Πόλεμος είναι απλώς η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα, σύμφωνα με το πασίγνωστο απόφθεγμα του Κλαούζεβιτς, ο οποίος δεν κουραζόταν να τονίζει ότι «κανείς δεν πρέπει να ξεκινάει μια εκστρατεία αν δεν έχει ξεκαθαρίσει τους στόχους του». Μετά την επίθεση των Τραμπ και Νετανιάχου εναντίον του Ιράν, το απόφθεγμα του Πρώσου στρατιωτικού θα χρειαστεί να τροποποιηθεί: Πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής σχιζοφρένειας με άλλα μέσα. Ισως όχι για το Ισραήλ, που ξέρει πολύ καλά τι θέλει, οπωσδήποτε όμως για την Αμερική, η οποία σύρθηκε πίσω από τον ελάσσονα εταίρο της σε μια σύγκρουση που ήδη έχει απλωθεί σε 14 χώρες, από τα βουνά του Αζερμπαϊτζάν μέχρι τα ανοιχτά της Σρι Λάνκα, βάζοντας φωτιά στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Τα ρολόγια στην Ανατολική Ακτή των ΗΠΑ έδειχναν 2.30 τα χαράματα όταν ο Τραμπ εμφανίστηκε σε βίντεο με καπελάκι του μπέιζμπολ για να κηρύξει τον πόλεμο με ρητό στόχο την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη, καλώντας τους Ιρανούς «να πάρουν στα χέρια τους την εξουσία και το πεπρωμένο τους». Μία ημέρα αργότερα, ο ίδιος άνθρωπος δήλωνε στους New York Times ότι η προτιμητέα λύση δεν θα ήταν η ανατροπή, αλλά η χειραγώγηση του ιρανικού καθεστώτος, κατά το πρότυπο της Βενεζουέλας. «Αυτό που κάναμε στη Βενεζουέλα είναι το τέλειο σενάριο», είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι είχε κατά νουν «τρεις πολύ καλές επιλογές» για τον ρόλο του Ιρανού «Ντέλσι Ροντρίγκες».
Τι ατυχία, όμως. Τη Δευτέρα, ο Τραμπ δήλωσε στο ABC ότι τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα ήταν τόσο αποτελεσματικά, που όλοι οι δυνητικά συνεργάσιμοι Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν σκοτωθεί. Μας θύμισε τον απεσταλμένο του Πάπα στην εκστρατεία του 1209 εναντίον των Καθαρών, Αρνό Αμαλρίκ, ο οποίος, όταν ρωτήθηκε από τον στρατό του πώς θα μπορούσαν να ξεχωρίσουν τους καλούς καθολικούς από τους αιρετικούς ανάμεσα στους κατοίκους της κατειλημμένης πόλης Μπεζιέ, είπε: «Σκοτώστε τους όλους, ο Θεός θα αναγνωρίσει τους δικούς του».
