από την ημέρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες με τη συνδρομή του Ισραήλ ξεκίνησαν την επίθεσή τους στο Ιράν. Τι υπολόγισαν λάθος; Τι αλλάζει στη Μέση Ανατολή; Ποιοι είναι οι χαμένοι και οι κερδισμένοι;
Τα «Παιχνίδια Εξουσίας» συνομίλησαν με τον Λεωνίδα Βατικιώτη, δρ οικονομολόγο, δημοσιογράφο και συγγραφέα του βιβλίου «Ουκρανία - Το μεγάλο πλάνο», εκδόσεις «Τόπος»:
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Στις 28 Αυγούστου συμπληρώνονται έξι μήνες από την έναρξη της επίθεσης κατά του Ιράν. Τι κρατάμε από αυτό το εξάμηνο;
Η επίθεση ΗΠΑ – Ισραήλ κατά του Ιράν θα περάσει στην ιστορία για πολλούς λόγους. Ο πρώτος και σημαντικότερος είναι ότι επισφραγίζει κι επισημοποιεί το τέλος της αμερικανικής αυτοκρατορίας. Ο Τραμπ ξεκίνησε τον πόλεμο επικαλούμενος τους ακόλουθους στόχους: Να ανατρέψει το καθεστώς (sic) του Ιράν, να τερματίσει το πυρηνικό και πυραυλικό του πρόγραμμα και να διακόψει την υποστήριξη που προσφέρει η Τεχεράνη στις δυνάμεις της αντίστασης στη Μέση Ανατολή.
Έξι μήνες μετά, στο εσωτερικό του Ιράν οι πολιτικές δυνάμεις που ζητούσαν συμβιβασμό έχουν περιθωριοποιηθεί γιατί αποδείχθηκε ότι η συνεργασία με τον ιμπεριαλισμό μόνο κινδύνους εγκυμονεί για τη χώρα. Το πυραυλικό απόθεμα του Ιράν φαντάζει χωρίς τέλος και τα πυρηνικά του εξακολουθούν να εμφανίζονται ως αιτία νέων επιθέσεων εκ μέρους ΗΠΑ – Ισραήλ, ενώ οι δυνάμεις της αντίστασης συνεχίζουν να είναι εμπόδιο στα σχέδια επέκτασης των συνόρων του Ισραήλ, από την Παλαιστίνη ως τον Λίβανο, και να αποτρέπουν τα φιλο-αμερικανικά αραβικά κράτη να συμμετάσχουν πλήρως στην επίθεση κατά του Ιράν, από την Υεμένη ως το Ιράκ.
Το σημαντικότερο είναι ότι ο επιτιθέμενος Δυτικός Άξονας σήμερα βρίσκεται πολύ πιο πίσω από τις θέσεις που κατείχε στις 27 Φεβρουαρίου 2026. Τα συμφέροντά του έχουν υποστεί τεράστια και μη αντιστρεπτή οικονομική ζημιά. Ας κρατήσουμε δύο μόνο γεγονότα: Πρώτο, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και, δεύτερο, την καταστροφή όλων σχεδόν των αμερικανικών βάσεων στις γειτονικές πετρομοναρχίες.
Αυτή την ερμηνεία την συμμερίζεται και η Δύση;
Ναι, αλλά με τον δικό της τρόπο… Το Μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν ΗΠΑ και Ιράν στις 17 Ιουνίου με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν ήταν μια έμμεση μεν, πεντακάθαρη δε, ομολογία ήττας των ΗΠΑ. Το πρώτο της άρθρο ξεκινούσε με την ανάγκη σεβασμού της κυριαρχίας του Λιβάνου! Επιβεβαίωνε έτσι ότι το Ιράν δικαιούται να έχει λόγο για την ειρήνη και την κυριαρχία του Λιβάνου. Κι αυτό μάλιστα καλώς συμβαίνει, επειδή, δοθείσης της αδυναμίας (ας μην πούμε απροθυμίας) των διεθνών οργανισμών να επιβάλουν την ειρήνη στον Λίβανο και να τιμωρήσουν το Ισραήλ, κάθε προσπάθεια και πρωτοβουλία που θα διώχνει τους εισβολείς από τη χώρα των Κέδρων είναι καλοδεχούμενη και περιποιεί τιμή στους εμπνευστές της.
Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι ότι αυτή την ερμηνεία η Δύση την βλέπει διαρκώς μπροστά της. Στη διάρκεια αυτών των έξι μηνών, και ειδικά τους λίγους τελευταίους μήνες, τα αραβικά κράτη κατ’ επανάληψη έχουν παγώσει σχέδια των ΗΠΑ για εξαπόλυση μαζικών επιθέσεων απέναντι στο Ιράν. Η στάση τους ήταν αποτέλεσμα των ιρανικών απειλών ότι στη συνέχεια θα γίνουν τα ίδια στόχος ανηλεών επιθέσεων εκ μέρους της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Προσαρμογή στην πραγματικότητα Νο 1.
Τα αραβικά καθεστώτα έχουν αρνηθεί να υποστηρίξουν ακόμη και το αμερικανικό σχέδιο διαχείρισης των Στενών του Ορμούζ, καίτοι η επαναφορά του προηγούμενου καθεστώτος ατελούς διέλευσης είναι ολοφάνερα προς το συμφέρον τους. Προσαρμογή στην πραγματικότητα Νο 2.
Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα που διαμόρφωσε η νίκη του Ιράν, σε όλες τις εκδοχές της, οι ΗΠΑ έχασαν όχι μόνο βάσεις αλλά και συμμάχους. Προφανώς, η Σ. Αραβία και ο οίκος των Σαούντ δεν πρόκειται ποτέ να εγκαταλείψουν την Ουάσιγκτον, ωστόσο η ανεπιφύλακτη υποτέλεια του παρελθόντος έχει περάσει στη ιστορία οριστικά και αμετάκλητα. Η Συμφωνία της Μέκκας μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν αυτήν ακριβώς τη διαφοροποίηση εκφράζει, κι ας είναι μια ακόμη πισώπλατη μαχαιριά στους Παλαιστίνιους, καθώς δεν λέει λέξη για την απελευθέρωση της Παλαιστίνης και την ίδρυση Παλαιστινιακού κράτους.
Οι ΗΠΑ, ωστόσο, απειλούν με πρωτοφανείς οικονομικές κυρώσεις όποιες χώρες βοηθούν το Ιράν. Ήδη τα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν τη διακοπή κάθε οικονομικής συνεργασίας. Μήπως τελικά το Ιράν υποκύψει λόγω οικονομικής αδυναμίας;
Το Ιράν διατηρούσε μια σύνθετη σχέση με τα Εμιράτα, σκληρής πολιτικής αντιπαράθεσης αλλά συνεχούς οικονομικής συνεργασίας. Μένει, ωστόσο, να δούμε αν από αυτή τη νέα κατάσταση θα πληγεί περισσότερο το Ιράν ή τα Εμιράτα.
Για να αξιολογήσουμε την ανθεκτικότητα της ιρανικής οικονομίας απέναντι στο νέο κύμα κυρώσεων είναι χρήσιμο να ανατρέξουμε στον Μάιο του 2018, όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν που είχε υπογραφτεί επί Ομπάμα. Παράλληλα, η (τότε) νέα ηγεσία του Λευκού Οίκου εξήγγειλε την εφαρμογή μιας πολιτικής «μέγιστης πίεσης». Περιγράφτηκε ότι θα επέβαλλαν κυρώσεις που δεν είχαν εφαρμοστεί ποτέ άλλοτε. Όπως και πιθανότατα έγινε. Το αποτέλεσμα ήταν το Ιράν να μείνει ανέπαφο ή σχεδόν ανέπαφο από τις κυρώσεις – που πρέπει να είμαστε καθαροί ότι αποτελούν κρατική τρομοκρατία επειδή παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και κάθε είδους νομιμότητα. Οφείλουν κατά συνέπεια να τύχουν διεθνούς καταδίκης τέτοια μέτρα...
