Αίσθηση είχε προκαλέσει πριν λίγες μέρες ρεπορτάζ του Dnews που ανέδειξε το άστοχο παράδειγμα που περιέχει το σχολικό βιβλίο των Οικονομικών της Γ Γυμνασίου που στο κεφάλαιο για την οικονομική στενότητα συγκρίνει την ανέχεια οικογενειών που στερούνται βασικών αγαθών με τις «δυσκολίες» ενός πολυεκατομμυριούχου ποδοσφαιριστή που δεν μπορεί να κάνει ταυτόχρονα ό,τι επιθυμεί.
Το απόσπασμα στη σελίδα 11 του σχολικού βιβλίου επιχειρούσε να εξηγήσει την έννοια της «στενότητας», ωστόσο η διατύπωση χαρακτηρίστηκε από εκπαιδευτικούς και γονείς «άστοχη» και «προσβλητική». Η σύγκριση της φτώχειας με τα «προβλήματα πολυτελείας» προκάλεσε έντονη κριτική και ξεσήκωσε θύελλα αρνητικών σχολίων. Αντί να παρουσιάζει με σαφήνεια την οικονομική έννοια της περιορισμένης διαθεσιμότητας πόρων που είναι και το ζητούμενο προβάλλει μια ακατάλληλη σύγκριση μεταξύ ανθρώπων που βιώνουν πραγματική ανέχεια και πολυεκατομμυριούχων με υπερπλεονάζουσες επιλογές.
Χαρακτηριστική η κριτική της ΕΛΜΕ Ζακύνθου ότι το βιβλίο συσκοτίζει τις πραγματικές αιτίες κοινωνικών ανισοτήτων και αποκλείει κάθε κριτική οικονομική προσέγγιση, απαιτώντας παράλληλα την άμεση απόσυρσή του και συγγραφή νέου, επιστημονικά τεκμηριωμένου εγχειριδίου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το επίμαχο απόσπασμα
Όλοι θέλουν χρόνο για να απολαύσουν αθλητικά παιγνίδια, να διαβάσουν βιβλία και περιοδικά, να παρακολουθήσουν ταινίες, να ακούσουν μουσική, να συναντηθούν με τους φίλους τους, να ταξιδέψουν και να ασχοληθούν με διάφορες άλλες δραστηριότητες που θεωρούν χρήσιμες και τους ευχαριστούν.
Το τι μπορεί ο καθένας να πετύχει είναι περιορισμένο από τον χρόνο, από το εισόδημά του και από τις τιμές που θα πληρώσει. Αυτά που θα επιτύχουμε ως κοινωνία εξαρτώνται από τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, πρώτες ύλες, κεφάλαιο και φυσικοί πόροι), οι οποίοι είναι περιορισμένοι τόσο σε ποσότητα, όσο και σε χρήση και μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο για ένα συγκεκριμένο σκοπό ανά πάσα στιγμή. Με περιορισμένους συντελεστές παραγωγής, περιορισμένη θα είναι και η παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών και κατά συνέπεια περιορισμένη θα είναι η ικανοποίηση των αναγκών των ανθρώπων. Σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να αυξηθεί η παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών σε τέτοιο βαθμό, ώστε να ικανοποιηθούν πλήρως όλες οι ανάγκες των ανθρώπων.
Η ανεπάρκεια των συντελεστών παραγωγής και κατ’ επέκταση των αγαθών και υπηρεσιών λέγεται Στενότητα. Τόσο οι φτωχοί όσο και οι πλούσιοι αντιμετωπίζουν στενότητα. Οικογένειες και με τους δύο γονείς άνεργους για μεγάλο χρονικό διάστημα, στερούνται βασικών αγαθών όπως τροφής, ρουχισμού, συνεχούς παροχής ηλεκρικού ρεύματος κ.λπ. διότι οι γονείς δεν έχουν τα απαιτούμενα χρήματα για να τα εξασφαλίσουν. Ακόμα, όμως και πολυεκατομμυριούχοι δεν μπορούν να ικανοποιήσουν όλες τους τις ανάγκες. Ο πολυεκατομμυριούχος ποδοσφαιριστής θέλει να περάσει το Σαββατοκύριακό του παίζοντας ποδόσφαιρο και γυρίζοντας διαφημιστικό φιλμάκι, αλλά δεν μπορεί να κάνει και τα δύο ταυτόχρονα.
Ως κοινωνία ζητούμε καλύτερο σχέδιο υγείας, καλύτερη εκπαίδευση, καθαρότερο περιβάλλον, καλύτερες ευκαιρίες και συνθήκες εργασίας κ.λπ. Για να γίνουν όλα αυτά ο άνθρωπος χρειάζεται να κάνει επιλογές, γιατί στενότητα υπάρχει παντού. Ο λόγος ύπαρξης της στενότητας είναι οι απεριόριστες κοινωνικές ανάγκες ή ανάγκες πολιτισμού (wants) των ανθρώπων σε σχέση με τους περιορισμένους διαθέσιμους παραγωγικούς πόρους (φύση, εργασία, κεφάλαιο). Το πρόβλημα της στενότητας αποτελεί ουσιαστικά το Θεμελιώδες ή Βασικό Οικονομικό Πρόβλημα.
Το υπουργείο Παιδείας αποφάσισε να θέσει εκτός ύλης από το μάθημα των Οικονομικών της Γ΄ Γυμνασίου το παράδειγμα που προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις, συγκρίνοντας την ανέχεια οικογενειών που στερούνται βασικών αγαθών με τις «δυσκολίες» ενός πολυεκατομμυριούχου ποδοσφαιριστή που δεν μπορεί να κάνει ταυτόχρονα ό,τι επιθυμεί.
Ο σάλος οδήγησε στην απόφαση για «εκτός ύλης» κείμενο
Στον απόηχο του σάλου που ξέσπασε και της καυστικής κριτικής για τις αστοχίες στα παραδείγματα του σχολικού βιβλίου το Υπουργείο Παιδείας ανέλαβε δράση και εξαφάνισε από την ύλη το απόσπασμα. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες για την διδακτέα ύλη του μαθήματος υπάρχει συγκεκριμμένη αναφορά να μην διδαχθεί αυτό το κείμενο.
