Απαντήσεις στην κριτική που δέχεται η ΕΛ.Α.Σ. για τη θέση της για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια δίνει ο Κώστας Γαβρόγλου με συνέντευξή του στο Dnews.
Ο συντονιστής Τομέων της ΕΛ.Α.Σ. και πρώην υπουργός αναλύει επίσης κάποιες από τις τελευταίες προτάσεις του κόμματός του για την εκπαίδευση.
Φίλια πυρά από Νέα Αριστερά και Σύριζα για τις θέσεις σας για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια;
Μου κάνει εντύπωση πως και τα δύο κόμματα επικεντρώνονται αποκλειστικά στο θέμα αυτό και ενδεχομένως το κάνουν ώστε να αποφύγουν τον σχολιασμό των εμβληματικών μεταρρυθμίσεων που προτείναμε: ριζική και πρακτικά απολύτως εφαρμόσιμη αναβάθμιση του Λυκείου, δυνατότητα ελεύθερης πρόσβασης στα Πανεπιστήμια, Διετή Προγράμματα Σπουδών στα Πανεπιστήμια στα οποία θα εγγράφονται χωρίς εξετάσεις οι απόφοιτοι των ΕΠΑΛ, συγκεκριμένα μέτρα για την ανάγκη επικράτησης σχολικής ειρήνης και ενός κλίματος ηρεμίας και διαλόγου στα σχολεία, καθώς και μέτρα για την καλύτερη υποστήριξη παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Με άλλα λόγια, δεν ακούσαμε τίποτα για το ότι υπερασπιζόμαστε μέσα από το πρόγραμμά μας τους εκπαιδευτικούς, που ζουν μια ακραία απαξίωση όλα αυτά τα χρόνια. Και δυστυχώς, διάβασα από τα ίδια άτομα που ασκούν κριτική για τις προτάσεις μας πως ορισμένοι είναι και αντίθετοι με τη μετάβαση των εκπαιδευτικών στα ειδικά μισθολόγια, που είναι σίγουρο ότι θα αυξήσει τις απολαβές τους.
Θα τα συζητήσουμε αυτά τα ζητήματα σε λίγο. Η ΕΛ.Α.Σ. θα υπερψηφίσει την αλλαγή του Άρθρου 16;
Εμείς είμαστε κατηγορηματικά εναντίον της αλλαγής του Άρθρου 16. Η κυβέρνηση της ΝΔ έχει αποδείξει πως το μόνο που την ενδιαφέρει είναι να μετατρέψει το δημόσιο σε ιδιωτικό. Το Άρθρο 16 κατοχυρώνει τη δημόσια και δωρεάν Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Και, άρα, θα πρέπει όλοι να υπερασπιστούμε το Άρθρο 16. Γνωρίζετε επίσης ότι δεν είμαστε κοινοβουλευτικό κόμμα, δεν τίθεται πρακτικά το θέμα. Αλλά η πολιτική μας θέση, που είναι και το σημαντικό, είναι αυτό που σας είπα παραπάνω.
Μου κάνει, βέβαια, εντύπωση πως η κριτική που μας γίνεται από αριστερά για το Άρθρο 16 συμπίπτει ακριβώς με την κριτική που εξέφρασε η εφημερίδα Καθημερινή σε κύριο πρωτοσέλιδο άρθρο της.
