Σε μια κοινοβουλευτική δημοκρατία, οι πολίτες δεν εκλέγουν βουλευτές για να σιωπούν. Τους εκλέγουν για να τους εκπροσωπούν, να στηρίζουν την κυβέρνηση όταν χρειάζεται, αλλά και να ελέγχουν την εξουσία όταν πρέπει. Αυτός είναι ο πυρήνας της αντιπροσωπευτικής λειτουργίας. Ο βουλευτής δεν υπάρχει για να είναι αρεστός, ούτε για να επικυρώνει απλά αποφάσεις. Υπάρχει για να έχει γνώμη, κρίση και ευθύνη, με συνέπεια και ειλικρίνεια απέναντι στους πολίτες, όχι με πρόθυμη συμμόρφωση απέναντι στην εξουσία.
Γι’ αυτό και κάθε συζήτηση που, άμεσα ή έμμεσα, οδηγεί στην αποδυνάμωση του ρόλου του βουλευτή πρέπει να αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη προσοχή. Είτε αφορά τη μείωση του αριθμού των βουλευτών είτε την προσθήκη νέων ασυμβιβάστων, πολύ συχνά συνοδεύεται από μια ευρύτερη αντίληψη απαξίωσης. Ο βουλευτής παρουσιάζεται ως περιττός, ως βάρος ή ως πρόβλημα. Και έτσι σταδιακά απαξιώνεται στα μάτια της κοινής γνώμης όχι μόνο ένα πολιτικό πρόσωπο, αλλά η ίδια η έννοια της λαϊκής εκπροσώπησης.
Το ίδιο ισχύει και για τη συζήτηση περί ασυμβίβαστου βουλευτή και υπουργού, όταν αυτή γίνεται με τρόπο επιλεκτικό και αντιφατικό. Αν πράγματι στόχος είναι να περιοριστούν οι πελατειακές σχέσεις και οι εξαρτήσεις, τότε πώς μπορεί να θεωρείται προβληματικό να είναι ένας εκλεγμένος βουλευτής ταυτόχρονα υπουργός, αλλά να επιτρέπεται σε έναν εξωκοινοβουλευτικό υπουργό να κατεβαίνει στη συνέχεια ως υποψήφιος βουλευτής; Ποιο γραφείο είναι τελικά ισχυρότερο για να δημιουργήσει προσδοκίες, εξαρτήσεις και ρουσφέτια; Το γραφείο ενός εκλεγμένου βουλευτή της περιφέρειας ή το γραφείο ενός εξωκοινοβουλευτικου υπουργού, δηλαδή του εκλεκτού του εκάστοτε πρωθυπουργού, με πολύ μεγαλύτερη θεσμική ισχύ, πρόσβαση και δυνατότητα επιρροής που μετέπειτα κατεβαίνει για βουλευτής;
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Εδώ ακριβώς αποκαλύπτεται μια βαθύτερη αντίφαση. Πίσω από μια εξυγιαντική συζήτηση, συχνά κρύβεται μια πρόθεση συγκέντρωσης από την εκάστοτε κυβέρνηση. Η κάθε εξουσία άλλωστε τείνει στο να μην αρέσκεται σε ελέγχους και να ενοχλείται από αυτούς.Προτιμά βουλευτές που επικυρώνουν αντί να παρεμβαίνουν. Όμως έτσι αποδυναμώνεται η Βουλή ως θεσμικός πυλώνας.
Η αλήθεια είναι απλή: όταν απαξιώνεται ο βουλευτής, απαξιώνεται η επιλογή του πολίτη. Και όταν αποδυναμώνεται ο κοινοβουλευτικός έλεγχος, ενισχύεται η συγκέντρωση εξουσίας. Σε μια ώριμη δημοκρατία, το ζητούμενο δεν είναι λιγότεροι ή πιο βολικοί βουλευτές. Είναι βουλευτές με συνείδηση του ρόλου τους: να νομοθετούν υπηρετώντας τους πολίτες που εκπροσωπούν.
(Ο Ανδρέας Κατσανιώτης είναι βουλευτής Αχαΐας της ΝΔ- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Τα Νέα»)