Ο στόχος του Νετανιάχου
Για τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου δεν υπάρχει καμία αμφισημία και κανένα δίλημμα. Το να σύρει την Αμερική σε έναν πόλεμο εναντίον του Ιράν ήταν η εμμονή του επί τριάντα ολόκληρα χρόνια, όσα μας χωρίζουν από τη στιγμή που ανέλαβε για πρώτη φορά την πρωθυπουργία. Δεν τα είχε καταφέρει με τον Κλίντον, με τον Ομπάμα, με τον Μπάιντεν, ούτε καν με τον Μπους και τη συμμορία των τρελαμένων νεοσυντηρητικών του, τα κατάφερε τώρα με τον Τραμπ. Ξεκάθαρος στόχος του Νετανιάχου είναι να απαλλαγεί από το τελευταίο κράτος της Μέσης Ανατολής –μετά τη διάλυση του Λιβάνου, του Ιράκ, της Συρίας και της Λιβύης– που αποτελεί εμπόδιο στο σχέδιό του για το Μεγάλο Ισραήλ. Παράλληλα, εισέβαλε ξανά στον Λίβανο, με στόχο να ξεμπερδεύει τελειωτικά με τη Χεζμπολάχ και επιτάχυνε την εθνοκάθαρση στην κατεχόμενη Δυτική Οχθη, μια και οι δημοσιογραφικές κάμερες δεν ασχολούνται αυτόν τον καιρό με την Παλαιστίνη.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους το βράδυ της Τρίτης, ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Ρόμπερτς, δικαιολόγησε την απόφαση του Τραμπ να ακολουθήσει τον Νετανιάχου σε αυτόν τον πόλεμο ως εξής: «Το Ισραήλ ήταν αποφασισμένο να δράσει για την ασφάλειά του, με ή χωρίς την αμερικανική υποστήριξη... Το Ιράν θα απαντούσε αμέσως εναντίον αμερικανικών στόχων», επομένως οι ΗΠΑ δεν είχαν άλλη επιλογή από το να εξαπολύσουν «προληπτικό πλήγμα». Ταυτόσημες ήταν οι δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Με αφοπλιστική ειλικρίνεια, δύο κορυφαίοι Αμερικανοί αξιωματούχοι είπαν στον λαό τους και σε όλο τον κόσμο ότι η μοναδική υπερδύναμη του πλανήτη σύρθηκε σε έναν μείζονα πόλεμο από τις επιλογές του Ισραήλ.
Η δραματική εξέλιξη δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο ή κυρίως στην επιρροή του ισραηλινού λόμπι και των φανατικών Ευαγγελικών, που παίρνουν κατά γράμμα τους βιβλικούς μύθους περί Γης της Επαγγελίας και έχουν σημαντικό ειδικό βάρος στους κόλπους των Ρεπουμπλικανών. Ο Τραμπ και τα συμφέροντα που εκφράζει έχουν τους δικούς τους, πολύ ισχυρούς λόγους να θέλουν να βάλουν στο χέρι τη χώρα που έρχεται δεύτερη στον κόσμο ως προς τα αποθέματα φυσικού αερίου και τρίτη ως προς τα πετρελαϊκά. Από μια άποψη, η σύγκρουση στο Ιράν αποτελεί, όπως και εκείνη στη Βενεζουέλα, μέρος του παγκόσμιου οικονομικού (προς το παρόν) πολέμου των ΗΠΑ εναντίον της Κίνας, η οποία αγόραζε υδρογονάνθρακες από τις δύο χώρες.
Επιπλέον, επιφέρει ένα ακόμη πλήγμα στο γεωπολιτικό στάτους της Ρωσίας, ύστερα από εκείνα που υπέστη στη Συρία και στη Βενεζουέλα. Η Μόσχα περιορίστηκε σε πλατωνικές διαμαρτυρίες παρότι είχε συνομολογήσει από το 2025 συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας με το Ιράν, ενώ προηγουμένως είχε αποφύγει να προσφέρει στην Τεχεράνη πυραύλους S-400 (τους οποίους είχε πουλήσει στην Τουρκία) για να μη χαλάσει τις ισορροπίες της με το Ισραήλ. Πάντως, η Washington Post έγραψε προχθές ότι η Μόσχα προσφέρει στην Τεχεράνη πολύτιμο υλικό δορυφορικής κατασκοπείας για τον εντοπισμό αμερικανικών στόχων στον Κόλπο. Φαίνεται ότι οι Ρώσοι πληρώνουν τους Αμερικανούς με το ίδιο νόμισμα για την αντίστοιχη βοήθεια που προσφέρουν οι τελευταίοι στους Ουκρανούς, στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Σε κάθε περίπτωση, οι ελπίδες του Τραμπ για μια γρήγορη νίκη ύστερα από έναν αστραπιαίο πόλεμο (Blitzkrieg) δεν επαληθεύονται προς το παρόν, παρά την εξόντωση του Χαμενεΐ και σειράς άλλων ανώτατων αξιωματούχων. Το Ιράν διεξάγει έναν πόλεμο φθοράς, όπου ναι μεν υστερεί απελπιστικά των εχθρών του σε στρατιωτική ισχύ, αλλά έχει τον χρόνο με το μέρος του. Τα πλήγματα εναντίον των μεγαλύτερων εγκαταστάσεων πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου ανά τον κόσμο, στη Σαουδική Αραβία και στο Κατάρ αντιστοίχως, όπως και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, απειλούν να παρασύρουν τη διεθνή οικονομία στο γνωστό από προηγούμενους πολέμους της Μέσης Ανατολής ντόμινο: εκτόξευση των τιμών ενέργειας, εκτίναξη του πληθωρισμού, αύξηση των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες, οδυνηρή οικονομική ύφεση, πολιτική αναταραχή.