Και κάτι ακόμη: ορισμένοι μας κάνουν κριτική πως αντιμετωπίζουμε το θέμα του Άρθρου 16 ως κάτι τεχνικό ενώ είναι πολιτικό. Καλό είναι, βέβαια, να διαβάζονται προσεκτικά οι θέσεις μας και να μην γράφονται τέτοιες ανακρίβειες. Οι ίδιοι, βέβαια, πρέπει να μας πουν αν βλέπουν ως πολιτικά διακυβεύματα και άλλα θέματα, όπως την ανυπαρξία του Λυκείου, τα ασύλληπτα ποσά που δαπανώνται για τη «δωρεάν» εκπαίδευση από τις οικογένειες, την ανύπαρκτη ειρήνη στα σχολεία, τους μισθούς των εκπαιδευτικών και άλλα πολλά. Αυτά δεν είναι αποτέλεσμα πολιτικών της κυβέρνησης; Είναι «απλά» κοινωνικά προβλήματα που λύνονται με τεχνικές λύσεις ή και αυτά συνιστούν βαθιά πολιτικά ζητήματα;
Και ποια ακριβώς είναι η θέση σας για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια;
Δηλώσαμε πως θα αλλάξουμε τον νόμο που τα ίδρυσε. Η συνεργασία ξένων πανεπιστημίων με κολέγια στην Ελλάδα, που υπήρχε για πολλά χρόνια, αναβαθμίστηκε με έναν νόμο, ο οποίος, παρά τις γνώμες σημαντικών συνταγματολόγων και τις δικές μας αντιρρήσεις, το ΣτΕ αποφάσισε πως δεν αντιβαίνει στο Σύνταγμα. Βέβαια, ακόμη και με βάση τον δικό τους νόμο, η ΕΘΑΑΕ και το Υπουργείο αυθαιρέτησαν σε μια σειρά από σοβαρά θέματα και επέτρεψαν τη λειτουργία αυτών των ιδρυμάτων. Γι' αυτό και δεσμευόμαστε στην αλλαγή του νόμου, αλλά και ταυτόχρονα θέλουμε να έχουμε μια υπεύθυνη στάση ως προς τους εργαζόμενους σε αυτά και τις χιλιάδες οικογένειες των νέων που φοιτούν.
Επιπλέον, υπάρχουν θέματα που σχετίζονται με τη Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που εξασφαλίζει το δικαίωμα κάθε εταιρείας κράτους μέλους να ανοίγει υποκατάστημα σε οποιοδήποτε κράτος μέλος, τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, που κατοχυρώνει ρητά την ελευθερία ίδρυσης εκπαιδευτικών ιδρυμάτων με σεβασμό στις δημοκρατικές αρχές, και άλλα πολλά νομικά θέματα. Αν υπάρξει η απαγόρευση ή ξαφνική ανάκληση της άδειάς τους, φοβάμαι πως αυτό θα συνιστούσε παραβίαση του ενωσιακού δικαίου, θα υπήρχαν προσφυγές στο ΣτΕ, το οποίο θα δικαίωνε τα Ν.Π.Π.Ε. και θα άνοιγε την πόρτα για προσφυγές εκατομμυρίων ευρώ από τους ενδιαφερόμενους σε βάρος του Δημοσίου. Επιπλέον, τα ξένα πανεπιστήμια και οι εγχώριοι συνεργάτες τους θα προσέφευγαν αμέσως στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, διεκδικώντας τεράστιες αποζημιώσεις από το ελληνικό Δημόσιο. Και δεν είναι καθόλου σαφές ότι η Κομισιόν δεν θα παρέπεμπε την Ελλάδα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου και θα καταδικαζόταν.
Ας δούμε, όμως, και το θέμα όσων φοιτούν στα Ν.Π.Π.Ε. Η μόνη λύση για αυτούς αν κλείσουν τα ιδρύματα αυτά είναι να επιτραπεί μεταβατικά η λειτουργία τους μέχρι να λάβουν οι εγγεγραμμένοι το πτυχίο τους. Αυτό σημαίνει τουλάχιστον 6 χρόνια από τη στιγμή απαγόρευσης τους! Επίσης, δεν μπορούν να καθιερωθούν ούτε κατατακτήριες εξετάσεις για μόνον αυτά τα παιδιά, ούτε και να μεταφέρουν τις ακαδημαϊκές μονάδες τους στα δημόσια πανεπιστήμια.
Δυστυχώς, ο ΣΥΡΙΖΑ στην ανακοίνωσή του συμπεριέλαβε κάτι που είναι εξαιρετικά προβληματικό. Προτείνει πως τα παιδιά που θα μείνουν εκτός όταν κλείσουν τα ιδιωτικά θα μπορούν να εγγραφούν στα δημόσια. Αυτό θα οδηγήσει σε χιλιάδες προσφυγές από τους υποψηφίους που δεν κατάφεραν να εισαχθούν λόγω της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, αφού τα παιδιά των ιδιωτικών που θα εγγραφούν στα δημόσια έχουν λιγότερα μόρια από όσους αποκλείστηκαν λόγω της ΕΒΕ. Λίγη προσοχή δεν βλάπτει στις ανακοινώσεις.
