Στην Ελλάδα δεν έχουμε μόνο «υψηλή φορολογία». Έχουμε και άδικη φορολογία. Και αυτή η αδικία έχει όνομα, πρόσημο και ιστορική συνέχεια.
Είναι το αποτέλεσμα νεοφιλελεύθερων δεξιών πολιτικών, που συστηματικά μεταφέρουν το φορολογικό βάρος από τα υψηλά και δύσκολα ελεγχόμενα εισοδήματα στους μισθωτούς και τους συνεπείς.
Τα στοιχεία της πρόσφατης έκθεσης της Κομισιόν Μind the Gap για την φορολογία στην Ελλάδα είναι αποκαλυπτικά και καταρρίπτουν οριστικά τον μύθο ότι «όλοι πληρώνουμε».
Ένα κράτος που ζει από τον ΦΠΑ και τους μισθωτούς
Τα φορολογικά έσοδα της Ελλάδας είναι σχεδόν ίσα με τον μέσο όρο της ΕΕ. Όμως η σύνθεσή τους είναι κοινωνικά τοξική.
- Το 38,9% των εσόδων προέρχεται από φόρους κατανάλωσης (ΕΕ: 26,9%).
- Ο ΦΠΑ μόνος του αποδίδει 22,5% των συνολικών εσόδων και 8,8% του ΑΕΠ , από τα υψηλότερα στην Ευρώπη.
Ο ΦΠΑ είναι ο πιο άδικος φόρος, τον πληρώνει ο φτωχός και ο πλούσιος το ίδιο, στο ψωμί, στο ρεύμα, στο καύσιμο. Όταν ένα κράτος στηρίζεται στον ΦΠΑ,δεν φορολογεί τον πλούτο· φορολογεί την ανάγκη. Αυτό δεν είναι τεχνική αστοχία. Είναι πολιτική επιλογή.
Τα στοιχεία για τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων είναι αποκαλυπτικά:
- το 79% του δηλωμένου εισοδήματος προέρχεται από μισθωτούς.
- το 67% των αυτοαπασχολούμενων δηλώνει κάτω από 10.000 € ετησίως.
- το 37% δηλώνει κάτω από 5.000 €.
Δεν πρόκειται για μαζική φτώχεια. Πρόκειται για μαζική υποδήλωση. Το PIT Gap (κενό φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων) είναι τεράστιο, αλλά αντί να αντιμετωπιστεί με ουσιαστικούς ελέγχους, καλύπτεται με έμμεσους φόρους. Έτσι οι μισθωτοί πληρώνουν «στην πηγή», οι υπόλοιποι πληρώνουν «ό,τι δηλώσουν» και το κράτος κάνει πως δεν βλέπει.
Υψηλά εισοδήματα, χαμηλή συνεισφορά
Η Ελλάδα έχει παραοικονομία στο 21% του ΑΕΠ, 1.116 φοροαπαλλαγές με κόστος σχεδόν 19 δισ. €,ελλιπή στελέχωση ελεγκτικών μηχανισμών.Όλα αυτά ευνοούν όσους έχουν τη δυνατότητα να αποκρύπτουν εισόδημα, να μεταφέρουν κέρδη, να αξιοποιούν εξαιρέσεις και «παράθυρα».
Δεν ευνοούν τον μισθωτό. Εκείνος δεν έχει «παράθυρα». Έχει μόνο κρατήσεις.
Παρά τη λεγόμενη «προοδευτική φορολόγηση», το φορολογικό και κοινωνικό σύστημα:
- μειώνει την ανισότητα μόλις κατά 4,5 μονάδες (ΕΕ: 7,7) και
- αφήνει το 26,9% του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.
Με απλά λόγια οι πολλοί πληρώνουν, αλλά δεν προστατεύονται.
Όταν τα ληξιπρόθεσμα χρέη φτάνουν το 159% των καθαρών εσόδων, δεν μιλάμε για «στρατηγικούς κακοπληρωτές». Μιλάμε για ένα σύστημα που εισπράττει εύκολα από τους αδύναμους, και «αποτυγχάνει», μάλλον δεν θέλει, να φορολογήσει δίκαια τους ισχυρούς.
Το ελληνικό φορολογικό σύστημα δεν είναι αποτυχημένο. Είναι επιτυχημένο για αυτούς που σχεδιάστηκε να εξυπηρετεί. Οι μισθωτοί πληρώνουν όχι επειδή «έτσι είναι η οικονομία», αλλά επειδή οι νεοφιλελεύθερες δεξιές πολιτικές θεωρούν τη φορολογική δικαιοσύνη εμπόδιο, αντιμετωπίζουν το κράτος ως μηχανισμό είσπραξης από τους πολλούς, και προστατεύουν συστηματικά τα υψηλά και αόρατα εισοδήματα.
Η φορολογική αδικία στην Ελλάδα είναι πολιτική επιλογή. Και άρα μπορεί να ανατραπεί.
(Η Ιωάννα Λιούτα είναι Πολιτική και Οικονομική Αναλύτρια)
