Ο πόλεμος κατά του Ιράν συμπληρώνει μία εβδομάδα συγκρούσεων, με το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης προς το παρόν στη θέση του, αν και σοβαρά αποδυναμωμένο, και με το κόστος για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να αυξάνεται. Υπό αυτά τα δεδομένα, η διοίκηση Τραμπ παρουσιάζεται να συνειδητοποιεί πλέον ότι θα δυσκολευτεί να επιτύχει τους όποιους στόχους της χωρίς την εμπλοκή χερσαίων δυνάμεων. Εχοντας αποκλείσει, κυρίως για λόγους πολιτικού κόστους, την αποστολή Αμερικανών στρατιωτών, φαίνεται να προσανατολίζεται στον ρόλο που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν κουρδικές ένοπλες ομάδες προερχόμενες από περιοχές του Ιράν και του βόρειου Ιράκ με στόχο την ανατροπή του καθεστώτος των Ιρανών αγιατολάδων. Η προοπτική δημιουργίας μιας νέας εστίας κουρδικού αλυτρωτισμού κοντά στα σύνορά της έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Τουρκία. Ηδη το υπουργείο Αμυνας διεμήνυσε ότι «οι ενέργειες οργανώσεων που θρέφουν τις αποσχιστικές τάσεις, όπως της ιρανικής κουρδικής τρομοκρατικής οργάνωσης PJAK, επηρεάζουν αρνητικά όχι μόνο την ασφάλεια του Ιράν, αλλά και την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή».
Καθώς ο πόλεμος κατά του Ιράν μπαίνει από αύριο στη δεύτερη εβδομάδα του, με το καθεστώς της Τεχεράνης στη θέση του και το οικονομικό κόστος για ΗΠΑ και Ισραήλ να αυξάνεται, ο Ντόναλντ Τραμπ συνειδητοποιεί ότι θα δυσκολευτεί να πετύχει τους στόχους του χωρίς την εμπλοκή χερσαίων δυνάμεων. Εχοντας αποκλείσει, για λόγους πολιτικού κόστους, την αποστολή μεγάλου αριθμού στρατιωτών, φαίνεται να προσανατολίζεται, σύμφωνα με σειρά διεθνών Μέσων, σε μια παλιά εφεδρεία των Αμερικανών, τον κουρδικό παράγοντα.
Ρεπορτάζ του Al Jazeera αναφέρει ότι τα τελευταία εικοσιτετράωρα ο Αμερικανός πρόεδρος μίλησε με τους ηγέτες τριών κομμάτων των Ιρανών Κούρδων που διατηρούν καταφύγια στο γειτονικό τους Ιρακινό Κουρδιστάν και τους παρότρυνε να ξεκινήσουν ένοπλο αγώνα εναντίον του καθεστώτος της Τεχεράνης, υποσχόμενος πλήρη αεροπορική κάλυψη από ΗΠΑ και Ισραήλ. Από την πλευρά της, η Washington Post έγραψε ότι ο Τραμπ μίλησε με τους ηγέτες των δύο μεγάλων φατριών του Ιρακινού Κουρδιστάν, Μασούντ Μπαρζανί και Μπαέφ Ταλαμπανί, όπου τους πίεσε να προσφέρουν επιμελητειακή βοήθεια στους Ιρανούς Κούρδους και τους έθεσε ενώπιον του διλήμματος: «Ή θα είσαστε μαζί μας και με το Ισραήλ, ή με το Ιράν».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το Ιράν είναι μια χώρα με πολλές εθνότητες, όπου η επικρατούσα μερίδα των Περσών αντιπροσωπεύει περίπου το 60% του πληθυσμού. Συγκεντρωμένοι στις ορεινές περιοχές του δυτικού Ιράν, προς τα σύνορα με το Ιράκ και την Τουρκία, οι Κούρδοι αντιστοιχούν στο 7%10% και είναι η μόνη εθνική ομάδα με υπολογίσιμες ένοπλες αντικαθεστωτικές οργανώσεις. Μία εβδομάδα προτού ξεκινήσει ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος, οι έξι βασικές οργανώσεις Ιρανών Κούρδων συγκρότησαν συμμαχία, ενώ διεθνή Μέσα ανέφεραν ότι CIA και Μοσάντ τις τροφοδοτούσαν με όπλα.
Ιδρυση κράτους
Στους ορεινούς όγκους του Ιράν συγκροτήθηκε, τον Ιανουάριο του 1946, με τη στήριξη του Στάλιν, η βραχύβια «Δημοκρατία του Μαχαμάντ» υπό τον ιστορικό ηγέτη της κουρδικής ανεξαρτησίας Μουσταφά Μπαρζανί, το πρώτο και τελευταίο μέχρι σήμερα κουρδικό κράτος στην Ιστορία. Οι Κούρδοι γνώρισαν απηνείς διωγμούς επί δικτατορίας του σάχη και έλαβαν ενεργό μέρος, όπως και οι Αζέροι, στην επανάσταση του 1979. Ο θάνατος της 22χρονης Κούρδισσας Μαχσά Αμινί μέσα σε αστυνομικό τμήμα, τον Σεπτέμβριο του 2022, ήταν η θρυαλλίδα για το μεγάλο αντιπολιτευτικό κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» που ακολούθησε.
