Η δημόσια πολιτική συζήτηση περιστρέφεται σήμερα κυρίως γύρω από τη συγκρότηση κομματικών συμμαχιών, τις προοπτικές και τις δυνατότητες σχηματισμού κυβερνητικών πλειοψηφιών. Σ΄ έναν ορίζοντα, όπου η ελληνική κοινωνία αισθάνεται ότι μια εποχή τελείωσε, αλλά η νέα δεν έχει ακόμη αποκτήσει ορατή υπόσταση. Με γλώσσα, σύμβολα και κατεύθυνση, όπως απαιτείται. Ο πολιτικός ορίζοντας είναι θολός και αδιευκρίνιστος. Στη χώρα, την Ευρώπη και τον κόσμο.
Σε μια τέτοια καθόλα μεταβατική και μελαγχολική περίοδο πολλαπλών κρίσεων παλιά ερωτήματα επανέρχονται. Όπως αν «το Πολυτεχνείο ζει» 53 χρόνια μετά.
Αν δεχτούμε ότι η διατύπωση μιας ερώτησης συχνά έχει μεγαλύτερη σημασία από τις απαντήσεις, με την έννοια ότι αυτές εξαρτώνται από τη φύση και τη θέση εκείνου στον οποίο απευθύνεται, χρειάζεται στις σημερινές ομιχλώδεις συνθήκες να επαναδιατυπωθεί το ερώτημα για το Πολυτεχνείο.
Μια μορφή, από τις πολλές, που θα μπορούσε να πάρει είναι «τι νοηματοδοτεί σήμερα το Πολυτεχνείο;»
Η ιστορική νοηματοδότησή του κατά την εξέγερση ήταν σαφής. Συμπυκνωνόταν κυρίως στο σύνθημα «Ψωμί -Παιδεία -Ελευθερία». Επανοηματοδοτούνταν σε κάθε επέτειο, με επικαιροποιημένο περιεχόμενο , αναλόγως με τις απαιτήσεις και τα αιτήματα των καιρών.
Ο λαϊκός ξεσηκωμός το Νοέμβρη του 1973 δεν αποτελούσε και δεν αποτελεί μόνο το άθροισμα χιλιάδων προσωπικών ηρωικών καταθέσεων και βιωμάτων από εκείνες τις μέρες. Έχει αναδειχτεί από πολύ νωρίς σ΄ ανανεωνόμενο δημοκρατικό και εθνικό σύμβολο..
Η επέτειος του Πολυτεχνείου, σε σχέση μ΄ άλλες εθνικές επετείους, έχει μερικά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, που καθιστούν απαγορευτική την τοποθέτησή της σε μουσειακές βιτρίνες. Παρά τις συνεχείς και φιλότιμες προσπάθειες, που καταβλήθηκαν και καταβάλλονται από εκείνους που φοβούνται τα γνήσια δημοκρατικά σύμβολα…
Ένα βασικό χαρακτηριστικό του είναι ότι ο γιορτασμός της επετείου κάθε φορά προσλαμβάνει αγωνιστικές δημοκρατικές διαστάσεις. Στη συλλογική μνήμη για την εξέγερση, στο ίδιο το ιστορικό γεγονός του Νοέμβρη 1973, προστίθενται και οι εκδηλώσεις, που γίνονται γι΄ αυτό ή μ΄ αφορμή του. Οι συγκλονιστικές διαδηλώσεις τα χρόνια, που ακολούθησαν, συνιστούν, κατά κάποιο τρόπο, συνέχεια των αγώνων στο Πολυτεχνείο. Προσδίδουν, ας πούμε, τρέχουσα «υπεραξία». Πρόκειται για μια μοναδικότητα, σε σχέση με τους άλλους εθνικούς επετειακούς γιορτασμούς.
Περί εναλλαγής και αλλαγής
Δεν υπάρχει λόγος εδώ ν΄ αναφερθεί αναλυτικά ότι το τρίπτυχο σύνθημα του Νοέμβρη και των επετείων του εξακολουθεί να βρίσκεται, με άλλους όρους και σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες, στην ημερήσια διάταξη. Είτε ως προς τις οικονομικές διεκδικήσεις και την αξιοπρεπή διαβίωση των πολιτών. Είτε τη δημόσια δωρεάν κι όχι εμπορευματοποιημένη εκπαίδευση, μαζί συνολικά με το κοινωνικό κράτος . Είτε ως ελευθερία από τους «μεγάλους αδελφούς» του διαδικτύου και τους «μικρότερους» κυβερνητικούς σήμερα , που ακρωτηριάζουν στην πράξη δημοκρατικούς θεσμούς .
