Η Ελλάδα ζει μια ακόμη «κρίση» στα καύσιμα. Μόνο που η λέξη κρίση έχει χάσει το νόημά της. Πόσες φορές μπορεί μια κοινωνία να ακούει ότι «οι διεθνείς εξελίξεις» φταίνε για το γεγονός ότι η βενζίνη στα νησιά αγγίζει τα 2,35€; Πόσες φορές μπορεί να καταπίνει το αφήγημα ότι «δεν γίνεται αλλιώς»;
Η αλήθεια είναι άλλη και το ξέρουμε. Ο πόλεμος είναι η αφορμή. Το σύστημα είναι η αιτία.
Η εκτόξευση των τιμών δεν είναι φυσικό φαινόμενο
Μέσα σε μία εβδομάδα, η μέση τιμή της αμόλυβδης ανέβηκε κατά 10 λεπτά, φτάνοντας τα 1,79€/λίτρο. Στις Κυκλάδες, το φράγμα των 2€ έχει ήδη σπάσει. Σε Μήλο, Νάξο, Σαντορίνη, Μύκονο, η τιμή καλπάζει μέχρι τα 2,35€/λίτρο. Αν αυτό συνέβαινε σε μια χώρα με πραγματικό ανταγωνισμό, θα μιλούσαμε για «σοκ». Στην Ελλάδα, πετάνε χαρταετό οι αρμόδιοι.
Τα νησιά πληρώνουν το τίμημα μιας αγοράς που λειτουργεί σαν κλειστό κλαμπ
Δεν χρειάζεται κανείς να είναι οικονομολόγος για να δει τι συμβαίνει:
-Σε πολλά νησιά λειτουργούν 1 με 2 πρατήρια. Όταν δεν υπάρχει ανταγωνισμός, η τιμή δεν είναι αποτέλεσμα αγοράς αλλά είναι αποτέλεσμα εξουσίας.
-Το μεταφορικό κόστος λειτουργεί σαν μαγικός πολλαπλασιαστής. Κάθε διεθνής αναταραχή γίνεται ευκαιρία για ανατιμήσεις που δεν εξηγούνται.
-Η έλλειψη αποθηκών καυσίμων στα νησιά δεν είναι «αδυναμία». Είναι πολιτική επιλογή δεκαετιών.
-Η εποχικότητα γίνεται άλλοθι για μόνιμα υψηλές τιμές. Ο μόνιμος κάτοικος πληρώνει σαν τουρίστας, χειμώνα καλοκαίρι.
-Και φυσικά, η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς εντοπίζει επαναλαμβανόμενα κρούσματα κερδοσκοπίας. Όχι μία φορά ,όχι δύο αλλά κάθε χρόνο.
Αν όλα αυτά συνθέτουν «ελεύθερη αγορά», τότε ο όρος έχει χάσει κάθε νόημα.
Η πολιτική ευθύνη δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από τον Περσικό Κόλπο
Όταν οι τιμές ανεβαίνουν, φταίει ο πόλεμος. Όταν οι τιμές δεν πέφτουν, φταίει η «αγορά». Όταν εντοπίζεται κερδοσκοπία, φταίνε «μερικοί κακοί επαγγελματίες».
Κάποια στιγμή, η κοινωνία δικαιούται να ρωτήσει: Ποιος κυβερνά αυτή τη χώρα; Η πολιτεία ή τα καρτέλ;
Τι θα σήμαινε πραγματική πολιτική βούληση
Μια προοδευτική, κοινωνικά δίκαιη πολιτική θα περιλάμβανε:
-Δημιουργία δημόσιων ή δημοτικών αποθηκών καυσίμων στα νησιά.
-Πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε περιόδους κρίσης.
-Διαφάνεια στο κόστος μεταφοράς.
-Κίνητρα για νέους πρατηριούχους ώστε να σπάσει το μονοπώλιο.
-Μόνιμη μείωση του ΕΦΚ στα νησιά, όπως συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
-Αυστηρούς ελέγχους με πρόστιμα που δεν θα αντιμετωπίζονται ως «κόστος λειτουργίας».
Αυτά δεν είναι ριζοσπαστικά μέτρα. Είναι αυτονόητα σε μια χώρα που θέλει να προστατεύει τους πολίτες της.
Η κοινωνία δεν αντέχει άλλο το ίδιο παραμύθι
Όταν η βενζίνη φτάνει τα 2,35€, δεν μιλάμε για «ανατιμήσεις». Μιλάμε για αποτυχία πολιτικής. Μιλάμε για συγκέντρωση ισχύος. Μιλάμε για ένα σύστημα που λειτουργεί τέλεια, μόνο για όσους κερδίζουν από αυτό.
Και η κοινωνία θα συνεχίζει να πληρώνει τον λογαριασμό.
(Η Ιωάννα Λιούτα είναι Πολιτική και οικονομική αναλύτρια)
