Η περίληψη αποτελεί μία από τις πιο απαιτητικές αλλά και πιο σημαντικές ασκήσεις στις Πανελλήνιες 2026, καθώς δεν αξιολογεί μόνο τη γνώση της γλώσσας, αλλά κυρίως την ικανότητα κατανόησης, επιλογής και οργάνωσης πληροφοριών. Μέσα από αυτήν ο υποψήφιος καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να διακρίνει τα ουσιώδη στοιχεία ενός κειμένου, να τα αποδώσει συνοπτικά και να δημιουργήσει ένα νέο, συνεκτικό και αντικειμενικό κείμενο χωρίς να αλλοιώνει το αρχικό νόημα.
Το σημαντικότερο στοιχείο για μια επιτυχημένη περίληψη είναι η σωστή κατανόηση του κειμένου. Πριν ξεκινήσει η συγγραφή, ο μαθητής πρέπει να διαβάσει προσεκτικά το κείμενο περισσότερες από μία φορές, ώστε να κατανοήσει το βασικό θέμα, τη θέση του συγγραφέα και τη λογική πορεία των ιδεών. Η επιφανειακή ανάγνωση οδηγεί συνήθως σε λάθη, παραλείψεις ή ασύνδετες πληροφορίες που μειώνουν την ποιότητα της περίληψης εξηγεί στο Dnews η Πέννυ Γρίβα Φιλόλογος – Συγγραφέας εκ. Upbility.
«Η περίληψη δεν είναι απλή αντιγραφή του κειμένου αλλά μια σύνθετη δεξιότητα που απαιτεί κατανόηση, ιεράρχηση πληροφοριών και σωστή οργάνωση του γραπτού λόγου» σύμφωνα με την κα Γρίβα που παραθέτει αναλυτικές οδηγίες για τη διαδικασία συγγραφής περίληψης, ώστε ο μαθητής να κατανοεί πώς εντοπίζει τις βασικές ιδέες ενός κειμένου και πώς τις αποδίδει με δικό του λόγο, χωρίς αντιγραφή. Παράλληλα, δίνει ξεκάθαρες κατευθύνσεις για το τι πρέπει να γίνεται και τι να αποφεύγεται κατά τη συγγραφή περίληψης, με στόχο την καλύτερη προετοιμασία των υποψηφίων για την εξέταση του μαθήματος της Γλώσσας ενώ έμφαση δίνεται και στα πιο συχνά λάθη που κάνουν οι μαθητές, ώστε να μπορούν να τα αναγνωρίζουν και να τα αποφεύγουν στην πράξη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η επιτυχία στην περίληψη δεν εξαρτάται από τη χρήση δύσκολου λεξιλογίου ή εντυπωσιακών εκφράσεων. Αντίθετα, βασίζεται στη σαφήνεια, τη συνοχή, την ακρίβεια και την ουσιαστική κατανόηση του κειμένου. Όσο περισσότερο εξασκείται ένας μαθητής στην αναγνώριση των βασικών ιδεών και στη σύντομη απόδοσή τους, τόσο πιο εύκολα μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των Πανελληνίων και να εξασφαλίσει πολύτιμες μονάδες στο μάθημα της Έκθεσης.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dirhmnzah801?integrationId=40599y14juihe6ly}
Έκθεση Πανελλήνιες 2026: Οδηγίες και διαρθρωτικά μέσα για τη σύνταξη περίληψης
Αρχικά, απαραίτητη είναι η διπλή ανάγνωση του κειμένου. Κατά την πρώτη ανάγνωση επιτυγχάνεται η συνολική κατανόηση του θέματος, του σκοπού του συγγραφέα και των βασικών νοημάτων. Αντίθετα, στη δεύτερη ανάγνωση εντοπίζονται οι βασικές ιδέες, οι νοηματικές ενότητες και οι λέξεις-κλειδιά που οργανώνουν το περιεχόμενο. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται σημαντικά η πιθανότητα παραλείψεων ή λαθών κατά τη σύνταξη της περίληψης.
Τήρηση αποκλειστικότητας στο ζητούμενο
Για την ακρίβεια της περίληψης, απαιτείται αυστηρή προσήλωση στο ζητούμενο της εκφώνησης. Αυτό σημαίνει ότι ο συντάκτης πρέπει να αποδίδει μόνο όσα ζητούνται, αποφεύγοντας κάθε προσωπική παρέμβαση, αξιολόγηση, σχόλιο ή παράδειγμα. Η χρήση απρόσωπου και ουδέτερου ύφους είναι απαραίτητη, ώστε να αποδίδονται αποκλειστικά τα κεντρικά νοήματα του κειμένου με αντικειμενικό τρόπο.