Έκτοτε το διεθνές περιβάλλον έχει αλλάξει σημαντικά κι έχει αλλάξει σε όφελος του Ιράν, ανεξαρτήτως μάλιστα της θέλησής του. Έχει αλλάξει λόγω της συρρίκνωσης της οικονομικής επιρροής από τη μια και της πολύ πιο ορμητικής ανόδου της οικονομικής επιρροής της Κίνας από την άλλη. Το Πεκίνο δήλωσε πεντακάθαρα στον Τραμπ ότι θα συνεχίσει να συνεργάζεται οικονομικά με την Τεχεράνη, δηλαδή να απορροφά όλες σχεδόν τις εξαγωγές ενεργειακών αγαθών της. Να θυμίσουμε ότι μόλις πριν από έναν χρόνο ο Τραμπ υποχρεώθηκε σε άτακτη φυγή όταν η Κίνα απάντησε με αντίμετρα, δηλαδή όπως έπρεπε, στον αμερικανικό οικονομικό πόλεμο των εμπορικών δασμών. Η Ουάσιγκτον υποχώρησε επειδή δεν μπορούσε να την αντιμετωπίσει. Γιατί να μπορέσει τώρα;
Υπάρχει επίσης κι ένας ακόμη παράγοντας, είναι ο λαϊκός παράγοντας, που εμείς εδώ στη Δύση τον ξεχνούμε ή τον υποτιμούμε, είτε λόγω της παραπληροφόρησης είτε επειδή διάγουμε μια μακρά περίοδο πολιτικής ύπνωσης ή καλύτερα νάρκωσης.
Ακόμη κι αν δεν είχε προετοιμαστεί η κυβέρνηση και όλοι οι θεσμοί της για τον πιο βάρβαρο αποκλεισμό, ο ιρανικός λαός μπορεί να αντέξει την οικονομική πολιορκία για έναν πολύ απλό λόγο: Επειδή ξέρει πιο καλά από μας τι έπαθε το Ιράκ και η Λιβύη μετά τη νίκη των ΗΠΑ, τι υπομένει ακόμη κι ο Λίβανος επειδή έχει μια κυβέρνηση δοσίλογων. Μετατράπηκαν σε χώρες ερείπια! Εκατομμύρια νεκροί, πάμφτωχοι και μετανάστες, εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες που αναγκάστηκαν να εκπορνευτούν για να ζήσουν, είναι το κόστος της νίκης των ΗΠΑ.
Έτσι εξηγείται η λαϊκή απήχηση της κυβέρνησης του Ιράν και τα ερείσματα που διαθέτει στην κοινωνία, όπως φάνηκε από τα δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπων που συνόδεψαν τον δολοφονημένο ηγέτη Σαγιέντ Αλί Χαμενεΐ στη νεκρώσιμη ακολουθία. Μάλιστα, η φτωχολογιά είναι πιο σκληρή από τη διανόηση και τα μεσαία στρώματα επειδή ξέρει ότι αυτή θα πεινάσει πρώτη αν κερδίσουν οι Αμερικανοί.