Για μια απάντηση στο ερώτημα περί τρέχουσας νοηματοδότησης ίσως χρειάζεται να γυρίσουμε πάλι στις μέρες του Πολυτεχνείου. Όταν στη μοναδική ανακοίνωση της Συντονιστικής Επιτροπής κατά την κατάληψη αναφερόταν: «Οι φοιτητές από όλες τις σχολές στη διάρκεια του φοιτητικού κινήματος συνειδητοποιήσαμε πως τα προβλήματά μας …. δεν λύνονται χωρίς την αλλαγή της συγκεκριμένης πολιτικής κατάστασης…»
Τότε ο πολιτικός ορίζοντας ήταν συγκεκριμένος (αντιδικτατορικός, δημοκρατικός με λαϊκή κυριαρχία και ανεξαρτησία). Απλοϊκά δεν ήταν η επιλογή μιας εναλλαγής κυβέρνησης , που θα κινούνταν σε δεδομένα πλαίσιο, όπως τότε σχεδιαζόταν («φιλελευθεροποίηση» Μαρκεζίνη, εξαγγελία για επικείμενες εκλογές κ.α.)
Στα ζητούμενα σήμερα ένα πρόταγμα, που θα είναι φορέας και θα προσφέρει όχι απλώς μια κυβερνητική αλλαγή με τις ίδιες κυρίαρχες σημερινές βασικές πολιτικές . Αλλά ένα διαφορετικό μοντέλο διακυβέρνησης και άσκησης εξουσίας. Με διαφορετικές κοινωνικο-οικονομικές προτεραιότητες και ρεαλιστικές προσδοκίες για το μέλλον.
Η διαμόρφωσή του είναι ακριβώς ένα από τα βασικά μηνύματα του Πολυτεχνείου στις σημερινές συνθήκες. Συνταγή , κομματική ή έτοιμη προς εκτέλεση δεν υπάρχει. Μέσα από κοινωνικο-πολιτικές διεργασίες θα διαμορφωθεί , ενώ τρέχουν με ταχύτητα η αμφισβήτηση απέναντι στην πολιτική , η ανησυχία που προκαλούν οι νέες γεωπολιτικές πραγματικότητες και η αμηχανία μπροστά στα τεχνολογικά άλματα. Σε κάθε περίπτωση ζητούμενο είναι ένα πλειοψηφικός συλλογικός στόχος. Όπως τότε ήταν συνοπτικά η δημοκρατία , κατά την πρώτη μεταπολιτευτική περίοδο η «ένταξη στην ευρωπαϊκή οικογένεια», αργότερα στο ευρώ, την έξοδο από την κρίση κοκ.
Γενικευμένο το μείζον ζητούμενο
Το ζήτημα δεν είναι, βεβαίως, αποκλειστικά ελληνικό, όσο κι αν στα καθ΄ μάς εμφανίζεται μεγιστοποιημένο. Η αλλαγή του προτάγματος είναι πανευρωπαϊκό ζητούμενο.
Το καθεστώς, που σφραγίζει σήμερα την ΕΕ τροφοδοτεί , εκτός των άλλων ευρω-συστημικών καταιγίδων, τον καλπασμό της ακροδεξιάς, την εξάπλωση και την υιοθέτηση της ατζέντας της γενικότερα. Η αντιμετώπιση του φαινομένου θα συνιστούσε ένα ακόμη μήνυμα του Πολυτεχνείου. Αλλά αυτό είναι άλλο μεγάλο θέμα…
Ας προστεθεί μόνο εδώ ότι ανεξαρτήτως απ΄ όσα προβάλλουν αυτές τις μέρες για την επικαιρότητα των μηνυμάτων του Πολυτεχνείου. Ανεξαρτήτως ακόμη τις απόπειρες μουσειοποίησης, ευνουχισμού , άρνησης και συκοφάντησης του Νοέμβρη η πραγματικότητα είναι ότι κάθε επέτειος αναδεικνύεται σε μείζον κοινωνικό και πολιτικό γεγονός. Επαναβεβαιώνοντας έτσι διαρκώς τη ζωντάνια του στην πράξη…
(Ο Τάκης Κατσιμάρδος είναι δημοσιογράφος)






























