Από τι εξαρτώνται οι επόμενες μέρες στην Τουρκία σε σχέση με τον πόλεμο στο Ιράν;
Τα «Παιχνίδια Εξουσίας» αναδημοσιεύουν από το ΚReport των Κώστα Καλλίτση και Παύλου Τσίμα, που κυκλοφορεί καθημερινά σε συνδρομητική μορφή με πλούσια ύλη, ένα ενδιαφέρον κείμενο. Κάθε Τετάρτη, μάλιστα, το KReport αποστέλλει στους συνδρομητές το «Γράμμα από την Τουρκία» με όλα τα νέα από τη γειτονική χώρα και τις αναλύσεις ειδικών.
Γράφει μεταξύ άλλων:
Όπως επισημαίνουν Τούρκοι συνομιλητές του KReport, τρεις βασικές τάσεις αναμένεται να καθορίσουν τις εξελίξεις του επόμενου μήνα στην Τουρκία:
1. Η αβεβαιότητα στις αγορές ενέργειας: Αν η ένταση στον όρμο του Hormuz συνεχιστεί ή εάν επαναληφθούν πλήγματα σε βάσεις και ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο, οι διεθνείς τιμές πετρελαίου θα μεταφερθούν σχεδόν αυτόματα στο εσωτερικό κόστος της τουρκικής οικονομίας. Ακόμη και περιορισμένες αυξήσεις επαρκούν για να δυσχεράνουν τη νομισματική εξισορρόπηση και να αποδυναμώσουν το αφήγημα περί «επιστροφής στην κανονικότητα». Σε αυτό το πλαίσιο, η τουρκική διπλωματία αναμένεται να δώσει έμφαση τόσο στην ασφάλεια θαλάσσιων διαδρομών όσο και στην ανθεκτικότητα εναλλακτικών ενεργειακών οδών μέσω Ιράκ, Αζερμπαϊτζάν και των ευαίσθητων ισορροπιών της Ανατολικής Μεσογείου.
2. Η αντιστάθμιση κινδύνου στον τομέα της ασφάλειας: Το καθεστώς επεξεργάζεται, σύμφωνα με τα όσα προκύπτουν από τον τουρκικό Τύπο, διάφορα σενάρια, με ένα να κυριαρχεί: αν η αστάθεια μετακινηθεί προς το βορειοδυτικό Ιράν, η επιτήρηση στα ανατολικά σύνορα της Τουρκίας θα ενισχυθεί. Η ανησυχία δεν αφορά μια συμβατική απειλή εισβολής, αλλά το ενδεχόμενο διάχυσης της κρίσης: ανεξέλεγκτες μετακινήσεις πληθυσμών, ενεργοποίηση μη κρατικών δρώντων και σενάρια κατακερματισμού με πιθανή κουρδική διάσταση.
3. Η ενοποίηση του εσωτερικού αφηγήματος: Η επαναλαμβανόμενη αναφορά στο «εσωτερικό μέτωπο» προμηνύει διεύρυνση της ρητορικής περί υβριδικών απειλών. Πρωτοβουλίες στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, συζητήσεις για ρυθμιστικό έλεγχο των ΜΜΕ και ενίσχυση της ψηφιακής επιτήρησης ενδέχεται να παρουσιαστούν ως αναγκαίες άμυνες σε ένα ασταθές περιβάλλον. Η θωράκιση της κοινωνικής συνοχής πιθανότατα δεν θα λάβει τη μορφή θεαματικών μέτρων, αλλά θα εξελιχθεί μέσα από τη σταδιακή κανονικοποίηση της επιφυλακής.
Αναθεώρηση του ευρασιανισμού;
Για σχεδόν μια δεκαετία, ιδίως μετά το 2016, ο ευρασιατικός λόγος παρουσιαζόταν ως εναλλακτική στρατηγική ταυτότητα: μια υπόσχεση ότι η Τουρκία μπορούσε να ισορροπήσει ή ακόμη και να αντικαταστήσει τη δυτική εξάρτηση με στενότερη σύμπλευση με Ρωσία και Κίνα. Η πολυπολικότητα ερμηνευόταν όχι απλώς ως δομική μεταβολή του διεθνούς συστήματος, αλλά ως ευκαιρία στρατηγικής απελευθέρωσης.
Η τρέχουσα συγκυρία, όμως, διαλύει αυτή την προσδοκία. Η επιφυλακτική στάση Μόσχας και Πεκίνου απέναντι στην ιρανική κρίση αναδεικνύεται ως τεκμήριο μιας σκληρής πραγματικότητας: οι μεγάλες δυνάμεις λειτουργούν συναλλακτικά, όχι ιδεολογικά. Δεν αυτοθυσιάζονται για εταίρους, δεν εγγυώνται ασφάλεια, δεν συγκροτούν «μπλοκ» με την έννοια της αμοιβαίας στρατηγικής δέσμευσης. Η πολυπολικότητα υπάρχει, αλλά δεν παρέχει προστασία· προσφέρει μόνο περιθώρια ελιγμών.
Αυτό έχει δύο συνέπειες για την τουρκική στρατηγική σκέψη. Πρώτον, επαναφέρει τον ρεαλισμό ως κυρίαρχο δόγμα: το ΝΑΤΟ παραμένει δομικά χρήσιμο, έστω και πολιτικά αμφιλεγόμενο. Δεύτερον, μετατρέπει την ευρασιατική διάσταση από ιδεολογικό όραμα σε εργαλειακή επιλογή. Η Άγκυρα δεν εγκαταλείπει τη Ρωσία ή την Κίνα· απλώς παύει να τις φαντάζεται ως εναλλακτικό άξονα ασφάλειας.
Ενίσχυση του καθεστώτος Ερντογάν;
Η δυναμική του «rally behind the flag» είναι υπαρκτή: σε περιβάλλον περιφερειακής αναταραχής, οι κοινωνίες συχνά συσπειρώνονται γύρω από την εκτελεστική εξουσία, προκρίνοντας τη σταθερότητα έναντι της πολιτικής αμφισβήτησης. Ωστόσο, αν η ενεργειακή αναταραχή μεταφραστεί σε επίμονες πληθωριστικές πιέσεις, η ίδια αυτή συσπείρωση μπορεί να αποδειχθεί εύθραυστη. Η συνοχή που σήμερα παρουσιάζεται ως εθνική ασπίδα ενδέχεται να διαβρωθεί από την καθημερινή οικονομική πίεση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Άγκυρα θα μπορέσει να παραμείνει διπλωματικά απαραίτητη στη διεθνή σκηνή, χωρίς να υπονομευθεί η κοινωνική της ανθεκτικότητα στο εσωτερικό, σημειώνουν Τούρκοι αναλυτές.