Ιστορική πρόκληση
Η παρούσα συγκυρία αντιπροσωπεύει για τους Ιρανούς Κούρδους μια ιστορική πρόκληση, όπου οι ευκαιρίες ισορροπούν επί ξυρού ακμής με τους κινδύνους. Οι ηγέτες τους ασφαλώς θυμούνται ότι το 1991, στον Πόλεμο του Κόλπου, ο Τζορτζ Μπους είχε ενθαρρύνει τους ομοεθνείς τους να ξεσηκωθούν για να ανατρέψουν τον ηττημένο Σαντάμ Χουσεΐν, αλλά τα αμερικανικά στρατεύματα τον άφησαν να τους σφαγιάσει χωρίς να αντιδράσουν. Μόλις πριν από δύο μήνες οι Αμερικανοί μαχαίρωσαν πισώπλατα τους Σύρους Κούρδους στη Ροτζάβα, αφήνοντάς τους στο έλεος των κυβερνώντων τζιχαντιστών, συμμάχων της Τουρκίας. Εντέλει, κανένας Ιρανός Κούρδος δεν θα αισθάνεται άνετα να πολεμάει μαζί με ένα Ισραήλ που προβάλλει ως ιδανικό ηγέτη του Ιράν τον γιο του σφαγέα σάχη.
Δίκοπο μαχαίρι
Αλλά και για τον Τραμπ το κουρδικό χαρτί είναι δίκοπο μαχαίρι. Η ενεργοποίησή του απειλεί να ακυρώσει τα αμερικανικά και ισραηλινά αφηγήματα περί αγώνα για τη δημοκρατία στο Ιράν, δίνοντας στη σύγκρουση καθαρά εθνικό περιεχόμενο και ευνοώντας τη συσπείρωση γύρω από την ιρανική σημαία, προς όφελος των κυβερνώντων. Πολύ περισσότερο που, σύμφωνα με το Axios, «Ισραηλινοί αξιωματούχοι υποσχέθηκαν στις ιρανοκουρδικές οργανώσεις όχι μόνο στρατιωτική υποστήριξη, αλλά πολιτική υποστήριξη για μελλοντική, αυτόνομη κουρδική περιοχή», δηλαδή για ντε φάκτο απόσχιση. Ηδη οι Φρουροί της Επανάστασης βομβαρδίζουν θέσεις των αυτονομιστών στο βόρειο Ιράκ, εμφανίζοντάς τους ως πέμπτη φάλαγγα όσων απεργάζονται τον κατακερματισμό της χώρας.
Ο μεγαλύτερος πονοκέφαλος για τον Τραμπ είναι ότι, από τις έξι ιρανοκουρδικές οργανώσεις, η μόνη που διαθέτει υπολογίσιμη στρατιωτική δύναμη είναι το Κόμμα για Ελεύθερη Ζωή στο Κουρδιστάν (PJAK), μια οργάνωση που προέρχεται από το ρεύμα του Αμπντουλάχ Οτσαλάν, έχει πολύ στενές σχέσεις με το τουρκοκουρδικό ΡΚΚ και χαρακτηρίζεται «τρομοκρατική» από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ενωση. Φυσικά ισχύει πάντα ότι «ο πόλεμος φτιάχνει ανορθόδοξα ερωτικά ζευγάρια» και μια σύμπραξη της CIA με το μαρξιστικών - λενινιστικών καταβολών PJAK δεν θα ήταν παρά μία ακόμη επιβεβαίωση του κανόνα.
Υπάρχει, όμως, και ο ελέφαντας στο δωμάτιο που λέγεται Τουρκία. Ο Ερντογάν προσπαθεί να κλείσει αυτή την εποχή τη μεγάλη πληγή του Κουρδικού στο εσωτερικό της Τουρκίας με τον αφοπλισμό του ΡΚΚ και να σταθεροποιήσει την κατάσταση στη βόρεια Συρία, απέναντι από τα νότια σύνορά του. Είναι απολύτως βέβαιο ότι θα κάνει τα πάντα για να μη δημιουργηθεί μια νέα εστία κουρδικού αλυτρωτισμού στο Ιράν. Ηδη το υπουργείο Αμυνας διεμήνυσε ότι «οι ενέργειες οργανώσεων που θρέφουν τις αποσχιστικές τάσεις, όπως της τρομοκρατικής οργάνωσης PJAK, επηρεάζουν αρνητικά όχι μόνο την ασφάλεια του Ιράν, αλλά και την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή».
Θυμίζουμε ότι το 2003, παραμονές του πολέμου των ΗΠΑ στο Ιράκ, η τουρκική Εθνοσυνέλευση απαγόρευσε στα αμερικανικά στρατεύματα να περάσουν από το τουρκικό έδαφος, εγκαινιάζοντας μια περίοδο μεγάλων κραδασμών στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Το τι εγκυμονεί η σημερινή κρίση μένει να το δούμε.
(Ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Η Καθημερινή»)
