Ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ βρέθηκε στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής συζήτησης όταν, εν μέσω της κλιμάκωσης του πολέμου στη Μέση Ανατολή, δήλωσε ξεκάθαρα «όχι στον πόλεμο» και απαγόρευσε τη χρήση των αμερικανικών βάσεων στην Ισπανία για επιθέσεις κατά του Ιράν. Υποστήριξε ότι «δεν μπορούμε να απαντήσουμε σε μια παρανομία με μια άλλη», τονίζοντας την ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου.
Θα ανέμενε κανείς οι δηλώσεις αυτές να αποτελέσουν πεδίο αντιπαράθεσης στη χώρα μας μεταξύ προοδευτικής και συντηρητικής παράταξης. Η στάση του Σάντσεθ δεν μπορεί εύκολα να γίνει αποδεκτή από όσους υποστηρίζουν άνευ όρων τη γεωπολιτική συμμαχία ΗΠΑ – Ισραήλ – Ελλάδας, από όσους επενδύουν σε εθνικιστικές κορώνες και σε μια διαρκή αντιπαράθεση με την Τουρκία. Από όσους φτάνουν να αποδέχονται σχεδόν τα πάντα από τους «στρατηγικούς συμμάχους», ακόμη και τη γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού, αποφεύγοντας να τοποθετηθούν για το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και το ένταλμα σύλληψης σε βάρος του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Παραδόξως, ωστόσο, η θέση του δεν επικρίθηκε μόνο από τη δεξιά παράταξη, αλλά πυροδότησε διαφορετικές προσεγγίσεις και στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ορισμένα στελέχη έσπευσαν να επικρίνουν τον Ισπανό πρωθυπουργό, κατηγορώντας τον για «διγλωσσία», επικαλούμενα τις εξοπλιστικές σχέσεις της Ισπανίας με την Τουρκία. Για αυτούς, η στάση του Σάντσεθ πρέπει μάλλον να αξιολογείται υπό το πρίσμα των ελληνοτουρκικών ισορροπιών και των εθνικών μας συμφερόντων. Άλλα στελέχη, αντίθετα, είδαν στη στάση του την πιο καθαρή αντιπολεμική τοποθέτηση σε επίπεδο ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Στο πρόσωπό του αναγνώρισαν έναν ηγέτη που υπερασπίζεται τη διεθνή νομιμότητα απέναντι στην πολεμική πολιτική Τραμπ και Νετανιάχου, η οποία οδήγησε σε επίθεση κατά του Ιράν χωρίς διεθνή νομιμοποίηση.
Οι διαφορετικές αυτές προσεγγίσεις, ομολογώ, με εξέπληξαν αρνητικά. Θεωρούσα αυτονόητη την υπεράσπιση του Ισπανού πρωθυπουργού, όπως, άλλωστε, έπραξε άμεσα και η πολιτική ομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τονίζοντας την ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου και παύσης των εχθροπραξιών. Ο Σάντσεθ μίλησε για την Ειρήνη και η απαγόρευση χρήσης των αμερικανικών βάσεων ήταν απλώς η συνέπεια λόγων και έργων, κάτι που σπανίζει στη σημερινή διεθνή πολιτική.
Τα κριτήρια, μάλιστα, με τα οποία ορισμένοι τον κρίνουν εμφανίζονται υπερβολικά αυστηρά. Η επίκληση των σχέσεων Ισπανίας – Τουρκίας ακούγεται τουλάχιστον επιλεκτική, όταν η Ιταλία και η Γερμανία συγκαταλέγονται διαχρονικά στους βασικούς ευρωπαίους προμηθευτές οπλικών συστημάτων της Τουρκίας, χωρίς αυτό να προκαλεί αντίστοιχη πολιτική ευαισθησία.
Βέβαια, η αντιπολεμική στάση του Σάντσεθ δεν τον εμπόδισε να στηρίξει έμπρακτα τη σταθερότητα στην περιοχή. Η Ισπανία αποφάσισε να αποστείλει φρεγάτα στην Ανατολική Μεσόγειο για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αποστολής προστασίας της Κύπρου, αποδεικνύοντας ότι η υπεράσπιση της ειρήνης και του διεθνούς δικαίου δεν είναι ασύμβατη με τη στήριξη της ασφάλειας στην περιοχή.
Το «εσωκομματικό αυτό μωσαϊκό» δεν είναι τυχαίο. Αποτελεί σύμπτωμα της συγκεχυμένης πολιτικής τοποθέτησης της παράταξης και δεν περιορίζεται στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής. Αγγίζει ένα βαθύτερο ζήτημα στρατηγικής και φυσιογνωμίας του ΠΑΣΟΚ. Σε μια περίοδο όπου το κυρίαρχο νεοφιλελεύθερο οικονομικό υπόδειγμα δοκιμάζεται από διαδοχικές κρίσεις και οι γεωπολιτικές εντάσεις πολλαπλασιάζονται, η προοδευτική παράταξη καλείται να επαναπροσδιορίσει τον ιδεολογικό της προσανατολισμό.
Ποιά θέση θέλουμε να έχουμε σε έναν κόσμο όπου η λογική της ισχύος επανέρχεται δυναμικά στις διεθνείς σχέσεις; Ποιούς επιλέγουμε να υποστηρίξουμε σε μια περίοδο ακραίων ανισοτήτων που σε συνθήκες πολέμου θα διευρυνθούν ακόμη περισσότερο;
Στο επικείμενο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ θα χρειαστεί μια ειλικρινής πολιτική συζήτηση για τον ιδεολογικό και διεθνή προσανατολισμό της παράταξης. Δεν είναι, άλλωστε, η πρώτη φορά που τα πολιτικά μηνύματα εμφανίζονται συγκεχυμένα ή που το κόμμα καθυστερεί να διατυπώσει σαφή θέση, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα σε διαφορετικές πολιτικές αναγνώσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα υπήρξε και η στάση απέναντι στη Γάζα, όπου η καθαρή τοποθέτηση του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ καθυστέρησε να διατυπωθεί και δεν οργανώθηκαν μαζικές κινητοποιήσεις αλληλεγγύης στον παλαιστινιακό λαό από το κόμμα μας.
Επομένως, το ερώτημα τελικά, για να επιστρέψουμε στη σημερινή πολεμική συγκυρία, δεν είναι τι λέει ο Σάντσεθ. Το ερώτημα είναι τι επιλέγουμε να εκπροσωπούμε εμείς.
(Η Άννα Παπαδοπούλου είναι Δικηγόρος Αθηνών, Αν. Γραμματέας Τομέα Δικαιοσύνης ΠΑΣΟΚ - Κίνημα Αλλαγής)
