Σε αρκετές περιπτώσεις, κάθε συζήτηση γύρω από τις σπουδές και την επαγγελματική αποκατάσταση καταλήγει σχεδόν πάντα στις κλασικές πανεπιστημιακές σχολές όπως η Ιατρική, η Νομική, οι Πολυτεχνικές σχολές, τα Οικονομικά, η Πληροφορική κα. Για τους περισσότερους γονείς και μαθητές φαντάζουν ως οι πιο «σίγουρες» επιλογές. Οι τεχνικές ειδικότητες συχνά μένουν στο περιθώριο ή αντιμετωπίζονται ως επιλογές για όσους «δεν θέλουν να πάνε στο πανεπιστήμιο». Η εικόνα αυτή, όμως, δεν ανταποκρίνεται πλέον πλήρως στις ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, η ανανέωση των υποδομών, οι κατασκευές, η ενέργεια, η βιομηχανία και η αυτοματοποίηση δημιουργούν νέες ανάγκες για ανθρώπους με πρακτικές, τεχνικές και ψηφιακές δεξιότητες. Την ίδια στιγμή, σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να βρουν εργαζομένους σε συγκεκριμένα τεχνικά επαγγέλματα. Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε τεχνική ειδικότητα οδηγεί αυτόματα σε μια καλή επαγγελματική πορεία. Σημαίνει, όμως, ότι αξίζει να δούμε τις τεχνικές σπουδές με διαφορετικό μάτι εξηγεί στο Dnews o Δημήτριος Στάικος Επιστημονικός Διευθυντής της EMPLOY EDU Σύμβουλοι Εκπαίδευσης και Σταδιοδρομίας Λάρισας.
Η αγορά εργασίας αναζητά τεχνικές δεξιότητες
Τα στοιχεία των ευρωπαϊκών οργανισμών είναι χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του CEDEFOP για τα επαγγέλματα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (VET) που παρουσιάζουν ελλείψεις, το 2024 καταγράφονταν σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης 22 επαγγέλματα VET με ελλείψεις προσωπικού. Ανάμεσα στις ειδικότητες που εμφανίζουν τις πιο διαδεδομένες ελλείψεις βρίσκονται οι συγκολλητές, οι τεχνίτες μετάλλου, οι ηλεκτρολόγοι και οι υδραυλικοί, ενώ ελλείψεις καταγράφονται επίσης σε επαγγέλματα της μεταποίησης, των μεταφορών και της φροντίδας. (CEDEFOP) Η ίδια έρευνα συνδέει τις ελλείψεις με παράγοντες όπως η δημογραφική γήρανση, οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων, αλλά και η ανάγκη ενσωμάτωσης ψηφιακών και δεξιοτήτων τεχνητής νοημοσύνης στα προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης. (CEDEFOP)
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Και στην Ελλάδα υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις
Η ανάγκη για τεχνικό προσωπικό δεν αφορά μόνο την Ευρώπη. Η Έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος για το 2025 επισήμανε ότι η περιορισμένη διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού οδηγεί σε ελλείψεις προσωπικού σε αρκετούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας, ιδιαίτερα σε ειδικότητες μεσαίας και υψηλής εξειδίκευσης. Η ίδια έκθεση αναδεικνύει την ανάγκη καλύτερης αντιστοίχισης των δεξιοτήτων με τις ανάγκες των επιχειρήσεων και τονίζει τη σημασία της τεχνικής εκπαίδευσης και της διά βίου μάθησης. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η ζήτηση δεν αφορά μόνο αποφοίτους πανεπιστημίων. Υπάρχει ανάγκη και για ανθρώπους με εξειδικευμένες τεχνικές δεξιότητες, ιδιαίτερα σε κλάδους που βρίσκονται σε διαδικασία ανάπτυξης ή τεχνολογικού μετασχηματισμού.
