Την περασμένη Τρίτη ξεκίνησε μία νέα ημέρα για τις ευρωπαϊκές ποδοσφαιρικές διοργανώσεις. Η UEFA έβαλε σε εφαρμογή το καινούργιο σύστημα διεξαγωγής της κύριας φάσης, αλλάζοντας ριζικά τη μορφή των ευρωπαϊκών κυπέλλων ποδοσφαίρου. Συγκεκριμένα, μέχρι πέρσι, στην κύρια φάση, που περιείχε τον κύριο όγκο των αγώνων, συμμετείχαν 32 ομάδες, οι οποίες, ύστερα από κλήρωση χωρίζονταν σε οκτώ ομίλους. Στο Champions League oι δύο πρώτες ομάδες κάθε ομίλου προκρίνονταν στoυς 16.
Στη συνέχεια, μετά από κλήρωση, σχηματίζονταν ζευγάρια και οι ομάδες προχωρούσαν με απευθείας αποκλεισμούς, μέχρι τον τελικό. Στο Europa League και στο Conference League οι πρώτες ομάδες κάθε ομίλου προκρίνονταν απευθείας στους 16. Οι ομάδες που τερμάτιζαν στη δεύτερη θέση στους ομίλους του Europa League, αντιμετώπιζαν σε ζευγάρια, τις ομάδες που τερμάτιζαν στην Τρίτη θέση από τους 8 ομίλους του Champions League. Αντίστοιχα, οι ομάδες που τερμάτιζαν στη δεύτερη θέση στους ομίλους του Conference League, αντιμετώπιζαν σε ζευγάρια, τις ομάδες που τερμάτιζαν στην Τρίτη θέση από τους 8 ομίλους του Europa League. Από εκεί και πέρα, σε όλες τις διοργανώσεις υπήρχε το σύστημα των απευθείας αποκλεισμών (νοκ-άουτ), μέχρι τον τελικό.
Το νέο σύστημα
Το νέο σύστημα προβλέπει, ότι σε καθεμία από τις τρεις διοργανώσεις, σχηματίζεται ένας ενιαίος όμιλος αποτελούμενος από 36 ομάδες, όπως γίνεται στα εθνικά πρωταθλήματα, με τη διαφορά ότι δεν παίζουν όλοι εναντίον όλων. Στο Champions League και στο Europa League, κάθε ομάδα θα δώσει οκτώ αγώνες, τέσσερις εντός έδρας και τέσσερις εκτός, με οκτώ διαφορετικές ομάδες. Η UEFA, βάσει του ranking που καταρτίζεται κάθε χρόνο, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα των ομάδων, χώρισε τις 36 ομάδες, σε τέσσερις διαφορετικές ζώνες δυναμικότητας και φρόντισε ώστε καθεμία να αγωνιστεί με αντίπαλο δύο ομάδες από κάθε ζώνη. Το ίδιο θα ισχύει και για το Conference League, με τη διαφορά ότι τα ματς δε θα είναι οκτώ, αλλά έξι.
Με αυτόν τον τρόπο η UEFA διασφάλισε ότι ήδη από αυτή τη φάση, οι λεγόμενες πιο ισχυρές ομάδες δε θα παίξουν μόνο με τις λιγότερο δυνατές, αλλά κάποιες θα αγωνιστούν και μεταξύ τους. Έτσι, φέτος, ήδη από τη λεγόμενη «League Phase» έχουμε ντέρμπι, όπως Μίλαν-Λίβερπουλ, Μάντσεστερ Σίτι – Ίντερ, Ρεάλ Μαδρίτης – Μπορούσια Ντόρτμουντ (το ζευγάρι του περσινού τελικού) κ.λπ.
Στο τέλος των οκτώ αγωνιστικών, θα σχηματιστεί μία ενιαία βαθμολογία. Οι οκτώ πρώτες της βαθμολογίας προκρίνονται απευθείας στους «16». Οι ομάδες που θα τερματίσουν από την 9η μέχρι την 24η θέση θα σχηματιστούν ζευγάρια διπλών αγώνων, με απευθείας αποκλεισμό («νοκ-άουτ»). Αυτές που θα προκριθούν θα συναντήσουν στους 16 τις οκτώ πρώτες. Στη συνέχεια, θα ακολουθηθεί το σύστημα των απευθείας αποκλεισμών, που επικρατούσε μέχρι σήμερα, μέχρι τον τελικό.
Οι ομάδες που θα τερματίσουν από την 25η θέση και κάτω, αποκλείονται οριστικά από τη συνέχεια. Καταργείται δηλαδή, ο «υποβιβασμός» ομάδων από το Champions League στο Europa League και από το Europa League στο Conference League.
