Ενόψει της ανακοίνωσης των Βάσεων 2026, δεν είναι λίγοι οι υποψήφιοι που εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο να στραφούν στα ιδιωτικά πανεπιστήμια αν δεν ικανοποιηθούν από τα αποτελέσματα εισαγωγής στα ΑΕΙ. Σημειωτέον ότι την ίδια τακτική ακολουθούν μοιραία και οι τουλάχιστον 10.000 υποψήφιοι που, λόγω ΕΒΕ (Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής), αποκλείστηκαν από σχολές και τμήματα που τους ενδιέφεραν και δεν τους δόθηκε η δυνατότητα να τα δηλώσουν στο Μηχανογραφικό.
Στο πλαίσιο αυτό, όλο και αυξάνεται το ενδιαφέρον για τις βασικές προϋποθέσεις εγγραφής στα ιδιωτικά πανεπιστήμια, όπου, μεταξύ άλλων, υπάρχει ως προαπαιτούμενο και η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής. Όπως εξηγεί ο μαθηματικός και εκπαιδευτικός αναλυτής Γιάννης Ζαμπέλης, «Σύμφωνα με το άρθρο 147, δικαίωμα εγγραφής στα προγράμματα πρώτου κύκλου σπουδών των αναγνωρισμένων ιδιωτικών πανεπιστημίων έχουν, μεταξύ άλλων, οι κάτοχοι ελληνικού απολυτηρίου ΓΕΛ ή ΕΠΑΛ, εφόσον ο μέσος όρος των βαθμών τους στα τέσσερα πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα υπερβαίνει μια ελάχιστη βάση εισαγωγής.
Η ΕΒΕ για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια δεν υπολογίζεται ξεχωριστά ανά τμήμα ή πεδίο, όπως στα δημόσια πανεπιστήμια. Αντ’ αυτού, ορίζεται με έναν ενιαίο, οριζόντιο τύπο:
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΕΒΕΝΠΠΕ = min(ΜΟ1, ΜΟ2, ΜΟ3, ΜΟ4) × 0,80
Όπου ΜΟi = ο Μέσος Όρος επίδοσης του αντίστοιχου Επιστημονικού Πεδίου
Με απλά λόγια: Παίρνουμε τον χαμηλότερο μέσο όρο ανάμεσα στα τέσσερα Επιστημονικά Πεδία και τον πολλαπλασιάζουμε με τον ελάχιστο συντελεστή (0,80). Το αποτέλεσμα ισχύει οριζόντια για όλα τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, ανεξαρτήτως γνωστικού αντικειμένου — δηλαδή η ίδια τιμή εφαρμόζεται τόσο σε πρόγραμμα Νομικής όσο και σε πρόγραμμα Πληροφορικής».
Και συνεχίζοντας εξηγεί ότι «Ο νομοθέτης επέλεξε τη χαμηλότερη τιμή από τα τέσσερα πεδία "για λόγους συνταγματικής ισότητας", ώστε κανένα πεδίο να μην έχει αυστηρότερο κατώφλι από τα υπόλοιπα. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η ΕΒΕ των ιδιωτικών πανεπιστημίων καθορίζεται πάντα από το πεδίο με τις χαμηλότερες μέσες επιδόσεις».
Ποιοι έχουν δικαίωμα εγγραφής στα ιδιωτικά πανεπιστήμια – Τι ισχύει με την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής
Βάσει νόμου, υπάρχουν τέσσερις διακριτές κατηγορίες φοιτητών με δικαίωμα εγγραφής σε προπτυχιακά προγράμματα ιδιωτικών πανεπιστημίων, ήτοι κάτοχοι απολυτηρίου ΓΕΛ ή ΕΠΑΛ που συμμετείχαν στις Πανελλήνιες (από το 2021 και μετά) με ΜΟ βαθμών στα 4 πανελλαδικά μαθήματα 8,26 (2026), κάτοχοι ισότιμων απολυτηρίων τίτλων αναγνωρισμένων ξένων σχολείων που λειτουργούν στην Ελλάδα (επίπεδο 4 ΕΠΠ – αναγνωρισμένος τίτλος δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης), κάτοχοι διεθνών τίτλων (International Baccalaureate κ.ά.) ή αλλοδαποί κάτοχοι ισοδύναμου τίτλου δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αναγνωρισμένου διεθνούς ή αλλοδαπού τίτλου και απόφοιτοι πριν από το 2021 (πριν από την εφαρμογή της ΕΒΕ στις Πανελλήνιες).
Όπως σημειώνει ο κ. Ζαμπέλης, «Η ΕΒΕ αποτελεί νομοθετική προϋπόθεση μόνο για τους αποφοίτους ΓΕΛ/ΕΠΑΛ που έδωσαν Πανελλαδικές από το 2021 και μετά (περίπτωση α). Οι υπόλοιπες τρεις κατηγορίες —ξένα σχολεία ημεδαπής, IB, αλλοδαποί, απόφοιτοι προ-2021— δεν υπόκεινται σε ΕΒΕ. Αυτό σημαίνει ότι ένας κάτοχος IB diploma ή απόφοιτος αναγνωρισμένου ξένου σχολείου στην Ελλάδα μπορεί να εγγραφεί σε Ν.Π.Π.Ε. χωρίς κανένα βαθμολογικό κατώφλι — αρκεί να γίνει δεκτός από το ίδρυμα. Πέρα από τις νομοθετικές προϋποθέσεις, κάθε ιδιωτικό πανεπιστήμιο μπορεί να θέτει δικά του πρόσθετα κριτήρια μέσω του Εσωτερικού Κανονισμού του (άρθρο 151): συνέντευξη, δοκίμιο (personal statement), portfolio, αποδεδειγμένη γλωσσομάθεια (τα περισσότερα προγράμματα διδάσκονται στα αγγλικά), συστατικές επιστολές ή αξιολόγηση ειδικών ικανοτήτων. Τα δίδακτρα αποτελούν βεβαίως πρόσθετη οικονομική προϋπόθεση — ο νόμος ορίζει υποχρεωτική παροχή υποτροφιών σε ποσοστό τουλάχιστον 10% των φοιτητών (άρθρο 148)».
