Σε κατάσταση αδιεξόδου φαίνεται να βρίσκεται η Ειδική Αγωγή, καθώς αυξάνονται οι καταγγελίες εκπαιδευτικών και γονέων για τη συστηματική συρρίκνωση της Παράλληλης Στήριξης και τη λειτουργική υποβάθμιση των Τμημάτων Ένταξης στα σχολεία όλης της χώρας λόγω των τεράστιων κενών.
Σύμφωνα με στοιχεία και μαρτυρίες, φέτος χιλιάδες μαθητές με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες παραμένουν χωρίς επαρκή υποστήριξη, ενώ σε πολλά σχολεία ένας εκπαιδευτικός Παράλληλης Στήριξης καλείται να καλύψει δύο ή και τρία παιδιά, σε διαφορετικά τμήματα ή ακόμα και σε διαφορετικές βαθμίδες.
Εκπαιδευτικοί συνδικαλιστικοί φορείς κάνουν λόγο για «σχεδιασμένη αποδόμηση» του θεσμού, καθώς οι προσλήψεις αναπληρωτών ειδικής αγωγής ήταν φέτος λιγότερες, ενώ παρατηρείται καθυστέρηση στην τοποθέτηση εκπαιδευτικών και έλλειψη κονδυλίων για υποστηρικτικές δομές. Πολλά Τμήματα Ένταξης υπολειτουργούν ή δεν λειτουργούν καθόλου. Παιδιά με γνωματεύσεις ΚΕΔΑΣΥ μένουν χωρίς την υποστήριξη που δικαιούνται, με την Παράλληλη Στήριξη να παραμένει κενό γράμμα. Η Πολιτεία δείχνει τάση ένταξης των μαθητών χωρίς επαρκή υποδομή, με αποτέλεσμα τη σχολική περιθωριοποίηση. Επισημαίνουν χαρακτηριστικά ότι «Η Ειδική Αγωγή δεν είναι προαιρετική, είναι δικαίωμα. Η Παράλληλη Στήριξη δεν είναι πολυτέλεια, είναι αναγκαία προϋπόθεση για ισότιμη εκπαίδευση».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το Υπουργείο Παιδείας αναφέρει ότι «οι προσλήψεις συνεχίζονται» και ότι «καταβάλλεται προσπάθεια να καλυφθούν όλα τα κενά». Ωστόσο, οι εκπαιδευτικοί προειδοποιούν πως αν δεν υπάρξει άμεση παρέμβαση, η Ειδική Αγωγή κινδυνεύει να υποβαθμιστεί σε επίπεδα προ δεκαετίας, με σοβαρές επιπτώσεις στα δικαιώματα των μαθητών.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dd2j32tvzbip?integrationId=40599y14juihe6ly}
«Τμήματα Ένταξης χωρίς εκπαιδευτικούς – Παράλληλη Στήριξη σε κατάρρευση»
Όπως καταγγέλουν οι Συνεργαζόμενες Εκπαιδευτικές Κινήσεις Δευτεροβάθμιας (ΣΥΝΔΕΚ), οι νέες οδηγίες του ΥΠΑΙΘΑ προκαλούν σύγχυση, υποστελέχωση και κατάργηση του υποστηρικτικού ρόλου των ειδικών παιδαγωγών. Η «καλοκαιρινή» ανακοίνωση του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού για τη δημιουργία 3.448 νέων Τμημάτων Ένταξης, αντί να ενισχύσει τη στήριξη των μαθητών με αναπηρία ή ειδικές μαθησιακές δυσκολίες, έχει προκαλέσει αναστάτωση, ασάφεια και τεράστια κενά σε προσωπικό.
Μετά και τη β’ φάση προσλήψεων αναπληρωτών, τα Τμήματα Ένταξης παραμένουν υποστελεχωμένα σε δεκάδες περιοχές, ενώ τα κενά στην Παράλληλη Στήριξη ξεπερνούν κάθε προηγούμενο. Πολλά σχολεία δεν διαθέτουν ούτε έναν εκπαιδευτικό Ειδικής Αγωγής, ενώ αλλού οι υπάρχοντες καλούνται να καλύψουν ανάγκες της Γενικής Εκπαίδευσης. Η κατάσταση αυτή έχει ως αποτέλεσμα μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες να περιθωριοποιούνται, καθώς δεν λαμβάνουν την εξατομικευμένη υποστήριξη που δικαιούνται από το Σύνταγμα και τους διεθνείς κανονισμούς.
