Δεν συνιστά φορολογικώς ενδιαφέρουσα μεταβολή της περιουσίας η ζημία που υφίσταται φορολογούμενος λόγω αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Το Ανώτατο Δικαστήριο εξέτασε το ζήτημα αν η διαφορά μεταξύ της αναπόσβεστης φορολογικής αξίας απαλλοτριωθέντος ακινήτου και της αποζημίωσης που επιδικάζεται από τα πολιτικά δικαστήρια μπορεί να χαρακτηριστεί ως εκπεστέα ζημία από τα φορολογητέα κέρδη επιχείρησης.
Η υπόθεση αφορούσε φορολογούμενο που άσκησε αίτηση αναίρεσης κατά απορριπτικής απόφασης του Εφετείου, υποστηρίζοντας ότι η ζημία που υπέστη από την αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτου του θα έπρεπε να εκπέσει από τα κέρδη της επιχείρησής της. Μεταξύ άλλων υποστήριξε ότι η απαλλοτρίωση είχε οριστικό χαρακτήρα, γεγονός που καθιστούσε αδύνατη τη διενέργεια μελλοντικών αποσβέσεων, και ότι η οικονομική απώλεια που προέκυψε από τη διαφορά μεταξύ αποζημίωσης και φορολογικής αξίας έπρεπε να ληφθεί υπόψη φορολογικά.
Το Δικαστήριο, ωστόσο, έκρινε ότι η αποζημίωση λόγω αναγκαστικής απαλλοτρίωσης έχει αποκαταστατικό χαρακτήρα και δεν επιφέρει φορολογικώς ενδιαφέρουσα μεταβολή της περιουσίας του επιχειρηματία. Παράλληλα, έκρινε ότι η επίδικη διαφορά δεν αποτελεί εκπεστέα επιχειρηματική δαπάνη, καθώς δεν συνδέεται άμεσα με την επιχειρηματική δραστηριότητα ούτε με συνήθη εμπορική συναλλαγή.
Ακολουθούν απλά παραδείγματα που δείχνουν τη σημασία της απόφαση του ΣτΕ:
Παραδείγματα
Επιχείρηση διαθέτει ιδιόκτητο ακίνητο με αναπόσβεστη φορολογική αξία 500.000 ευρώ. Το ακίνητο απαλλοτριώνεται για λόγους δημοσίου συμφέροντος και το πολιτικό δικαστήριο επιδικάζει αποζημίωση ύψους 420.000 ευρώ. Η διαφορά των 80.000 ευρώ δεν θεωρείται εκπεστέα ζημία από τα φορολογητέα κέρδη της επιχείρησης, καθώς η αποζημίωση έχει αποκαταστατικό χαρακτήρα και δεν συνδέεται με επιχειρηματική συναλλαγή.
Ατομική επιχείρηση εκμετάλλευσης αποθηκών χάνει ακίνητο λόγω αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, με αποτέλεσμα η αποζημίωση που λαμβάνει να υπολείπεται της φορολογικής αξίας που απομένει στα βιβλία της. Παρότι ο επιχειρηματίας δεν μπορεί πλέον να διενεργήσει αποσβέσεις, η οικονομική αυτή απώλεια δεν αναγνωρίζεται φορολογικά ως ζημία, διότι δεν προκύπτει στο πλαίσιο συνήθους εμπορικής δραστηριότητας.
Ανώνυμη εταιρεία κατέχει ακίνητο που χρησιμοποιείται ως έδρα και απαλλοτριώνεται υποχρεωτικά για την κατασκευή δημόσιου έργου. Η αποζημίωση που καταβάλλεται είναι χαμηλότερη από την αναπόσβεστη αξία του ακινήτου, δημιουργώντας λογιστική ζημία. Σύμφωνα με τη νομολογία του ΣτΕ, η ζημία αυτή δεν επηρεάζει τη φορολογική βάση της εταιρείας, καθώς δεν συνιστά φορολογικώς ενδιαφέρουσα μεταβολή της περιουσίας της.
