Το καλοκαίρι φέρνει σταθερά στο προσκήνιο την πύρινη απειλή, όμως η πραγματική μάχη για τη σωτηρία των δασών κρίνεται τους μήνες του χειμώνα. Σε μια περίοδο έντονης πολιτικής κινητικότητας, η Πολιτική Προστασία οφείλει να μετατοπιστεί από τη διαχείριση της καταστροφής στην ουσιαστική πρόληψη και την αποτροπή της ερημοποίησης.
Κάθε καλοκαίρι αναρωτιόμαστε γιατί οι δασικές πυρκαγιές παίρνουν τόσο γρήγορα ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στην ώρα που εκδηλώνεται η φωτιά, αλλά κυρίως σε όσα δεν έγιναν τους προηγούμενους μήνες.
Αποτελεί αντικειμενική πραγματικότητα ότι η αντιμετώπιση ενός μεγάλου πύρινου μετώπου συνιστά μια εξαιρετικά δυσχερή διαδικασία. Όταν εκδηλώνονται ακραία καιρικά φαινόμενα, με θυελλώδεις ανέμους, παρατεταμένο καύσωνα και έντονη ξηρασία σε περιοχές με δύσβατο έδαφος, η κατάσταση μπορεί να ξεφύγει εύκολα από κάθε έλεγχο. Ακόμη και ισχυρά κράτη, τα οποία διαθέτουν προηγμένα τεχνολογικά συστήματα, υπερσύγχρονα μέσα και σαφώς μεγαλύτερο ανθρώπινο δυναμικό, αδυνατούν συχνά να περιορίσουν έγκαιρα την έκταση τέτοιων καταστροφικών συμβάντων.
Η πρόληψη ως απόλυτη αναγκαιότητα
Ακριβώς επειδή η κατάσβεση είναι τόσο δύσκολη, η πρόληψη δεν είναι απλώς μια επιλογή· είναι αναγκαιότητα. Η πραγματική μάχη απέναντι στις πυρκαγιές δεν αρχίζει όταν εμφανιστεί η πρώτη φλόγα. Αρχίζει μήνες πριν, με καθαρισμούς δασών, συντήρηση αντιπυρικών ζωνών, έλεγχο των κρίσιμων υποδομών όπου απαιτείται και συνεχή προετοιμασία. Πρόκειται για εργασίες που απαιτούν ανθρώπους, οργάνωση και συνέπεια καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Οι πυροσβέστες δίνουν καθημερινά μια τεράστια μάχη, πολλές φορές κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Όταν οι καιρικές συνθήκες δεν επιτρέπουν στα εναέρια μέσα να επιχειρήσουν, το βάρος πέφτει σχεδόν αποκλειστικά στους ανθρώπους που βρίσκονται στο έδαφος. Τους οφείλουμε την καλύτερη δυνατή προετοιμασία, ώστε να μη χρειάζεται να δίνουν άνισες μάχες απέναντι σε συνθήκες που θα μπορούσαν, σε έναν βαθμό, να έχουν αντιμετωπιστεί προληπτικά.
Το τίμημα της ερημοποίησης
Αυτή η έλλειψη πρόληψης, όμως, έχει ένα ακόμη βαρύτερο τίμημα που εκτείνεται σε βάθος δεκαετιών: την ερημοποίηση. Οι συνεχείς πυρκαγιές απογυμνώνουν το έδαφος, οδηγώντας στη διάβρωση και στη μόνιμη απώλεια της γονιμότητάς του. Τα οικοσυστήματα καταρρέουν και η φύση χάνει πλέον τη μεταβολική της ικανότητα να αυτοαποκαθίσταται, αφήνοντας πίσω της ένα άγονο τοπίο που αδυνατεί να συγκρατήσει τη ζωή και το νερό. Η πρόληψη δεν είναι δευτερεύουσα επιλογή ούτε περιττή δαπάνη. Είναι η πιο ουσιαστική επένδυση που μπορούμε να κάνουμε για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, των περιουσιών και, πάνω απ' όλα, της ανθρώπινης ζωής. Κάθε ευρώ που επενδύεται έγκαιρα στην πρόληψη μπορεί να εξοικονομήσει πολλαπλάσιο κόστος σε καταστροφές, αποκαταστάσεις και ανθρώπινο πόνο.
Ίσως, λοιπόν, ήρθε η ώρα να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τις δασικές πυρκαγιές. Να επενδύσουμε περισσότερο στην πρόληψη και λιγότερο στη διαχείριση της καταστροφής. Γιατί τα δάση δεν σώζονται μόνο όταν ξεσπά η φωτιά. Σώζονται κυρίως τους μήνες που προηγούνται.
Η ώρα των πολιτικών ευθυνών
Σε αυτή τη προεκλογική περίοδο μακράς διαρκείας, θα είχε νόημα να συζητηθεί στο δημόσιο λόγο, πως θα αντιμετωπιστεί και η κλιματική κρίση και οι πυρκαγιές που μαίνονται ανεξέλεγκτες κάθε καλοκαίρι. Γιατί ο πολύς κόσμος για αυτό ακριβώς ενδιαφέρεται.
Ανδριτσόπουλος Λουκάς
Πολιτικός Επιστήμονας