Ο Δούρειος Ιππος
Οσο μιλούν τα όπλα, ουδείς σώφρων άνθρωπος θα επιχειρούσε κατηγορηματικές προβλέψεις. Πάντως, καθώς ο πόλεμος παρατείνεται και το καθεστώς της Τεχεράνης δεν είναι βέβαιο ότι θα πέσει, ΗΠΑ και Ισραήλ αρχίζουν να εξετάζουν ένα Σχέδιο Β, που εμπλέκει τον κουρδικό παράγοντα. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του διεθνούς Τύπου, CIA και Μοσάντ έχουν ήδη στείλει όπλα σε ένοπλες, αποσχιστικές οργανώσεις Ιρανών Κούρδων, που διατηρούν ορμητήρια στους ορεινούς όγκους του ιρακινού Κουρδιστάν, με στόχο μια ένοπλη εξέγερση, που θα δημιουργούσε ένα ορμητήριο εναντίον του καθεστώτος. Το ερώτημα είναι κατά πόσον οι Κούρδοι θα δεχθούν να γίνουν για μία ακόμη φορά αναλώσιμο χαρτί των Ισραηλινών και των Αμερικανών, μόλις δύο μήνες μετά το πισώπλατο χτύπημα που δέχθηκαν από τους συμμάχους τους στη βόρεια και ανατολική Συρία. Από την άλλη, η επένδυση στο Κουρδικό μπορεί να φέρει τους Αμερικανούς σε μετωπική σύγκρουση με την Τουρκία, δεδομένου ότι η πιο αξιόμαχη οργάνωση των Ιρανών Κούρδων, το PJAK, είναι στενός σύμμαχος του ΡΚΚ.
Και η Ευρώπη;
Ακόμη κι αν πέσει το καθεστώς της Τεχεράνης, ο κίνδυνος να μετατραπεί η μεγάλη αυτή χώρα των 93 εκατομμυρίων κατοίκων σε μια τεράστια μαύρη τρύπα στην καρδιά της Ευρασίας, με εμφύλιο πόλεμο, προσφυγικές ροές και εξαγωγή τρομοκρατίας, σε έκταση που θα κάνει το Ισλαμικό Κράτος να μοιάζει με παιδική χαρά, δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Αυτός που θα κληθεί να πληρώσει για μία ακόμη φορά το μεγαλύτερο κόστος είναι η Ευρώπη. Ωστόσο, η δουλοπρεπής στάση του Φρίντριχ Μερτς, ηγέτη της ισχυρότερης ευρωπαϊκής χώρας, που άκουγε σιωπηλός, με κατεβασμένα μάτια, τον Ντόναλντ Τραμπ να μιλάει απαξιωτικά για άλλους Ευρωπαίους πολιτικούς, όπως ο Πέδρο Σάντσεθ, ο Κιρ Στάρμερ, ακόμη και η Aνγκελα Μέρκελ, μιλούσε από μόνη της για το ειδικό βάρος αυτής της Ευρώπης στις διεθνείς εξελίξεις.
(Ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Η Καθημερινή» της Κυριακής)