Η πρόσφατη ερμηνευτική εγκύκλιος (αρ. πρωτ. 122194/ΓΔ4) του Υπουργείου Παιδείας προκαλεί έντονη ανησυχία. Με βάση αυτήν, οι εκπαιδευτικοί των Τμημάτων Ένταξης μπορούν να υποστηρίζουν μαθητές με γνωμάτευση Παράλληλης Στήριξης και το αντίστροφο. Η ρύθμιση αυτή, όπως καταγγέλλουν οι εκπαιδευτικοί, καταργεί τους διακριτούς ρόλους των δύο θεσμών, οδηγώντας σε μείωση των προσλήψεων ειδικών παιδαγωγών, αποδυνάμωση της εξατομικευμένης διδασκαλίας, σύγχυση ρόλων και αρμοδιοτήτων μέσα στις σχολικές μονάδες. Παράλληλα, στην εγκύκλιο υπάρχει το αντιφατικό σημείο σύμφωνα με το οποίο, σε περίπτωση απουσίας εκπαιδευτικού γενικής εκπαίδευσης, ο/η εκπαιδευτικός ΕΑΕ παραμένει στην τάξη, χωρίς όμως να «αναπληρώνει» το μάθημα. Οι συνθήκες αυτές καθιστούν αδύνατη την ουσιαστική υποστήριξη των μαθητών και αποδεικνύουν τη θεσμική ασάφεια και προχειρότητα του Υπουργείου.
{https://exchange.glomex.com/video/v-ddcr4prpiw0p?integrationId=40599y14juihe6ly}
«Επικοινωνιακές εξαγγελίες, χωρίς πραγματική στήριξη»
Οι εκπαιδευτικοί κάνουν λόγο για επικοινωνιακή πολιτική βιτρίνας, που δεν συνοδεύεται από ουσιαστικές ενέργειες. «Το Υπουργείο ανακοινώνει νέα Τμήματα Ένταξης για να δείξει μεταρρυθμιστικό έργο, αλλά δεν προσλαμβάνει τους εκπαιδευτικούς που απαιτούνται για να λειτουργήσουν. Πρόκειται για εμπαιγμό σε βάρος των μαθητών, των γονέων και των ίδιων των εκπαιδευτικών». Σύμφωνα με μαρτυρίες, οι πιέσεις που ασκούνται από ορισμένους συμβούλους παιδαγωγικής ευθύνης και ΕΑΕ φτάνουν στα όρια του εκφοβισμού, με στόχο την αλλαγή του χαρακτήρα των Τμημάτων Ένταξης και την κατάργηση της εξατομικευμένης διδασκαλίας.
Οι σύλλογοι και οι ομοσπονδίες Ειδικής Αγωγής ζητούν άμεσες λύσεις και ουσιαστική ενίσχυση των σχολείων, με βασικά αιτήματα:
- Άμεση κάλυψη όλων των κενών, με προσλήψεις αναπληρωτών και μόνιμων διορισμών,
- Ουσιαστική λειτουργία των Τμημάτων Ένταξης, με εξοπλισμό και κατάλληλους χώρους,
- Καμία περικοπή στην Παράλληλη Στήριξη,
- Σαφή καθορισμό καθηκόντων και ρόλων των εκπαιδευτικών ΕΑΕ,
- Περιοδικές επιμορφώσεις όλων των εκπαιδευτικών, Γενικής και Ειδικής Αγωγής,
- Τερματισμό της λογικής «κόστους – οφέλους», που μετατρέπει τη δημόσια εκπαίδευση σε αριθμούς και στατιστικά.
«Η Ειδική Αγωγή είναι δικαίωμα, όχι προνόμιο»
Οι εκπαιδευτικοί υπογραμμίζουν ότι η Ειδική Αγωγή δεν αποτελεί «κόστος» για το κράτος, αλλά επένδυση στη δημοκρατία και στην κοινωνική ισότητα. «Η αποδόμηση της ΕΑΕ σημαίνει αποκλεισμό, ανισότητα και αδικία. Ζητούμε από την Πολιτεία να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να διασφαλίσει το θεμελιώδες δικαίωμα όλων των παιδιών στην εκπαίδευση και στη μάθηση».
Η «καλοκαιρινή» ανακοίνωση του ΥΠΑΙΘΑ για τη δημιουργία 3.448 νέων Τμημάτων Ένταξης, αντί να λύσει προβλήματα, προκάλεσε αναστάτωση στις υπηρεσιακές μεταβολές και σύγχυση για τη λειτουργία των δομών της Ειδικής Αγωγής & Εκπαίδευσης (ΕΑΕ).
Μετά και τη β’ φάση προσλήψεων αναπληρωτών/τριών, στα σχολεία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, παραμένουν υποστελεχωμένα τα Τμήματα Ένταξης και τεράστια κενά στην Παράλληλη Στήριξη, αφού δεν έχει προσληφθεί σχεδόν κανένας/καμία εκπαιδευτικός για τη λειτουργία των δομών της Ειδικής Αγωγής (ΤΕ και ΠΣ) σε αρκετές περιοχές της χώρας, ενώ απουσιάζουν και εκπαιδευτικοί Γενικής Εκπαίδευσης. Συνέπεια του παραπάνω γεγονότος είναι οι μαθητές/τριες με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες να αντιμετωπίζονται ως «παιδιά δεύτερης κατηγορίας» από την κυβέρνηση. Σε πολλά σχολεία απουσιάζουν εκπαιδευτικοί Ειδικής Αγωγής, ενώ αλλού καλούνται να καλύψουν ακόμη και τα κενά της Γενικής.
