Το 70% των πολιτών θέλει πολιτική αλλαγή. Εάν η ΕΛΑΣ και το ΠΑΣΟΚ ήταν ένα κόμμα, θα ήταν η επόμενη κυβέρνηση της χώρας. Όπως είναι βέβαιο ότι εάν ζούσαμε σε οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα ή σε οποιαδήποτε άλλη περίοδο όπου το 90% των ΜΜΕ δεν ήταν ελεγχόμενο, η κυβέρνηση θα είχε ήδη παραιτηθεί.
Το παιχνίδι είναι στημένο
Δημοκρατία σημαίνει να κυβερνά η πλειοψηφία. Στη Γαλλία, ο πρόεδρος χρειάζεται πάνω από το 50 % των εγκύρων ψήφων για να εκλεγεί. Στη Γερμανία υπάρχει κουλτούρα συνεργασιών. Με το εκλογικό σύστημα που εφαρμόζεται στην Ελλάδα, ένα κόμμα μπορεί να κυβερνά χωρίς να έχει την υποστήριξη της πλειοψηφίας των πολιτών.
Τον Ιούνιο του 2023 η Νέα Δημοκρατία σχημάτισε αυτοδύναμη κυβέρνηση με 40,56% των εγκύρων ψήφων. Με συμμετοχή περίπου 54%, οι ψήφοι της αντιστοιχούσαν σε περίπου 22% των εγγεγραμμένων εκλογέων. Η αυτοδυναμία της στη Βουλή δεν αποτελεί πλειοψηφία στην κοινωνία.
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ενώ ήταν οπαδός του στρατηγού Ντε Γκωλ και της Προεδρικής Δημοκρατίας, δεν εφάρμοσε αυτό το μοντέλο στην Ελλάδα γιατί τον συμβούλεψαν ότι η πολιτική ηγεμονία είναι προοδευτική. Είναι απορίας άξιο γιατί τα κόμματα της δημοκρατικής παράταξης έχουν αποδεχτεί αυτήν την εκλογική κατασκευή σαν δημοκρατική κανονικότητα.
Ο κατακερματισμός των αντιπάλων επιτρέπει στη ΝΔ να διατηρεί την εξουσία. Αυτός είναι ο πυρήνας της μετα-πολιτικής στρατηγικής της. Η τακτική της επικεντρώνεται στην ικανοποίηση μίας κοινωνικής μειοψηφίας που της επιτρέπει να κυβερνά. Η πλειοψηφία της κοινωνίας δεν την ενδιαφέρει.
Το «διαίρει και βασίλευε» αποτελεί το θεμέλιο της πολιτικής της επιβίωσης. Τώρα ανεβάζουν το έργο «οι εκλογές γίνονται για τη δεύτερη θέση». Ο υποβοηθούμενος κατακερματισμός της προοδευτικής παράταξης τής επιτρέπει να παρουσιάζεται ως η μόνη δύναμη που μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση. Το κόμμα που χρεοκόπησε τη χώρα αυτοπαρουσιάζεται ως εγγύηση ευθύνης.
Το επιχείρημα της ακυβερνησίας θα αποκτήσει μεγαλύτερη ένταση το 2027. Η Ελλάδα αναλαμβάνει τον Ιούλιο την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια περίοδο αβεβαιότητας στην ευρύτερη περιοχή και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η χώρα χρειάζεται κυβέρνηση με σαφή εντολή. Η Νέα Δημοκρατία θα επιχειρήσει να ταυτίσει αυτή την ανάγκη με την επανεκλογή της. Το 90% των ΜΜΕ που ελέγχει θα κάνουν πλύση εγκεφάλου για να επιβάλλουν αυτή την επιλογή.
Η απάντηση των προοδευτικών κομμάτων πρέπει να δοθεί πριν από την κάλπη. Όσο αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να μη συνεργαστούν, ενισχύουν τη ΝΔ. Κάποιοι την αφήνουν να δημιουργεί κλίμα. Να ελέγχει την ατζέντα. Παίζουν το παιχνίδι της. Μία δημόσια συμφωνία για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης αφαιρεί από τη Νέα Δημοκρατία το μοναδικό επιχείρημα που έχει.
Το εμπόδιο
Πολύ σωστά, ο Αλέξης Τσίπρας ξεκαθάρισε τη σημερινή πραγματικότητα: ή εμείς ή κανείς. Γιατί το ΠΑΣΟΚ αρνείται τη συνεργασία για τη συγκρότηση μιας προοδευτικής διακυβέρνησης. Με την αστεία πρόφαση ότι θα κερδίσει τις εκλογές. Σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Είναι πράγματι περίεργο. Πέρα από κάθε λογική. Ποιος μπορεί να το πιστέψει; Όπως ακριβώς έκανε και στις εκλογές του 2023. Έκαψε την ιστορική ευκαιρία της απλής αναλογικής και χάρισε την εξουσία στη ΝΔ. Η ίδια ιστορία, μία τραγωδία για τη Δημοκρατία, κινδυνεύει να επαναληφθεί σαν φάρσα.
Το τελευταίο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ αποφάσισε ότι «πολιτική αλλαγή σημαίνει στρατηγική ήττα της Νέας Δημοκρατίας και της πολιτικής της» και ότι «πολιτική αλλαγή δεν μπορεί να γίνει με τη Νέα Δημοκρατία σε οποιονδήποτε κυβερνητικό ρόλο». Όμως, κάποιοι αφήνονται ήδη να αμφισβητούν αυτή την απόφαση. Γιατί; Με ποιο σκοπό; Τι κρύβεται από πίσω; Πως είναι δυνατόν; Οι αποφάσεις ενός συνεδρίου αλλάζουν μόνο από το επόμενο συνέδριο.