Τεχνικά επαγγέλματα: Ένα πεδίο που εξελίσσεται και διευρύνεται συνεχώς
Όταν ακούμε «τεχνικό επάγγελμα», συχνά σκεφτόμαστε μια πολύ περιορισμένη εικόνα. Στην πραγματικότητα, ο σύγχρονος τεχνικός κόσμος περιλαμβάνει πολύ περισσότερα:
- ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις και αυτοματισμούς,
- ψυκτικές εγκαταστάσεις,
- υδραυλικά και ενεργειακά συστήματα,
- ανανεώσιμες πηγές ενέργειας,
- φωτοβολταϊκά και συστήματα αποθήκευσης ενέργειας,
- βιομηχανικούς αυτοματισμούς,
- ηλεκτρονικά συστήματα,
- μηχανολογικές εφαρμογές,
- συγκολλήσεις και κατεργασίες μετάλλου,
- CNC και ψηφιακά ελεγχόμενες μηχανές,
- ρομποτική και βιομηχανική παραγωγή,
- εγκατάσταση και συντήρηση εξοπλισμού,
- τεχνικά επαγγέλματα στον κατασκευαστικό κλάδο
Και η λίστα αυτή δεν μένει σταθερή. Η πράσινη μετάβαση δημιουργεί νέες ανάγκες και μετασχηματίζει παλαιότερες ειδικότητες. Αναφορικά με τις δεξιότητες που απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση το CEDEFOP επισημαίνει τον ρόλο της επαγγελματικής εκπαίδευσης στην προετοιμασία του εργατικού δυναμικού για τις αλλαγές που συνδέονται με την ενεργειακή και περιβαλλοντική μετάβαση. Παράλληλα, το CEDEFOP παρακολουθεί τις νέες ειδικότητες και τα νέα επαγγελματικά προφίλ που εμφανίζονται μέσα από την πράσινη μετάβαση, αξιοποιώντας μεταξύ άλλων δεδομένα από ηλεκτρονικές αγγελίες εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι μια τεχνική ειδικότητα δεν πρέπει να εξετάζεται μόνο με βάση το τι είναι σήμερα. Χρειάζεται να εξετάζεται και πώς μετασχηματίζεται.
Από τα εργαλεία στα ψηφιακά συστήματα
Ίσως αυτή είναι μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που χρειάζεται να αντιληφθούν οι μαθητές. Ένας ηλεκτρολόγος μπορεί να χρειάζεται γνώσεις αυτοματισμών και ψηφιακών συστημάτων. Ένας τεχνικός εγκαταστάσεων μπορεί να ασχολείται με έξυπνα κτίρια και ενεργειακή διαχείριση. Ένας τεχνικός βιομηχανικής παραγωγής μπορεί να χειρίζεται CNC, ρομποτικά συστήματα και ψηφιακά εργαλεία. Η ίδια η CEDEFOP μελέτη για τα επαγγέλματα VET σε έλλειψη αναδεικνύει την ανάγκη ενσωμάτωσης ψηφιακών και δεξιοτήτων τεχνητής νοημοσύνης στην επαγγελματική εκπαίδευση. Σε αυτό το περιβάλλον, τα τεχνικά επαγγέλματα αποτελούν έναν σύγχρονο τρόπο να συνδυάσει κανείς πρακτική γνώση με τεχνολογική εξέλιξη. Είναι μια επιλογή που ανοίγει πόρτες σε επαγγέλματα όπου η τεχνολογία αποτελεί καθημερινό συνεργάτη.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για τις θέσεις εργασίας;
Η ζήτηση μπορεί να αποτυπωθεί και μέσα από τα στοιχεία για τις κενές θέσεις εργασίας. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat για το Β΄ τρίμηνο του 2026, το ποσοστό κενών θέσεων εργασίας στις κατασκευές έφτασε το 2,8% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αποτελώντας το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των βασικών οικονομικών δραστηριοτήτων που παρουσιάζει η Eurostat για το συγκεκριμένο τρίμηνο. Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε τεχνική ειδικότητα έχει τις ίδιες προοπτικές. Φανερώνει, όμως, ότι ο κατασκευαστικός κλάδος αντιμετωπίζει σημαντική ζήτηση για εργατικό δυναμικό. Η εικόνα συμπληρώνεται από την ετήσια έκθεση EURES για τις ελλείψεις και τα πλεονάσματα εργατικού δυναμικού στην Ευρώπη, που δημοσιεύθηκε από την Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας τον Ιούνιο του 2026. Η έκθεση εξετάζει την κατάσταση στις ευρωπαϊκές αγορές εργασίας το 2025 και καταγράφει επίμονες ελλείψεις σε συγκεκριμένα επαγγέλματα, μεταξύ άλλων σε τεχνικές ειδικότητες. Επομένως, όταν εξετάζετε μια τεχνική ειδικότητα, αξίζει να κοιτάξετε όχι μόνο αν υπάρχει ζήτηση σήμερα, αλλά και τι δείχνουν τα δεδομένα για τη ζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο και πώς μεταβάλλονται οι ανάγκες της οικονομίας.