Ταυτόχρονα, μετά τις νέες κατευθυντήριες γραμμές του ΥΠΑΙΘΑ (5224/2025 – ΦΕΚ 142/Α/5-8-2025, άρθρο 117) και τις ασφυκτικές πιέσεις των συμβούλων παιδαγωγικής ευθύνης και ΕΑΕ –που πολλές φορές φτάνουν τα όρια του εκφοβισμού και αλλάζουν τη φύση των ΤΕ, απαιτώντας, με την υποκριτική επίκληση της συμπερίληψης, την κατάργηση της εξατομικευμένης διδασκαλίας σε ξεχωριστή τάξη–, έκπληξη και αγανάκτηση δημιουργεί στον κόσμο των εκπαιδευτικών η ερμηνευτική εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας με αρ. πρωτ. 122194/ΓΔ4, με την οποία παρέχει «διευκρινιστικές οδηγίες του ν. 3699/2008 (Α΄199), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει».
{https://exchange.glomex.com/video/v-ddh9vynd27ep?integrationId=40599y14juihe6ly}
Σύμφωνα με αυτή, προβλέπεται οι εκπαιδευτικοί των τμημάτων ένταξης να υποστηρίζουν και μαθητές/τριες με γνωμάτευση για Παράλληλη Στήριξη (ΠΣ), αλλά και το αντίστροφο, δηλαδή μαθητές/τριες της Ένταξης μπορεί να υποστηρίζονται από εκπαιδευτικούς της Παράλληλης Στήριξης. Η ρύθμιση αυτή καταργεί τους μέχρι σήμερα διακριτούς ρόλους των εκπαιδευτικών των ΤΕ και της παράλληλης στήριξης, οδηγώντας σε μείωση προσλήψεων εκπαιδευτικών ΕΑΕ και σε αποδυνάμωση της εξατομικευμένης υποστήριξης των μαθητών/τριών. Πιστεύουμε ότι αυτή η προσέγγιση δεν ενισχύει τον υποστηρικτικό και ατομικό ρόλο του/της ειδικού/ής παιδαγωγού, αγνοώντας το γεγονός ότι ΤΕ και Παράλληλη Στήριξη αποτελούν δύο διακριτές μορφές υποστήριξης που καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες των μαθητών/τριών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή/και αναπηρία.
Επίσης, σε αυτή τη διευκρινιστική εγκύκλιο, μεταξύ άλλων αναφέρεται και το εξής αντιφατικό και ομιχλώδες: ότι σε περίπτωση που απουσιάζει ο/η εκπαιδευτικός γενικής/επαγγελματικής εκπαίδευσης, ο/η εκπαιδευτικός ΕΑΕ (τμήματος ένταξης ή παράλληλης στήριξης-συνεκπαίδευσης) συνεχίζει να παρέχει κανονικά τις υπηρεσίες υποστήριξης στο τμήμα, για τις συγκεκριμένες ώρες που προβλέπονται ήδη στο πρόγραμμά του. Σε καμία περίπτωση, όμως, δεν «αναπληρώνει» τον/την εκπαιδευτικό γενικής/επαγγελματικής εκπαίδευσης στα διδακτικά του/της καθήκοντα. Την ίδια στιγμή, δεν έχει αποσαφηνιστεί ξεκάθαρα από το ΥΠΑΙΘΑ πώς θα λειτουργούν οι τάξεις όταν συνυπάρχουν εκπαιδευτικοί Γενικής, Ειδικής και Παράλληλης Στήριξης.
Η εικόνα αυτή, καθώς και οι οδηγίες που δίδονται, αποδεικνύουν την ανεπάρκεια και την κακή οργάνωση του Υπουργείου, το οποίο προχωρά σε ανακοινώσεις «επικοινωνιακού χαρακτήρα», ιδρύοντας τμήματα ένταξης που δεν τα στελεχώνει με εκπαιδευτικό προσωπικό. Θεωρούμε ανοίκεια αυτή τη συμπεριφορά του Υπουργείου απέναντι σε χιλιάδες εκπαιδευτικούς, μαθητές/τριες, αλλά και τους γονείς τους. Οι μαθητές/τριες και οι εκπαιδευτικοί της ΕΑΕ βρίσκονται για ακόμη μια φορά αντιμέτωποι/ες με μια πολιτική που βασίζεται αποκλειστικά στη λογική του «κόστους – οφέλους», ενώ οι δομές που τους υποστηρίζουν βιώνουν πλήρη διάλυση και αποδόμηση.
Κλείνοντας, οι εκπαιδευτικοί τονίζουν ότι το Υπουργείο Παιδείας πρέπει να προβεί άμεσα στην κάλυψη όλων των κενών, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία των σχολικών μονάδων και η απρόσκοπτη συνέχιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, έναν μήνα μετά την έναρξη της σχολικής χρονιάς.
