Με την ανακοίνωση των Βάσεων 2026 να αποτελεί το επόμενο μεγάλο ορόσημο για χιλιάδες υποψηφίους των φετινών Πανελληνίων ο μαθηματικός και εκπαιδευτικός αναλυτής Στράτος Στρατηγάκης ανοίγει τη συζήτηση για τα προβλήματα και τις στρεβλώσεις του συστήματος εισαγωγής στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η συζήτηση γύρω από τις Πανελληνίες δεν πρέπει να περιορίζεται σε μεμονωμένα περιστατικά ή σε λάθη που μπορεί να συμβούν κατά τη διάρκεια της εξεταστικής διαδικασίας, αλλά να επικεντρώνεται στις βαθύτερες αδυναμίες του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί το σύστημα εισαγωγής. Όπως υποστηρίζει, το εξεταστικό σύστημα, παρά το γεγονός ότι διατηρεί την αξιοπιστία του ως διαδικασία επιλογής φοιτητών, παρουσιάζει κάθε χρόνο περισσότερες στρεβλώσεις, οι οποίες επηρεάζουν την ισότητα των ευκαιριών και δημιουργούν αδικίες για τους υποψηφίους.
Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής και η ανάγκη διαφάνειας
Ένα από τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύει ο Στράτος Στρατηγάκης είναι η λειτουργία της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ). Όπως επισημαίνει, το πρόβλημα δεν βρίσκεται στον μαθηματικό τρόπο υπολογισμού της ΕΒΕ, αλλά στην έλλειψη πλήρους δημοσιοποίησης των στοιχείων που χρησιμοποιούνται για τη διαμόρφωσή της.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι ΕΒΕ των τμημάτων ανακοινώνονται κάθε χρόνο, ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν δίνονται στη δημοσιότητα όλα τα δεδομένα που οδήγησαν στον τελικό υπολογισμό τους. Συγκεκριμένα, δεν δημοσιοποιούνται οι μέσοι όροι των βαθμολογιών των υποψηφίων ανά μάθημα και ανά επιστημονικό πεδίο, πάνω στους οποίους βασίζεται η διαμόρφωση των ΕΒΕ. Ο ίδιος θεωρεί ότι η δημοσίευση αυτών των στοιχείων είναι απαραίτητη, καθώς θα επέτρεπε σε κάθε ενδιαφερόμενο να ελέγξει και να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο προκύπτουν οι βάσεις εισαγωγής.
Η διαφάνεια, όπως αναφέρει, δεν αφορά μόνο την ορθότητα των υπολογισμών αλλά και την εμπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στο εκπαιδευτικό σύστημα. Όταν τα δεδομένα είναι διαθέσιμα, περιορίζονται οι αμφιβολίες και ενισχύεται η αξιοπιστία των διαδικασιών.
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά «Οι συντελεστές που επιλέγει το κάθε Τμήμα είναι γνωστοί, αλλά δεν είναι γνωστοί οι μέσοι όροι βάσει των οποίων υπολογίζονται οι ΕΒΕ. Αυτοί οι μέσοι όροι πρέπει να δημοσιεύονται ταυτόχρονα με την ανακοίνωση των ΕΒΕ ώστε να μπορεί ο οποιοσδήποτε να επαληθεύσει την ορθότητα των ΕΒΕ και να διαλύονται οι αμφιβολίες που έχουν κάποιοι γονείς. Κάθε χρόνο μου στέλνουν μέιλ γονείς που δεν καταλαβαίνουν πώς προέκυψαν οι ΕΒΕ και εγώ δεν μπορώ να τους απαντήσω διότι δεν υπάρχουν τα στοιχεία διαθέσιμα. Οι ΕΒΕ υπολογίζονται σωστά από το Υπουργείο, δεν υπάρχει καμία αντίρρηση σ’ αυτό, αλλά πρέπει να φαίνεται και πώς έγιναν οι υπολογισμοί, ώστε να αποδεικνύεται η αναμφισβήτητη ορθότητα του υπολογισμού. Διότι η γυναίκα του Καίσαρα δεν αρκεί να είναι τίμια πρέπει να φαίνεται κιόλας. Και μια γενικότερη αρχή: Τα βαθμολογικά στοιχεία των υποψηφίων δεν αποτελούν ιδιοκτησία του Υπουργείου Παιδείας, συνεπώς δεν έχει δικαίωμα να τα κρατά ως επτασφράγιστο μυστικό, αλλά πρέπει να τα δημοσιεύει. Είναι ζήτημα διαφάνειας και αυτό είναι αδιαπραγμάτευτο.»