Μισθολογικές τάσεις στις τεχνικές ειδικότητες
Η αμοιβή είναι ένα από τα στοιχεία που εύλογα απασχολούν έναν νέο όταν εξετάζει ένα επάγγελμα. Εδώ, όμως, χρειάζεται προσοχή. Δεν υπάρχει ένας ενιαίος «μισθός του ηλεκτρολόγου» ή «μισθός του τεχνικού». Οι αποδοχές επηρεάζονται από την ειδικότητα, την εμπειρία, την περιοχή, τον κλάδο, το μέγεθος της επιχείρησης, την ευθύνη, τις πρόσθετες πιστοποιήσεις και το αν κάποιος εργάζεται ως μισθωτός ή αναπτύσσει δική του επαγγελματική δραστηριότητα. Τα στοιχεία της τελευταίας έρευνας της ΕΛΣΤΑΤ για τις μέσες ετήσιες μεικτές αποδοχές ανά επαγγελματική κατηγορία δείχνουν ότι το 2022 οι μέσες ετήσιες μεικτές αποδοχές για την κατηγορία «ειδικευμένοι τεχνίτες και ασκούντες συναφή επαγγέλματα» ανέρχονταν σε 21.947 ευρώ για τους άνδρες και 15.075 ευρώ για τις γυναίκες. Για την κατηγορία «τεχνικοί και ασκούντες συναφή επαγγέλματα» ήταν 26.894 και 20.577 ευρώ αντίστοιχα. Τα στοιχεία αυτά αφορούν τις μέσες μεικτές αποδοχές ευρύτερων επαγγελματικών κατηγοριών και όχι αρχικούς μισθούς συγκεκριμένων ειδικοτήτων. Ωστόσο, δείχνουν ότι η συζήτηση για τις τεχνικές ειδικότητες διαμορφώνει αρκετά καλές μέσες απολαβές.
Εκπαιδευτικές διαδρομές τεχνικών επαγγελμάτων
Ένα ακόμη στερεότυπο που αξίζει να αλλάξει είναι η αντίληψη ότι η επιτυχία στην εκπαίδευση σημαίνει απαραίτητα πανεπιστημιακές σπουδές. Ένας μαθητής μπορεί να ακολουθήσει διαφορετικές εκπαιδευτικές διαδρομές προς ένα τεχνικό επάγγελμα: ΕΠΑΛ, ΣΑΕΚ, μαθητεία, εξειδικευμένη κατάρτιση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πανεπιστημιακές σπουδές που οδηγούν σε περισσότερο εξειδικευμένους τεχνικούς και μηχανικούς ρόλους. Το ζητούμενο θα πρέπει να είναι ποια διαδρομή ταιριάζει καλύτερα στον κάθε μαθητή, στις δυνατότητές του, στα ενδιαφέροντά του και στον τρόπο με τον οποίο θέλει να εργαστεί. Άλλος νέος μπορεί να απολαμβάνει περισσότερο τη θεωρητική μελέτη και την ανάλυση. Άλλος μπορεί να μαθαίνει καλύτερα μέσα από την πράξη, την κατασκευή, την επίλυση προβλημάτων και την άμεση εφαρμογή όσων μαθαίνει. Και οι δύο τρόποι μάθησης έχουν θέση στην αγορά εργασίας.
Επιλέγω σπουδές σύμφωνα με το «τι μου ταιριάζει και πού υπάρχει ανάγκη»
Αναζητήστε τι σας ενδιαφέρει τι σας ταιριάζει, τι μπορείτε να κάνετε καλά και πού υπάρχουν πραγματικές ανάγκες στην αγορά εργασίας. Η σωστή απόφαση προκύπτει μέσα από αυτογνωσία, γνώση των εκπαιδευτικών διαδρομών και καλή εικόνα της αγοράς εργασίας. Και εδώ ο ρόλος του συμβούλου σταδιοδρομίας είναι ουσιαστικός, καθώς μπορεί να σας βοηθήσει να δείτε καθαρά τα δυνατά σας σημεία, να κατανοήσετε τις επιλογές σας και να συνδέσετε την προσωπικότητά σας με μια διαδρομή που έχει προοπτική και νόημα για εσάς.
