Τις τελευταίες ημέρες η αμφιλεγόμενη δήλωση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με την οποία προανήγγειλε την ανάθεση της φύλαξης του μνημείου του Άγνωστου Στρατιώτη στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας μονοπωλεί το δημόσιο διάλογο.
Σε απλά ελληνικά ο κ. Μητσοτάκης προανήγγειλε την πρόθεσή του να βγάλει το στρατό στο δρόμο για την περιφρούρηση της Πλατείας Συντάγματος.
Τι σηματοδοτεί όμως αυτή η επιλογή του Πρωθυπουργού, την οποία καθιστά ακόμη πιο αμφιλεγόμενη ο χρόνος που ο ίδιος επέλεξε να την επικοινωνήσει; Λίγες μόλις μέρες μετά τη λήξη της απεργίας πείνας του Πάνου Ρούτσι, που επί 23 ημέρες έδινε μια ιερή μάχη στην πλατεία Συντάγματος, μετατρέποντας σύμφωνα με διάφορους δημοσιολογούντες το χώρο σε «τσαντιροκατάσταση», και 81 ακριβώς χρόνια από τη μέρα που, στις 12 Οκτώβρη 1944, οι δυνάμεις του ΕΑΜ παρέλαυναν ως ελευθερωτές στην Αθήνα. Για να κατανοήσουμε τη σκόνη που εύλογα σήκωσε αυτή η πρόταση του Πρωθυπουργού θα πρέπει να εξετάσουμε τι συμβολίζει η Πλατεία Συντάγματος.
Η Πλατεία Συντάγματος είναι ο κατεξοχήν χώρος όπου ένας πολίτης, μια ομάδα ανθρώπων ή ο λαός σύσσωμος δικαιούται και υποχρεούται να διαδηλώνει, να διαμαρτύρεται, να διεκδικεί και να προασπίζει τα δικαιώματά του από κάθε είδους επιβουλή, καταπάτηση ή ευτελισμό.
Εξάλλου το ίδιο το Σύνταγμα, το όνομα του οποίου συμβολικά φέρει η ομώνυμη Πλατεία, στο ακροτελεύτιο άρθρο του ορίζει ότι «η τήρησή του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων, οι οποίοι δικαιούνται και υποχρεούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσο ενάντια σε όποιον επιχειρήσει να το καταλύσει με τη βία».
Το Σύνταγμα, λοιπόν, που ψηφίστηκε τον Ιούνιο του 1975, αμέσως μετά την πτώση του στρατιωτικού πραξικοπήματος και τον τερματισμό της επτάχρονης δικτατορίας των Συνταγματαρχών, στο ακροτελεύτιο άρθρο του, το άρθρο 120, κατοχυρώνει το δικαίωμα των πολιτών να αντιστέκονται με κάθε μέσο σε όσους επιχειρούν να καταλύσουν το Σύνταγμα με βία και αναθέτει στους πολίτες τη φύλαξή του με κάθε μέσο, ως το έσχατο ανάχωμα απέναντι στην αυθαιρεσία και τον αυταρχισμό.
Η αναφορά, δε, στον πατριωτισμό των Ελλήνων, αντανακλά στους λαϊκούς αγώνες ενάντια στους πραξικοπηματίες, που κατέλυσαν τη νομιμότητα δια της βίας, και έβαλαν τη χώρα «στο γύψο» χρησιμοποιώντας, ως όχημα, το στρατό.
Το στρατό στον οποίο σήμερα ο Πρωθυπουργός σχεδιάζει να αναθέσει τη φύλαξη του μνημείου του Άγνωστου Στρατιώτη, και κατ' επέκταση καταφανώς και τη φύλαξη της Πλατείας Συντάγματος, από ποιους άραγε;
Είναι προφανές ότι πρόθεση του κ. Μητσοτάκη να αναθέσει στο στρατό τη φύλαξη του μνημείου του Άγνωστου Στρατιώτη συνιστά συνειδητή πολιτική επιλογή.
