Την Δευτέρα 18 Μαΐου διεξήχθη μια εξαιρετική επιστημονική ημερίδα που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς προς τιμή του Νίκου Μουζέλη. Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία της διευθύντριας του Ινστιτούτου Μαρίας Ρεπούση, του Ομότιμου Καθηγητή Ιστορίας Αντώνη Λιάκου και της συζύγου του Νίκου Μουζέλη Καθηγήτριας Θάλειας Δραγώνα. Σ’ αυτήν 7 επιστήμονες, ο καθένας από το δικό του τομέα γνώσης, περιέγραψαν το έργο και τον άνθρωπο Μουζέλη. Ήταν όλα εξαιρετικά και συγκινητικά.
Αρχικά σκέφτηκα στο όνομα του τίτλου να προσθέσω και κάποια ιδιότητα: Διαπρεπής καθηγητής Κοινωνιολογίας, εκσυγχρονιστής, φίλος του Κώστα Σημίτη, μεγάλος διανοούμενος, γνήσιος σοσιαλδημοκράτης, ανατόμος του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού, ακραιφνής φιλοευρωπαϊστής και πολλά άλλα. Μετά όμως σκέφτηκα πως το όνομα και μόνο αρκεί για να εγκαλέσει στο νου καθενός και καθεμίας όλες αυτές τις ιδιότητες και πολύ περισσότερες.
Έγραψα αυτό το άρθρο, επειδή θέλω να τον τιμήσω και για έναν δικό μου λόγο. Ο Νίκος Μουζέλης και τα γραπτά του με ενέπνευσαν στο να προτείνω στον Αλέξη Τσίπρα και αυτός ασμένως να το αποδεχθεί, να γράψουμε για την ανάγκη σύγκλισης της σοσιαλδημοκρατίας, της ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας. Ο Νίκος Μουζέλης ήταν από τους πρωτοπόρους αυτής της ιδέας, την οποία μάλιστα προσπάθησε να υλοποιήσει, μαζί με τον Αντώνη Λιάκο, με την ίδρυση της Πρωτοβουλίας Πολιτών για τη Γέφυρα, από το μακρινό 2018.Δυστυχώς η ιδέα σκόνταψε αφενός στο εμπόδιο της συνεργασίας με τους ακροδεξιούς ΑΝΕΛ (επιμένω σ’ αυτό τον χαρακτηρισμό) και αφετέρου στις προκαταλήψεις μερίδας σοσιαλδημοκρατών και ανανεωτών αριστερών, του γράφοντος συμπεριλαμβανόμενου, που αρνήθηκαν τη συμμετοχή τους, επειδή δεν διείδαν πως το αντισύριζα μέτωπο ήταν ουσιαστικά συνασπισμός για την εξάλειψη κάθε Αριστεράς. Αν είχε αντιμετωπιστεί αυτή η Πρωτοβουλία θετικά, ίσως να είχαν αποφευχθεί τα αρνητικά φαινόμενα που ακολούθησαν. Αλλά και ο ίδιος όμως δεν συνέχισε με την ίδια ζέση. Εικάζω πως διαπίστωσε πόσο δύσκολη είναι για ένα διανοούμενο η ενασχόλησή με την πρακτική πολιτική, η οποία περιορίζει την αυτονομία της σκέψης και τον κριτικό λόγο. Οι ισορροπίες πράξης και λόγου στην πολιτική είναι πολύ δύσκολες και επίπονες, ιδίως για ένα άνθρωπο που το κυριότερο όπλο του είναι ο κριτικός λόγος. Αυτό μερικές φορές είναι ασήκωτο βάρος για ένα κριτικό διανοούμενο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Θα μείνω σ’ ένα σημείο από όσα ανέπτυξε ο αγαπημένος κοινωνιολόγος. Γιατί ήταν σημιτικός; Ζούμε σε μια χώρα, όπως έγραφε στο κλασικό πλέον έργο του «Κοινοβουλευτισμός και Εκβιομηχάνιση», αλλά και στο προγενέστερο έργο του «Νεοελληνική κοινωνία: όψεις υπανάπτυξης», η οποία έχει ανάγκη να υπερβεί τρεις κάθετους τρόπους συσσωμάτωσης στον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό. Αυτοί είναι το πελατειακό σύστημα, ο λαϊκισμός και ο κρατισμός. Ως απάντηση σ’ αυτά έβλεπε τον εκσυγχρονισμό και τον εκδημοκρατισμό του καπιταλισμού, προτάγματα και του Κώστα Σημίτη. Ταυτοχρόνως όμως έβλεπε πως αυτό δεν αρκεί. Ζητούμενο της προοδευτικής διακυβέρνησης είναι και το κοινωνικό ζήτημα των ανισοτήτων και όχι μόνο οι θεσμοί. Το πάντρεμα σοσιαλδημοκρατίας και ριζοσπαστισμού δηλαδή. Ίσως η ανακοίνωση ίδρυσης του νέου κόμματος του Αλέξη Τσίπρα την Τρίτη 26 Μαΐου να είναι ένας ακόμη φόρος τιμής σ’ αυτόν τον πρωτοπόρο επιστήμονα και σεμνό άνθρωπο.
(Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι Συντονιστής του Μανιφέστου του Ινστιτούτου Αλέξης Τσίπρας)