Και το πιο σημαντικό: ο τρόπος αντιμετώπισης των ιδιωτικών πανεπιστημίων, όπως έχουμε τονίσει τόσες φορές, είναι η ενίσχυση των δημοσίων πανεπιστημίων και σχολείων. Αυτό και μόνον αυτό θα τα καταστήσει περιττά. Η ενίσχυση των δημοσίων πανεπιστημίων σε πόρους, υποδομές και διδακτικό προσωπικό, ώστε να αντιστραφεί η χρόνια υποβάθμισή τους, είναι ο πυρήνας της πολιτικής μας. Έχουμε και σε αυτόν τον τομέα δημοσιοποιήσει τις αναλυτικές προτάσεις μας. Η πολιτική που προτείνουμε με τις αλλαγές στον νόμο για τα Ν.Π.Π.Ε. θα είναι ταυτόχρονα και μια πολιτική αυστηρών ρυθμίσεων και για τα σχολεία ιδιωτικής εκπαίδευσης. Εκεί γίνεται «πάρτι». Προφανώς, αυτό δεν αφορά όλα τα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια, πιθανόν να αφορά λίγα, αλλά πληθαίνουν οι αναφορές για απλήρωτη εργασία εκπαιδευτικών, προσλήψεις εκπαιδευτικών ως διοικητικών για να αποφεύγεται το μισθολογικό κόστος ενώ ασκούν καθήκοντα εκπαιδευτικών, απουσίες μαθητών που δεν υπολογίζονται, συχνά ανύπαρκτη ποιοτική εκπαίδευση κ.τ.λ.
Κατηγορείτε τους πρώην συντρόφους σας ότι δεν έχουν πάρει θέση ως προς τις άλλες μεταρρυθμίσεις που προτείνατε;
Δεν κατηγορώ κανέναν για τίποτα. Αναρωτιέμαι, όμως, ποιες είναι οι απόψεις τους για το Λύκειο, που σήμερα έχει αποδυναμωθεί σε βαθμό που απειλείται αυτή καθαυτήν η ύπαρξή του. Για το 1 δισ. που κοστίζει κάθε χρόνο η προετοιμασία για τις Πανελλαδικές. Για το ότι είναι μεν οι Πανελλαδικές αδιάβλητες, αλλά καθόλου αξιόπιστες, μιας και γνωρίζουμε πως τα παιδιά δεν θυμούνται τίποτα μετά τις εξετάσεις. Για το ότι έχουμε συγκεκριμένο σχέδιο για τη βαθμιαία ελεύθερη εισαγωγή στα πανεπιστήμια. Ή μήπως δεν έχουμε συνειδητοποιήσει πόσο ψυχοφθόρα είναι τα δύο τελευταία χρόνια στο Λύκειο για μαθήτριες, μαθητές και γονείς; Νομίζω, στη συνολικότερη προσπάθεια για συνεννοήσεις στην αριστερά, καλό είναι να σταματήσουν οι κραυγές και η χρήση των αριστερόμετρων, και να δούμε τι ακριβώς κάνουμε για το δημόσιο πανεπιστήμιο και το δημόσιο σχολείο. Και κυρίως να στρέψουμε την προσοχή μας στους βαθιούς μετασχηματισμούς που συντελούνται στα πανεπιστήμια, πολλοί από τους οποίους γίνονται ερήμην μας.
Τι εννοείτε;
Τα τελευταία χρόνια έχει υποβαθμιστεί η διδασκαλία, ολοένα και λιγότεροι ανανεώνουν τη διδακτική τους ύλη, ολοένα και περισσότεροι ασχολούνται με ένα ανελέητο κυνήγι χρηματοδοτούμενων ερευνητικών προγραμμάτων, σχεδόν χωρίς καμία ερευνητική στρατηγική, ο μετασχηματισμός της υλικότητας του έντυπου λόγου από το έγχαρτο στο ψηφιακό έχει επιφέρει συγκλονιστικές αλλαγές στο πώς διαβάζουμε και γράφουμε, το chatgpt και τα άλλα LLM έχουν ήδη επιφέρει αλλαγές που δεν ξέρουμε καν πώς να τις αντιμετωπίσουμε και, μαζί με όλα αυτά, αλλάζουν και οι τρόποι έρευνας, η κοινοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων και όλο και πιο συχνά τίθενται προβλήματα που σχετίζονται με την ελευθερία έκφρασης. Οι αλλαγές που συντελούνται λόγω της ψηφιακής συνθήκης αφορούν όλους τους τομείς της καθημερινότητας και όλους τους κοινωνικούς θεσμούς. Και, βέβαια, η επισφάλεια των νέων ερευνητών έχει γίνει κανονικότητα, με απρόβλεπτες επιστημονικές και κοινωνικές συνέπειες. Προσωπικά, νομίζω ότι αυτά είναι τα φλέγοντα προβλήματα για τα οποία θα πρέπει να συνεννοηθούμε στην αριστερά. Οι φοιτήτριες, οι φοιτητές, οι νεότεροι συνάδελφοι στα πανεπιστήμια και στα ερευνητικά κέντρα είναι αντιμέτωποι με αυτά τα προβλήματα, και η έλλειψη πιο συλλογικών διαδικασιών ωθεί τον καθένα και την καθεμιά να βρει προσωπικές διεξόδους.