Η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ δηλώνει ταυτόχρονα ότι θα συμμετάσχει σε κυβέρνηση συνεργασίας μόνο αν έρθει πρώτο κόμμα. Σύμφωνα, όμως, με τη μεγαλύτερη εταιρία πολιτικών προβλέψεων στον κόσμο, η πιθανότητα να κερδίσει το ΠΑΣΟΚ τις επόμενες εθνικές εκλογές εκτιμάται σήμερα στο 0,4%. Δηλαδή μία πιθανότητα στις 250. Κοροϊδεύουν κατάμουτρα τον κόσμο του ΠΑΣΟΚ. Προφανώς, κανείς άλλος δεν τους πιστεύει.
Εκπροσωπεί ακόμα το ΠΑΣΟΚ την αλλαγή ή έχει μεταλλαχθεί; Οι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ δικαιούνται να γνωρίζουν την αλήθεια πριν ψηφίσουν. Μόνο έτσι θα διαλυθεί κάθε αμφιβολία. Εάν το εμπιστευτούν για να αλλάξει η κυβέρνηση, μήπως κινδυνεύουν και πάλι να χαρίσουν την εξουσία στη ΝΔ; Είτε άμεσα με την ψήφο του ΠΑΣΟΚ είτε έμμεσα με την ανοχή του στο παιχνίδι και την ατζέντα που βολεύει τη ΝΔ;
Συμβόλαιο με τον λαό για την προοδευτική διακυβέρνηση
Η λύση για την επόμενη μέρα μπορεί να είναι απλή και καθαρή. Μία συμφωνία αρχών μεταξύ της ΕΛΑΣ και του ΠΑΣΟΚ. Με ισότιμους όρους και για τα δύο κόμματα. Αυτή η άμεση και ρεαλιστική προοπτική θα προσδώσει μία νέα δυναμική και στα δύο κόμματα, ακόμα και για την πρώτη Κυριακή. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να παριστάνει ότι δεν καταλαβαίνει. Το κάθε κόμμα διατηρεί την αυτόνομη πορεία του μέχρι τις πρώτες εκλογές. Και τα δύο δεσμεύονται να σεβαστούν την απόφαση των πολιτών στην πρώτη κάλπη. Με ξεκάθαρες αρχές.
Πρώτον, εάν ένα από τα δύο κόμματα έρθει πρώτο στις πρώτες εκλογές, το άλλο έχει την υποχρέωση να συνεργαστεί μαζί του για τη συγκρότηση προοδευτικής κυβέρνησης. Προφανώς, εφόσον το ΠΑΣΟΚ εκτιμά ότι θα έρθει πρώτο κόμμα, με αυτή τη συμφωνία διασφαλίζει τη διακυβέρνηση της χώρας. Εάν πιστεύει όσα υπόσχεται δεν μπορεί να επικαλεστεί οποιοδήποτε πρόβλημα σε μια τέτοια προοπτική.
Δεύτερον, εάν κανένα από τα δύο κόμματα δεν έρθει πρώτο και δεν συγκροτηθεί κυβέρνηση από την πρώτη κάλπη, συμφωνούν να κατέβουν με κοινό ψηφοδέλτιο στις δεύτερες εκλογές. Η μεγάλη προοδευτική παράταξη διεκδικεί με ένα ψηφοδέλτιο την εντολή διακυβέρνησης.
Τρίτον, οι συζητήσεις για το πρόγραμμα συνεργασίας αρχίζουν τώρα. Αφορούν και τα δύο ενδεχόμενα, τόσο τη συγκρότηση κυβέρνησης μετά την πρώτη κάλπη όσο και την κοινή κάθοδο στη δεύτερη. Το Σύνταγμα δίνει τρεις ημέρες σε κάθε διερευνητική εντολή. Τέρμα τα παραμύθια. Όποιος θεωρεί σοβαρή την υπόθεση της προοδευτικής διακυβέρνησης δεν αναμένει σε τρεις μέρες να εκπονήσει το πρόγραμμά της.
Τέταρτον, υποψήφιος πρωθυπουργός της προοδευτικής παράταξης στις δεύτερες εκλογές είναι ο αρχηγός του κόμματος που θα έρθει πρώτο ανάμεσα στα δύο στην πρώτη κάλπη. Με αυτή τη συμφωνία, η πρώτη κάλπη αποκτά ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Ακόμα και αν δεν εκλεγεί κυβέρνηση, οι πολίτες θα επιλέξουν τον επόμενο πρωθυπουργό. Με βάση την κοινή λογική. Πρωθυπουργός θα είναι αυτός που θα επιλέξει ο λαός.
Πέμπτον, εγγυητές της συμφωνίας είναι η Λούκα Κατσέλη και ο Τάσος Γιαννίτσης. Προτάθηκαν για το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας. Μπορούν να αναλάβουν τη δημόσια ευθύνη να εγγυηθούν τη συνεργασία των δύο κομμάτων και την ωρίμανση του προγράμματος για τη συγκρότηση της μεγάλης προοδευτικής παράταξης.
Περισσότεροι από 9 στους 10 πολίτες πιστεύουν ότι στην Ελλάδα κυριαρχεί η διαφθορά. Έχουμε όλοι ευθύνη και υποχρέωση να κάνουμε ότι περνάει από το χέρι μας για να τελειώσει αυτή η παρακμή.
(Ο Δημήτρης Τζιώτης είναι Σύμβουλος Στρατηγικής και συγγραφέας. Το νέο βιβλίο του με τίτλο «Το Σύνταγμα της νέας Μεταπολίτευσης» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαζήση)