Τέλος, ας είμαστε κι εμείς περισσότερο κριτικοί όταν ακούμε για... σκληρές και... ανηλεείς οικονομικές κυρώσεις που υποτίθεται ότι θα γονατίσουν τον εχθρό. Στην πρόσφατη επίσκεψή μου στο Ιράν δέχθηκα την ίδια έκπληξη που δοκίμασα κατά την επίσκεψή μου στη Ρωσία τον Νοέμβριο του 2023. Μαγαζιά εστίασης και εμπορίου γεμάτα με κόσμο, άνθρωποι κάθε ηλικίας να πηγαίνουν και να έρχονται στις δουλειές τους, πιτσιρικαρία να χαζολογάει και να σαχλμαρίζει στους δρόμους κι ό,τι άλλο συναντάμε στις δικές μας μεγαλουπόλεις. Αυτό που έλειπε ήταν Starbucks και McDonalds. Μάλλον μικρό το κακό…
Τελικά υπάρχουν κερδισμένοι από αυτόν τον πόλεμο; Ποιος τον διέταξε;
Η επίθεση στο Ιράν θα μείνει στην ιστορία ως το κορυφαίο παράδειγμα κακών υπολογισμών. Η Ισλαμική Δημοκρατία ξεγέλασε άπαντες τους εχθρούς της οικοδομώντας επί δεκαετίες εν κρυπτώ ένα τεράστιο αμυντικό οπλοστάσιο για το οποίο δεν είχαν ιδέα. Σκοτεινές υπηρεσίες και μηχανισμοί πέραν κάθε δημόσιας λογοδοσίας, υποτίθεται για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητά τους (ενώ αν κάτι εγγυάται είναι την υπόσκαψη της δημοκρατίας), που απορροφούν εκατοντάδες δισεκατομμύρια ετησίως αποδείχθηκαν ανίκανοι να προβλέψουν τις αμυντικές ικανότητες του Ιράν. Η Ισλαμική Δημοκρατία τούς έπιασε όλους στον ύπνο, αποδεικνύοντας ότι ο ιμπεριαλισμός δεν είναι ανίκητος!
Παρόλα αυτά, πίσω από την έναρξη της επίθεσης υπήρχαν πολύ συγκεκριμένα, υλικά συμφέροντα. Ξεχωρίζω τρία.
Πρώτο, είναι η αμερικανική ενεργειακή βιομηχανία. Είναι αυτή που χρηματοδότησε αδρά την προεκλογική εκστρατεία του Τραμπ, είναι αυτή που κλέβει τα πετρέλαια της Συρίας και το Ιράκ χωρίς να δίνει λόγο, είναι αυτή που επέβαλε την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα ώστε οι εξορύξεις να γίνονται απρόσκοπτα, είναι αυτή που επέβαλε την απαγωγή του προέδρου Μαδούρο και της συζύγου του βουλεύτριας για να περάσουν τα βενεζουελανικά κοιτάσματα στη Chevron κ.ο.κ. Πίστευαν ότι το μόνο εμπόδιο σε ένα τέτοιο σχέδιο, δηλαδή να περάσουν τα ιρανικά κοιτάσματα στον έλεγχό τους, είναι ένας πρόεδρος - ανδρείκελο που θα τολμήσει ό,τι δεν τόλμησαν οι προηγούμενοι: να κηρύξει πόλεμο στο Ιράν!
Δεύτερο, είναι τα συμφέροντα του Ισραήλ. Το Ισραήλ συνεχίζει να υπάρχει ως τέτοιο, διεξάγοντας γενοκτονία στη Γάζα, επιβάλλοντας εθνοκάθαρση στη Δυτική Όχθη, εισβάλλοντας στη Συρία και τον Λίβανο, αν και μόνο αν γίνεται πόλεμος. Αν, υποθετικό σενάριο, ξαφνικά επιβαλλόταν ειρήνη, το Ισραήλ που ξέρουμε θα κατέρρεε, ο Νετανιάχου θα έπρεπε να οδηγηθεί στη δικαιοσύνη, το στρατιωτικο-βιομηχανικό του σύμπλεγμα να μείνει χωρίς δουλειά, το δίκτυο παρακολουθήσεων και χειραγώγησης εκλογών σε όλον κόσμο να ακυρωνόταν κ.ο.κ. Η λίστα Επστάιν, επιβάλλοντας ομηρεία σε όλο το πολιτικό, οικονομικό και μιντιακό προσωπικό των ΗΠΑ, διευκόλυνε αυτόν τον στόχο.
