Ένα από τα μεγαλύτερα διλήμματα για τους πρωτοετείς που δεν έμειναν ικανοποιημένοι από τη σχολή στην οποία εισήχθησαν είναι αν πρέπει να δώσουν Πανελλήνιες 2026 ή να διεκδικήσουν μια νέα θέση μέσω της κατηγορίας του 10%. Ο εκπαιδευτικός αναλυτής Στράτος Στρατηγάκης εξηγεί γιατί αυτό το δίλημμα εμπεριέχει κινήσεις υψηλού ρίσκου και συμβουλεύει τους υποψηφίους πώς πρέπει να κινηθούν.
Όπως εξηγεί, το 10% που επιτρέπει σε αποφοίτους των δύο προηγούμενων ετών να υποβάλουν Μηχανογραφικό χωρίς νέα εξέταση μοιάζει αρχικά μια βολική λύση για όσους θέλουν να αλλάξουν σχολή. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη: οι διαθέσιμες θέσεις είναι ελάχιστες, η ζήτηση άγνωστη και οι διακυμάνσεις των βάσεων τεράστιες.
Η δύσκολη εξίσωση του 10%
Χαρακτηριστικό είναι ότι στις Πανελλήνιες 2025 οι βάσεις της κατηγορίας του 6% (απόφοιτοι 2024) παρουσίασαν τόσο μεγάλες αυξομειώσεις που καθιστούν αδύνατη οποιαδήποτε ασφαλή πρόβλεψη. Σε ορισμένες σχολές παρατηρήθηκε πτώση έως 2.355 μόρια, ενώ σε άλλες σημειώθηκε άνοδος που έφτασε ακόμη και τα 8.900 μόρια, γεγονός που καταδεικνύει την απρόβλεπτη φύση του συστήματος.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο κ. Στρατηγάκης προειδοποιεί ότι ένας υποψήφιος που έχασε μια σχολή για λίγα μόρια μπορεί εύκολα να παρασυρθεί και να ελπίζει πως θα την «πιάσει» μέσω του 10%, όμως το αποτέλεσμα συχνά δεν δικαιώνει τις προσδοκίες. Το δίλημμα «να ξαναδώσω εξετάσεις ή να πάω με το 10%;» γίνεται έτσι ένα αγχωτικό αδιέξοδο χωρίς ασφαλή απάντηση.
Ο αναλυτής υποστηρίζει ότι το σύστημα θα μπορούσε να γίνει πολύ πιο δίκαιο και καθαρό, αν καταργούνταν η κατηγορία του 10% και αντικαθίστατο από ένα μοντέλο οριζόντιας κινητικότητας, όπου ο φοιτητής θα μπορούσε να αλλάξει σχολή ως υπεράριθμος, αρκεί να είχε ξεπεράσει τη βάση της επιθυμητής σχολής τη χρονιά των εξετάσεών του. Όπως προτείνει χαρακτηριστικά «θα μπορούσε να μην υπάρχει καθόλου η κατηγορία του 10% και η οριζόντια κινητικότητα να διασφαλίζεται ως εξής: όποιος θέλει να αλλάξει σχολή, μπορεί να εγγραφεί, ως υπεράριθμος, σε όποια άλλη σχολή του πεδίου του επιθυμεί, αρκεί να ξεπερνούσε τη βάση της σχολής τη χρονιά που έδωσε εξετάσεις. Να μπορούσε, δηλαδή, να εισαχθεί σ’ αυτήν αν την είχε δηλώσει πιο ψηλά στο Μηχανογραφικό του. Μ’ αυτό τον τρόπο διορθώνονται και τα λάθη στο Μηχανογραφικό, με την απώλεια ενός έτους από τον υποψήφιο. Θα μπορούσαν, μ’ αυτόν τον τρόπο, να διαχωριστούν οι δύο ομάδες υποψηφίων που υποβάλουν το Μηχανογραφικό τους με την κατηγορία του 10%. Όποιος θέλει να φοιτήσει σε μία άλλη σχολή που είχε τα μόρια μπορεί να κάνει την εγγραφή του το επόμενο έτος σ’ αυτήν. Όποιος θέλει να εισαχθεί σε σχολή που δεν είχε τα μόρια για να το πετύχει να πρέπει να ξαναδώσει εξετάσεις.»
Μια τέτοια πρακτική θα απέδιδε σημαντικά κέρδη στους υποψηφίους. Όπως εξηγει ο κ. Στρατηγάκης «θα δοθούν περισσότερες θέσεις για τους υποψηφίους που εξετάζονται για πρώτη φορά, αφού θα καταργηθεί η κατηγορία του 10% και θα έχουμε περισσότερες θέσεις για τους υποψηφίους που εξετάζονται την ίδια χρονιά στις Πανελλήνιες. Στις περιζήτητες σχολές, όπως οι Ιατρικές για παράδειγμα, θα υπήρχαν ελάχιστοι φοιτητές που είχαν τα μόρια να εισαχθούν, αλλά προτίμησαν κάτι άλλο. Οι θέσεις με το 10% θα δίνονταν στους υποψηφίους που εξετάζονται στις Πανελλαδικές, μειώνοντας, έστω και λίγο, τον ανταγωνισμό. Συνεπώς ο αριθμός των εισακτέων με εξετάσεις θα αυξανόταν χωρίς να επιβαρύνεται η Σχολή. Θα είχαμε 6.440 θέσεις περισσότερες για τους υποψηφίους που εξετάζονται στις Πανελλήνιες συνολικά σε όλες τις σχολές, όπως βλέπουμε στον πίνακα 2. Αυτές δεν έχουν κανένα νόημα για τις σχολές που έχουν ήδη κενές θέσεις. Θα ήταν, όμως, καλές για τις περιζήτητες σχολές, στις οποίες δεν έχουμε καμία κενή θέση. Εκεί που θα είχαμε περισσότερους φοιτητές μ’ αυτή τη ρύθμιση θα ήταν σε σχολές που έχουν χαμηλότερη βάση. Όμως σ’ αυτές τις σχολές είχαμε φέτος 10.636 κενές θέσεις, οπότε δεν θα υπερφορτώνονταν από φοιτητές.»
Μέχρι να υπάρξει μια τέτοια μεταρρύθμιση, ο Στρατηγάκης τονίζει ότι οι υποψήφιοι πρέπει να σταθμίζουν πολύ προσεκτικά το ρίσκο και να λάβουν αποφάσεις γνωρίζοντας ότι οι διακυμάνσεις του 10% δεν μπορούν να προβλεφθούν. «Το σημαντικότερο είναι να μη βάζουμε στα παιδιά μας διλήμματα (να δώσω ξανά εξετάσεις ή να πάω με το 10%) που δεν έχουν κανένα νόημα. Μέχρι να γίνουν όλα αυτά, αν ποτέ γίνουν, δεν μπορεί να υπάρχει απάντηση χωρίς μεγάλο ρίσκο στο ερώτημα να δώσω ξανά εξετάσεις ή να υποβάλω Μηχανογραφικό με την κατηγορία του 10%» καταλήγει εμφατικά.