Μια τέτοια συνεννόηση γύρω από αυτά τα προβλήματα δεν θα ήταν μόνο χρήσιμη, αλλά θα έδινε και ένα μήνυμα στην κοινωνία ότι δεν ξιφουλκούμε.
Εσείς όντως έχετε μελετήσει τις λεπτομέρειες των προτάσεων που ανακοινώθηκαν; Θεωρείτε ότι μπορούν και να υλοποιηθούν;
Απολύτως. Τίποτα δεν μας εμποδίζει μέχρι και τη Β Λυκείου να συνεχίζουν οι εγκύκλιες σπουδές. Τίποτα δεν μας εμποδίζει στη Γ Λυκείου να έχουμε βασικά 4 μαθήματα με 7 ώρες διδασκαλία το κάθε μάθημα και με 15 μαθήτριες και μαθητές στην τάξη. Τίποτα δεν μας εμποδίζει να καταργήσουμε την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής και να μπορούν να εισάγονται χωρίς εξετάσεις όσες και όσοι επιθυμούν να σπουδάσουν. Εκτός, βέβαια, αν μας αρέσει να συνεχίζουν οι οικογένειες να δαπανούν 1 δισεκατομμύριο ευρώ για κάθε «φουρνιά» υποψηφίων. Και, τέλος, τι ακριβώς μας εμποδίζει να εγγράφονται οι απόφοιτοι των ΕΠΑΛ στα Διετή Προγράμματα Σπουδών, που θα ιδρυθούν στα Πανεπιστήμια, στα οποία θα διδάσκουν άτομα από το Πανεπιστήμιο και από όσους έχουν εμπειρία στην αγορά και στην παραγωγή, και θα ιδρυθούν μετά από συμβάσεις που θα υπογραφούν ανάμεσα σε παραγωγικούς φορείς και τα Πανεπιστήμια. Και τα πτυχία τους θα είναι αυτόματα και άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος. Και ποιοι δεν θέλουν να δημιουργηθεί ένα ερευνητικό οικοσύστημα όπου οι ερευνήτριες και οι ερευνητές θα εμπιστεύονται τις διαδικασίες αξιολόγησης και οι χρηματοδοτήσεις θα γίνονται σε τακτικά χρονικά διαστήματα; Ποιος μας εμποδίζει να νομοθετήσουμε άμεσα τη θεσμική προστασία των εκπαιδευτικών από τις επιθετικές συμπεριφορές ορισμένων γονέων και την ακύρωση των πειθαρχικών, στα οποία έχουν συρθεί όσοι αρνήθηκαν την αξιολόγηση με τον κίνδυνο της απόλυσης κ.τ.λ. Και γιατί όσοι μοχθούν και σπουδάζουν στα Εσπερινά Λύκεια δεν πρέπει να έχουν έναν ευνοϊκό τρόπο εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και όχι όπως σήμερα, που είναι σε πλήρη απαξίωση; Ή μήπως δεν θέλουμε να καθιερώσουμε το δικαίωμα κάθε κρατούμενου να μπορεί να συνεχίσει την εκπαίδευσή του, εφόσον το επιθυμεί, και, για τον σκοπό αυτό, σε κάθε φυλακή να δημιουργηθούν εκπαιδευτικές μονάδες όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης και οι μονάδες αυτές να έχουν τη δυνατότητα να ικανοποιούν όλες τις αιτήσεις των κρατουμένων;
Ελπίζω οι προτάσεις αυτές να γίνουν αντικείμενο ουσιαστικής αλλά και ψύχραιμης συζήτησης και, στη συνέχεια, να μπορούν και να βελτιωθούν.