Τρίτο, ήταν η αποδυνάμωση της Κίνας, της Ρωσίας, αλλά και της Ευρώπης. ΗΠΑ και Ισραήλ, καταστρέφοντας το Ιράν, διασπώντας το σε 5 - 10 ανίσχυρα κράτη - μαριονέτες και ξαναφέρνοντας τον κρετίνο Παχλαβί, ήλπιζαν ότι θα ροκανίσουν περισσότερο την υλική και πολιτική βάση στήριξης του αναδυόμενο πολυ-πολικού κόσμου. Προσωπικά, δεν θεωρώ την κυριαρχία του μια γραμμική εξέλιξη σημερινών τάσεων ή ζήτημα χρόνου. Ωστόσο, η ανάσχεσή του για τη Δύση παραμένει ζήτημα άμεσης και κατεπείγουσας προτεραιότητας.
Ποιες είναι σήμερα οι προοπτικές; Τι να περιμένουμε για το προσεχές μέλλον;
Φοβάμαι ότι οι Αμερικανοί δεν έχουν κάνει ακόμη το μεγαλύτερο λάθος τους. Το ενδεχόμενο επίθεσης με πυρηνικά όπλα στο Ιράν είναι υπαρκτό για πολλούς λόγους. Πρώτον, επειδή παρότι όλα τα άλλα, συμβατικά, μέσα για να νικήσουν το Ιράν έχουν αποτύχει, οι ΗΠΑ δεν αποδέχονται την ήττα τους. Δεύτερον, επειδή οι Αμερικανοί το έχουν ξανακάνει στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι – χωρίς μάλιστα λόγο, ενώ τόσο στη Γιουγκοσλαβία όσο και στο Αφγανιστάν χρησιμοποίησαν «μικρά» ή εξασθενημένα πυρηνικά. Εύκολα καταλαβαίνουμε ότι κάτι τέτοιο θα μετέτρεπε τη σημερινή σύγκρουση σε άσκηση πολέμου και θα οδηγούσε το Ιράν να βγάλει από το οπλοστάσιό του τρομερό οπλισμό!
Τα Στενά του Ορμούζ θα περάσουν οριστικά στον έλεγχο του Ιράν και του Ομάν, κι αυτό θα είναι το τίμημα που θα πληρώσει όλος ο κόσμος (που μεταφράζεται σε 1 δολάριο «καπέλο» ανά βαρέλι) για τα τυχοδιωκτικά – εμπρηστικά σχέδια της αμερικανικής ενεργειακής βιομηχανίας και του Σιωνισμού. Το Ιράν δεν πρόκειται να κάνει πίσω από την αξίωσή του, κι όσο γρηγορότερα το πάρουν απόφαση Αμερικανο-ισραηλινοί τόσο καλύτερα για όλους μας.
Τέλος, ο Τραμπ θα έχει πολύ χειρότερη μοίρα από τον Τζίμι Κάρτερ, που έχασε τις εκλογές του 1980 λόγω της κρίσης με τους ομήρους στην αμερικανική πρεσβεία της Τεχεράνης. Η θητεία Τραμπ στιγματίστηκε ανεξίτηλα από την αδικαιολόγητη επίθεση στο Ιράν. Η άνοδος των τιμών στο πετρέλαιο και η κρίση της αμερικανικής γεωργίας εξαιτίας των αυξήσεων είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Από την άλλη, σε αυτό το εκρηκτικό πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό αμερικανικό περιβάλλον είχαμε την εμφάνιση και την άνοδο των Σοσιαλιστών. Μια παράπλευρη μεν, αλλά ευχάριστη συνέπεια από την αποκάλυψη της βαρβαρότητας της κυβέρνησης Τραμπ. Ας ελπίσουμε να συνεχιστεί…