Οι στρεβλώσεις που επηρεάζουν την εισαγωγή στα ΑΕΙ
Πέρα από την ΕΒΕ, ο Στρατηγάκης αναφέρεται σε σειρά προβλημάτων που, κατά την εκτίμησή του, κάνουν το σύστημα εισαγωγής ολοένα και πιο σύνθετο και λιγότερο δίκαιο. Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα είναι η δυνατότητα εισαγωγής σε ορισμένα τμήματα από περισσότερα επιστημονικά πεδία. Η διεύρυνση αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, μπορεί να δημιουργήσει περιπτώσεις όπου φοιτητές εισάγονται σε σχολές χωρίς να έχουν το απαραίτητο ακαδημαϊκό υπόβαθρο για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των σπουδών τους. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην απόφαση να ενταχθούν τα Τμήματα Φυσικής και στο 3ο Επιστημονικό Πεδίο από το 2027. Όπως υποστηρίζει, η επιλογή αυτή δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο οι υποψήφιοι θα διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις στα Μαθηματικά, που αποτελούν βασικό εργαλείο για την παρακολούθηση των συγκεκριμένων σπουδών. Κατά τον ίδιο, η πρόσβαση σε ένα πανεπιστημιακό τμήμα δεν πρέπει να εξετάζεται μόνο ως θέμα αριθμού εισακτέων, αλλά και ως θέμα ουσιαστικής προετοιμασίας των φοιτητών που θα φοιτήσουν σε αυτό.
Ο αριθμός εισακτέων και οι δυνατότητες των πανεπιστημίων
Ένα ακόμη σημείο κριτικής αφορά τον καθορισμό του αριθμού των εισακτέων. Ο Στρατηγάκης υποστηρίζει ότι ο αριθμός των φοιτητών που δέχεται κάθε τμήμα θα πρέπει να συνδέεται περισσότερο με τις πραγματικές δυνατότητες εκπαίδευσης και υποστήριξης που διαθέτει. Όπως αναφέρει, ένα πανεπιστημιακό τμήμα πρέπει να μπορεί να προσφέρει ποιοτικές σπουδές, εργαστηριακή εκπαίδευση και τις απαραίτητες ακαδημαϊκές υποδομές στους φοιτητές του. Όταν ο αριθμός των εισακτέων ξεπερνά τις δυνατότητες ενός τμήματος, επηρεάζεται η ποιότητα της εκπαίδευσης.
Το ζήτημα των μετεγγραφών
Στις αδυναμίες του συστήματος εντάσσει και το θέμα των μετεγγραφών. Όπως επισημαίνει, οι υποψήφιοι όταν συμπληρώνουν το μηχανογραφικό τους δεν έχουν πάντα πλήρη εικόνα για τις δυνατότητες μετακίνησής τους σε άλλο ίδρυμα. Η αβεβαιότητα αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, δημιουργεί επιπλέον δυσκολίες στον σχεδιασμό των επιλογών των μαθητών και των οικογενειών τους, καθώς οι αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς να είναι γνωστές όλες οι παράμετροι.
Το λάθος στα θέματα και η πραγματική συζήτηση
Αναφερόμενος στο περιστατικό με τη διανομή λάθος θεμάτων σε δύο υποψηφίους, ο Στρατηγάκης υποστηρίζει ότι πρόκειται για ένα σοβαρό αλλά μεμονωμένο ανθρώπινο λάθος, το οποίο δεν αλλοίωσε το αδιάβλητο των Πανελληνίων. Όπως σημειώνει, οι ευθύνες πρέπει να αποδοθούν σε όσους είχαν την ευθύνη της διαδικασίας, όμως δεν πρέπει ένα τέτοιο περιστατικό να επισκιάζει τα πραγματικά προβλήματα του συστήματος. Η μεγάλη συζήτηση, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να αφορά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται η πρόσβαση στα ΑΕΙ και το κατά πόσο το σύστημα προσφέρει πραγματικά ίσες ευκαιρίες στους υποψηφίους.
«Οι ευθύνες του κάθε Υπουργού έχουν να κάνουν με το σχεδιασμό και την υλοποίηση μίας διαδικασίας και όχι με το αν ένας καθηγητής έδωσε λάθος θέματα σε δύο υποψηφίους. Κανείς δεν μπορεί να φανταστεί ότι του έδωσαν λάθος θέματα. Προφανώς η ευθύνη βαρύνει αυτούς που φωτοτύπησαν τα θέματα και τα έδωσαν στους υποψηφίους. Αμέλεια για λόγο που δεν γνωρίζουμε. Η αλήθεια είναι ότι η επιτήρηση στις Πανελλαδικές, που είναι υποχρεωτική, είναι από τα πιο βαρετά πράγματα. Πρέπει, όμως, να γίνεται σωστά διότι το ζήτημα της εισαγωγής στα ΑΕΙ είναι πολύ σοβαρό. Γι’ αυτό το λόγο πρέπει να τιμωρηθούν (όχι αυστηρά, απλά να μην περάσει έτσι) οι αμελείς καθηγητές, ώστε να είναι όλοι λίγο πιο προσεκτικοί στο μέλλον» τονίζει χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο κ. Στρατηγάκης υπάρχει η ανάγκη για ένα σύστημα εισαγωγής πιο απλό, πιο διαφανές και πιο δίκαιο. Το στοίχημα για τα επόμενα χρόνια, σύμφωνα με την προσέγγιση του Στρατηγάκη, είναι ένα εξεταστικό σύστημα που δεν θα κρίνεται μόνο από την αξιοπιστία της εξέτασης, αλλά και από τη δικαιοσύνη των επιλογών που προσφέρει στους νέους.