Είναι μια πρόταση δηλωτική της πρόθεσης του κ. Μητσοτάκη να αποψιλωθεί ο συγκεκριμένος χώρος από την έντονα φορτισμένη πολιτική και ιστορική του σημασία, δημιουργώντας εν γνώσει του και αναίτια ένα κλίμα διχαστικό. Συνιστά επίδειξη σιδηράς πυγμής εκ μέρους του με εμφανή ρεβανσιστικά χαρακτηριστικά απέναντι στο μαζικό λαϊκό παράγοντα, που το τελευταίο διάστημα επανειλημμένα διατράνωσε το πάνδημο αίτημα να αποδοθεί δικαιοσύνη για το έγκλημα των Τεμπών, κατακλύζοντας κυριολεκτικά την Πλατεία Συντάγματος, με πρωτοφανή παλμό και μαζικότητα.
Το έδαφος για την πρόταση αυτή είχαν ήδη προλειάνει ορισμένοι που, με κίβδηλο ενδιαφέρον εξέφρασαν δημόσια την προσβολή της αστικής τους αισθητικής από το πώς «κατάντησε» τον ιερό χώρο του μνημείου του Άγνωστου Στρατιώτη ο Πάνος Ρούτσι με την απεργία πείνας που διεξήγαγε έξω από τη Βουλή, παραγνωρίζοντας πως η σπαρακτική κραυγή αγωνίας και ο υπερήφανος αγώνας με κίνδυνο της ζωής του ενός χαροκαμένου πατέρα να μάθει τις αιτίες που τόσο άδικα και πρόωρα του στέρησαν το σπλάχνο του, ώστε να αποδοθεί δικαιοσύνη στη μνήμη του και να μην θρηνήσουμε ξανά νέα θύματα, δεν αμαυρώνει αλλά αντιθέτως λαμπρύνει το χώρο και έρχεται σε πλήρη συντονία με την ιερότητά του.
Καμία άλλη Κυβέρνηση από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα, σε όποιο πολιτικό χώρο και αν αυτή άνηκε, δεν είχε διανοηθεί να ανοίξει παρόμοια συζήτηση, συναισθανόμενη το μέγεθος και τη σημασία του συμβολισμού του χώρου και τη θέση που κατέχει στο συλλογικό ασυνείδητο.
Η Πλατεία Συντάγματος υπήρξε ανέκαθεν, ακόμη και σε περιόδους μαύρες και ζοφερές, το μεγάλο πάλκο των λαϊκών αγώνων και διαδηλώσεων, από τις παλλαϊκές συγκεντρώσεις κατά των ναζί κατακτητών και τις αιματοβαμμένες διαδηλώσεις του Δεκέμβρη του 1944 έως τις πρόσφατες μεγαλειώδεις διαδηλώσεις για τα Τέμπη, ονομάστηκε, δε, Πλατεία Συντάγματος προς τιμή της Επανάστασης της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, κατά την οποία ο βασιλιάς Όθωνας αναγκάστηκε να υποκύψει και να παραχωρήσει Σύνταγμα στο λαό.
Όσον αφορά στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, αυτό αποτελεί κενοτάφιο αφιερωμένο στη μνήμη του ανώνυμου στρατιώτη, του ανώνυμου λαϊκού αγωνιστή, του ανώνυμου αντάρτη που θυσιάστηκαν για ελευθερία, για δημοκρατία, για δικαιοσύνη. Είναι αφιερωμένο σε όλους τους εθνικούς και λαϊκούς αγωνιστές που πρόσφεραν τη ζωή τους σπορά για να καρπίσει ένα καλύτερο μέλλον για τις ερχόμενες γενιές. Ανήκει στον Ελληνικό Λαό.
Δεν χρειάζεται, λοιπόν, ο Άγνωστος Στρατιώτης το στρατό για να τον προστατέψει, γιατί τον προστατεύει η τιμή, η υπερηφάνεια και η ιστορική μνήμη του Ελληνικού Λαού. Τον προστατεύει ο πατριωτισμός των Ελλήνων.
(Ο Βασίλης Γρατσίας είναι Δικηγόρος)