Οι ΕΒΕ για τη φετινή εισαγωγή στα Ιδιωτικά Πανεπιστήμια
Σύμφωνα με τον κ. Ζαμπέλη, «Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι κάθε υποψήφιος με μέσο όρο βαθμολογίας στα τέσσερα πανελλαδικά μαθήματα από 8,26 και πάνω (σε βαθμολογική κλίμακα 0-20) πληροί τις προϋποθέσεις εγγραφής σε οποιοδήποτε πρόγραμμα σπουδών ιδιωτικού πανεπιστημίου εφόσον, βεβαίως, μπορεί να καλύψει και τα δίδακτρα».
Σύγκριση – ιδιωτικά και δημόσια πανεπιστήμια: Η μεγάλη ψαλίδα
Η πραγματική σημασία της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) των Ν.Π.Π.Ε. γίνεται κατανοητή μόνο όταν συγκριθεί με τις αντίστοιχες ΕΒΕ των δημόσιων πανεπιστημίων. Στα δημόσια ΑΕΙ κάθε τμήμα καθορίζει τον δικό του συντελεστή ΕΒΕ, ο οποίος μπορεί να κυμαίνεται από 0,80 έως 1,20. Με αυτόν τον τρόπο, οι σχολές υψηλής ζήτησης μπορούν να αυξάνουν το ελάχιστο απαιτούμενο όριο, διαμορφώνοντας ένα αυστηρότερο φίλτρο εισαγωγής. Αντίθετα, στα ιδιωτικά εφαρμόζεται μία κοινή ΕΒΕ για όλα τα προγράμματα σπουδών, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για Νομική, Πληροφορική, Μηχανικούς ή Επιστήμες Υγείας. Για το 2026 το όριο αυτό καθορίζεται στο 8,26/20. Η διαφορά αυτή γίνεται ιδιαίτερα εμφανής όταν εξεταστούν συγκεκριμένα παραδείγματα.
Στη Νομική, η ΕΒΕ της Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ με συντελεστή 1,20 διαμορφώνεται στο 13,44, ενώ η αντίστοιχη ΕΒΕ των Ν.Π.Π.Ε. παραμένει στο 8,26. Η απόσταση μεταξύ των δύο ορίων φτάνει τις 5,18 μονάδες. Αυτό σημαίνει ότι ένας υποψήφιος που δεν καλύπτει την ΕΒΕ μιας δημόσιας Νομικής σχολής μπορεί να πληροί τη βασική νομοθετική προϋπόθεση για να διεκδικήσει θέση σε πρόγραμμα Νομικής ενός ιδιωτικού πανεπιστημίου.
Παρόμοια είναι η εικόνα και στην Πληροφορική. Η ΕΒΕ του Τμήματος Πληροφορικής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, με συντελεστή 1,20, ανέρχεται στο 12,39, ενώ το ενιαίο όριο των ιδιωτικών παραμένει 8,26. Η διαφορά φτάνει τις 4,13 μονάδες.
Στις Ιατρικές σπουδές, η απόσταση είναι ακόμη μεγαλύτερη. Η ΕΒΕ της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ με συντελεστή 1,20 διαμορφώνεται στο 14,78, ενώ η ΕΒΕ των ιδιωτικών είναι 8,26. Η διαφορά ανέρχεται στις 6,52 μονάδες, γεγονός που αναδεικνύει το διαφορετικό επίπεδο του αρχικού φίλτρου εισαγωγής ανάμεσα στα δύο συστήματα.
Κλείνοντας, ο κ. Ζαμπέλης τονίζει ότι «Η επιλογή ενός ενιαίου, χαμηλού κατωφλιού δημιουργεί ένα σύστημα δύο ταχυτήτων. Στα δημόσια ΑΕΙ, η ΕΒΕ λειτουργεί ως κλιμακωτό φίλτρο ποιότητας, αφού κάθε τμήμα ορίζει τον δικό του συντελεστή ανάλογα με τη φιλοδοξία του. Στα ιδιωτικά πανεπιστήμια, ένα ενιαίο κατώφλι ισοπεδώνει τις ακαδημαϊκές απαιτήσεις, η ίδια τιμή 8,26 ισχύει για πρόγραμμα Νομικής και για πρόγραμμα Μηχανικών. Βεβαίως, η ΕΒΕ δεν είναι η βάση εισαγωγής, είναι η ελάχιστη προϋπόθεση δήλωσης. Ωστόσο, η ύπαρξη ενός πολύ χαμηλού "πατώματος" δημιουργεί ευκαιρίες αλλά και ερωτηματικά. Από τη μια, υποψήφιοι που αποκλείονται από δημόσια τμήματα λόγω ΕΒΕ αποκτούν εναλλακτική διέξοδο. Από την άλλη, η ακαδημαϊκή ισοδυναμία των τίτλων σπουδών τίθεται υπό πίεση, αν το εισαγωγικό κατώφλι διαφέρει τόσο ριζικά. Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει. Θα λειτουργήσουν τα εσωτερικά κριτήρια εισαγωγής κάθε ιδιωτικού πανεπιστημίου ως ουσιαστικό ακαδημαϊκό φίλτρο ή θα παραμείνει η νομοθετική ΕΒΕ ως ο πραγματικός "κόφτης";»
