Εκατόν σαράντα νεκρούς άφησε πίσω της η διαβόητη βεντέτα Σαρτζετάκηδων - Πενταράκηδων στην Κρήτη. «Στη δεκαετία του 1950», γράφει ο καλός συνάδελφος Πάνος Σόµπολος, στο χωριό Βορίζα που είναι στους πρόποδες του Ψηλορείτη, µέσα σε δύο ώρες «συνέβη µια φοβερή τραγωδία που είχε ως αποτέλεσµα να βρουν τραγικό θάνατο έξι κάτοικοι και να τραυµατιστούν άλλοι 14 συγχωριανοί τους, οι περισσότεροι από τους οποίους ακρωτηριάστηκαν (...) Οι δράστες χρησιµοποίησαν όλων των ειδών τα όπλα, όπως µαχαίρια, πιστόλια, αλλά και µια χειροβοµβίδα, που διαµέλισε κάποια από τα θύµατα. Ηταν µάλιστα βεντέτα για ασήµαντη αφορµή! Αιτία; Μια δασική παράβαση κοπής δέντρων...» («Βεντέτες», εκδ. Πατάκη).
Ολως παραδόξως κανείς δεν είπε «κάτι πρέπει να γίνει µε τους Κρητικούς», ούτε χλεύαζε τους κατοίκους της Μεγαλονήσου ως «ευπαθή οµάδα» ή, έστω, «τσαµπουκαλίδικη οµάδα του πληθυσµού». Ουδείς προσέδωσε κάποιον ενιαίο χαρακτηρισµό στους 617.000 κατοίκους του νησιού. Κι αν κάποιος το έκανε, θα έπαιρνε την ορθή απάντηση: «Υπάρχουν Κρητικοί που είναι έτσι και υπάρχουν οι περισσότεροι Κρητικοί που είναι αλλιώς».
Αντιθέτως, όλοι έπραξαν το σωστό. ∆εν εστίασαν στην «ιδιοσυστασία» των Κρητικών, αλλά κοίταξαν τα προβλήµατα· της βεντέτας, των ζωοκλοπών, της εκτεταµένης οπλοκατοχής. Για την τελευταία, µάλιστα, ξεκίνησε και κοτζάµ εκστρατεία πειθούς από την Επιτροπή για την Αντιµετώπιση της Παράνοµης Οπλοφορίας και Οπλοχρησίας», της οποίας ηγείτο ο Μίκης Θεοδωράκης.
Γιατί, λοιπόν, η γενίκευση «κάτι πρέπει να γίνει µε τους Ροµά»; Προς τι η παραπληροφόρηση σχετικά µε τα ποσοστά εγκληµατικότητας των Ροµά για κλοπές και διαρρήξεις; Σύµφωνα µε τα ellinikahoaxes.gr, παραποιήθηκε η έρευνα της ΕΛ.ΑΣ. για τη δράση συµµοριών στην Ελλάδα, η οποία όµως δεν εξετάζει τα «µικροεγκλήµατα και µεµονωµένες ληστείες ή διαρρήξεις». Κατά την έρευνα, «οι εγχώριες οµάδες έχουν κυρίαρχο ρόλο (72% του συνόλου), ακολουθούµενες από τις αλλοδαπές (22% του συνόλου) και τέλος τις εγχώριες και αλλοδαπές (σε ποσοστό 6%). Στις ελληνικές οµάδες, κυρίαρχες είναι οι οµάδες µε µέλη, κατά συντριπτική πλειοψηφία, ΡΟΜΑ σε ποσοστό 86% επί των εγχώριων οµάδων» (9.9.2024).
Η διαστρέβλωση αυτή έφτασε και στη Βουλή µε ερώτηση των βουλευτών της Ν.∆. Θάνου Πλεύρη και ∆ηµήτρη Μαρκόπουλου: «Σύµφωνα µε τα τελευταία ερευνητικά δεδοµένα της Ελληνικής Αστυνοµίας, η παραβατικότητα που προέρχεται από τους Ροµά αποτελεί µείζον πρόβληµα, καθώς σε ποσοστό 84% (έκθεση της ΕΛ.ΑΣ.) τα µέλη της κοινωνικής αυτής οµάδας ευθύνονται για τις διαρρήξεις και τις κλοπές Ελλήνων στη χώρα» (13.9.2024). Να σηµειώσουµε ότι στην παραπάνω επίσηµη ερώτηση στη Βουλή, δεν ήταν σωστό ούτε καν το ποσοστό που αναφέρεται στην εν λόγω έκθεση.
Η γλώσσα –λανθάνουσα και µη– λέει πολλές αλήθειες. Η διαφορετική λεκτικώς προσέγγιση, διαφόρων πληθυσµιακών οµάδων («κάτι πρέπει να γίνει µε τους Ροµά», «κάτι πρέπει να γίνει µε την οπλοκατοχή στην Κρήτη») είναι πιο επικίνδυνη από τη χρήση της λέξης «γύφτος», που πολλοί Ροµά προτιµούν. Aφήστε δε το γεγονός ότι σε αντίθεση µε τις λέξεις, οι προσεγγίσεις δεν µπορούν να ποινικοποιηθούν...
Φυσικά, δεν θα αµφισβητήσουµε το γεγονός ότι σε περιθωριακές και περιθωριοποιηµένες από όλους µας οµάδες, όπως είναι οι Ροµά, υπάρχει υψηλή παραβατικότητα. Αλλά για να λυθεί και αυτό το πρόβληµα πρέπει πρώτα απ’ όλα να το περιγράψουµε σωστά και µετά να ξεκινήσει η επίπονη και µακροχρόνια προσπάθεια ένταξής τους στο κοινωνικό σύνολο. Οσο για τους λογής λογής ακροδεξιούς που κραυγάζουν στα κοινωνικά δίκτυα «κάτι πρέπει να γίνει µε τους Ροµά», τους έχουµε κακά µαντάτα. Ο Αντολφ Αϊχµαν, που είχε τεχνογνωσία σε αυτά, τελείωσε τη θλιβερή ζωή του το 1962.
(Ο Πάσχος Μανδραβέλης είναι δημοσιογράφος- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Η Καθημερινή" της Κυριακής)