Διαρθρωτικές λέξεις και συνοχή
Η συνοχή και η λογική σύνδεση των ιδεών εξασφαλίζεται μέσω των διαρθρωτικών λέξεων, οι οποίες οργανώνουν το κείμενο σε ενότητες σχέσεων. Συγκεκριμένα, διακρίνονται:
● λέξεις προσθήκης (επίσης, επιπλέον, ακόμη, επιπροσθέτως),
● λέξεις αντίθεσης (αντίθετα, όμως, ωστόσο, ενώ),
● λέξεις επεξήγησης (δηλαδή, με άλλα λόγια),
● λέξεις αιτίας–αποτελέσματος (επειδή, διότι, συνεπώς, γι’ αυτό),
● λέξεις χρονικής ακολουθίας (αρχικά, στη συνέχεια, έπειτα, τελικά),
● λέξεις συμπεράσματος (επομένως, συνεπώς, βεβαίως).
Η σωστή χρήση τους ενισχύει τη λογική αλληλουχία του περιεχομένου και καθιστά το κείμενο πιο συνεκτικό.
Ρήματα περίληψης
Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα ρήματα περίληψης, τα οποία βοηθούν στην απόδοση της σκέψης του συγγραφέα. Αυτά διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες:
● Αρχής: αναφέρει, παρουσιάζει, επισημαίνει, καταγράφει, προβληματίζεται.
● Μέσης ανάπτυξης: αναλύει, αξιολογεί, διερευνά, επεξηγεί, διασαφηνίζει.
● Τέλους: συμπεραίνει, συνοψίζει, καταλήγει, εισηγείται.
Τα ρήματα χρησιμοποιούνται επιλεκτικά, μόνο όταν συμβάλλουν στη συνοχή και την απόδοση της νοηματικής πορείας του κειμένου.
Συμβουλές για μια τέλεια δομημένη περίληψη
Για τη σύνταξη μιας ολοκληρωμένης περίληψης απαιτείται:
● τήρηση του ορίου λέξεων (60–70 περίπου),
● καταγραφή των ιδεών σε πρόχειρο σχέδιο,
● διατήρηση της λογικής σειράς του κειμένου (αρχή–μέση–τέλος),
● χρήση καθαρού, απλού και συνεκτικού λόγου,
● αποφυγή συντομογραφιών, διαλόγου και άσχετων στοιχείων,
● τελικός έλεγχος για ορθογραφία, σύνταξη και στίξη,
● αποφυγή προσωπικών κρίσεων και παραδειγμάτων.
Η οργάνωση και η πειθαρχία στη διαδικασία εξασφαλίζουν ένα σαφές και αποτελεσματικό αποτέλεσμα.
Τι πρέπει να γίνεται και τι να αποφεύγεται στην συγγραφή της περίληψης στις Πανελλήνιες 2026
Κατά τη σύνταξη περίληψης πρέπει να επιτυγχάνεται:
● εντοπισμός της κεντρικής ιδέας,
● χρήση διαρθρωτικών λέξεων,
● αντικειμενικό ύφος,
● λογική σειρά των ιδεών,
● συνοπτική και συνεκτική διατύπωση.
Αντίθετα, πρέπει να αποφεύγονται:
● πρόχειρη ανάγνωση,
● ασύνδετες προτάσεις,
● αυτούσια αντιγραφή,
● υπέρβαση ορίου λέξεων,
● προσωπικές απόψεις,
● μονοτονία ρημάτων,
● ανακατάμιξη της σειράς των ιδεών.
Τα λάθη των μαθητών
Στην πράξη, τα πιο συχνά λάθη είναι η αντιγραφή του κειμένου, η παράλειψη βασικών ιδεών, η υπερβολική χρήση παραδειγμάτων, η λεξιλογική φτώχεια, η αλλοίωση του νοήματος λόγω λανθασμένης παράφρασης, η ασύνδετη διατύπωση και η χρήση μεταφορικού αντί πληροφοριακού ύφους. Επίσης, συχνό πρόβλημα αποτελεί η έλλειψη συνοχής και ο μη τελικός έλεγχος του κειμένου.
Με την εφαρμογή όλων των παραπάνω οδηγιών, ο μαθητής μπορεί να συντάξει μια περίληψη σαφή, συνεκτική και άρτια δομημένη, η οποία ανταποκρίνεται πλήρως στις απαιτήσεις της αξιολόγησης και αποδεικνύει ουσιαστική κατανόηση του κειμένου.
(Η Πέννυ Γρίβα είναι καθηγήτρια φιλόλογος, Professional IB Tutor και συγγραφέας με πολυετή εμπειρία στη διδασκαλία και την προετοιμασία μαθητών για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις και το πρόγραμμα IB. Εξειδικεύεται στη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία, στο IB Greek A, στα Αρχαία Ελληνικά, στα Λατινικά και στην Ιστορία, ενώ παράλληλα δραστηριοποιείται ως δημιουργός εκπαιδευτικού υλικού, με στόχο τη συστηματική, ουσιαστική και υψηλού επιπέδου προετοιμασία των μαθητών.)