Μάχη μέχρι το τελευταίο γκολ
Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι τα ζευγάρια στις φάσεις των νοκ-άουτ αγώνων δε θα προκύψουν μετά από κλήρωση, αλλά θα καθοριστούν, με βάση τη θέση που τερμάτισαν οι ομάδες στον ενιαίο όμιλο. Δηλαδή, εκείνος που θα τερματίζει πιο ψηλά στη βαθμολογία, θα διασταυρώνεται με όποιον τερμάτισε πιο χαμηλά. Κατ΄ αυτό τον τρόπο, η πρώτη και η δεύτερη της βαθμολογίας του ενιαίου ομίλου, θα μπορούν να βρεθούν αντιμέτωπες μόνο στο μεγάλο τελικό. Αυτό σημαίνει ότι σκοπός των ομάδων δεν είναι μόνο η πρόκριση, αλλά το να τερματίσουν όσο το δυνατό ψηλότερα στη βαθμολογία, προκειμένου να αντιμετωπίσουν πιο «βατούς» αντίπαλους, πορεία μέχρι τον τελικό.
Επίσης, επειδή είναι βέβαιο ότι πολλές ομάδες θα συγκεντρώσουν ίδιο αριθμό βαθμών, τη διαφορά στην τελική κατάταξη θα την καθορίσει η διαφορά τερμάτων. Αυτό σημαίνει, πρακτικά, ότι όχι μόνο απαγορεύονται οι «γκέλες» με τις (θεωρητικά τουλάχιστον) πιο αδύνατες ομάδες, αλλά ταυτόχρονα οι ομάδες θα επιδιώκουν να πετύχουν όσο το δυνατόν περισσότερα γκολ σε κάθε αγώνα, για να εξασφαλίσουν καλύτερη διαφορά τερμάτων. Ήδη, γι’ αυτό το λόγο, την πρώτη αγωνιστική σημειώθηκε το εντυπωσιακό 9-2 της Μπάγερν επί της Δυναμό Ζάγκρεμπ.
Περισσότεροι αγώνες περισσότερα κέρδη
Πίσω από αυτόν τον περίπλοκο τρόπο διεξαγωγής, βρίσκεται η προσπάθεια της UEFA να αυξήσει τα έσοδα των διοργανώσεών της και να μεγαλώσει την πίτα των κερδών που θα διανείμει ετις ομάδες. Το παλιό Champions League είχε φτάσει να μοιράζει στις ομάδες που λάμβαναν μέρος συνολικά 2 δισ. Ευρώ. Το καινούργιο, στο ξεκίνημά του, θα μοιράσει 500 εκ. Ευρώ παραπάνω. Η περσινή νικήτρια Ρεάλ Μαδρίτης συνολικά εισέπραξε 130 εκ. Ευρώ. Φέτος, ο νικητής θα πάρει 150-160 εκ. (εξαρτάται και από το συνολικό αριθμό νικών που θα πετύχει). Το Europa League και το Conference League μοιράζουν πολύ λιγότερα κέρδη, αλλά και σε αυτές τις διοργανώσεις τα έσοδα αναλογικά θα αυξηθούν. Περισσότεροι αγώνες, περισσότεροι φίλαθλοι, περισσότερα τηλεοπτικά δικαιώματα, περισσότεροι χορηγοί, περισσότερα κέρδη, λοιπόν;
Μάλλον δεν είναι έτσι ακριβώς. Ο Κάρλο Αντσελότι, προπονητής της πρωταθλήτριας Ευρώπης, Ρεάλ Μαδρίτης, της ομάδας που κατά πάσα πιθανότητα θα ευνοηθεί περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη, από την αλλαγή του format του Champions League, το είπε ξεκάθαρα: «Αν αυτοί που αποφασίζουν, δεν αρχίσουν να σκέφτονται ότι οι ποδοσφαιριστές τραυματίζονται, επειδή παίζουν πολλούς αγώνες, έχουμε σοβαρό πρόβλημα». Με την άποψή του συντάχθηκαν πολλοί άλλοι προπονητές και ποδοσφαιριστές.
Όχι άδικα… Στο ήδη βεβαρημένο πρόγραμμα των ποδοσφαιριστών, προστίθενται τουλάχιστον τέσσερις παραπάνω αγώνες. Επιπλέον, με δεδομένο ότι αυτά τα ματς θα είναι μάχες μέχρι το τελευταίο γκολ, αυξάνεται και ο βαθμός δυσκολίας όλων ανεξαιρέτως των αγώνων. Δεν υπάρχει δηλαδή, ούτε περιθώριο χαλάρωσης, ούτε χαρακτηρισμού κάποιου ματς ως «αδιάφορου», ούτε φυσικά δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν σε κάποιες αναμετρήσεις οι λεγόμενοι «αναπληρωματικοί», για να αποφορτιστούν σωματικά οι παίκτες που σηκώνουν το μεγαλύτερο αγωνιστικό βάρος.
Όσοι αγαπούν το ποδόσφαιρο, κρίνουν με βάσει τις ανάγκες και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι πρωταγωνιστές, δηλαδή οι παίκτες. Αλλά και από την πλευρά του μάρκετινγκ αν το εξετάσεις κάποιος, δικαιούται να έχει επιφυλάξεις. Η προσφορά μεγαλύτερου αριθμού αγώνων, δε συνεπάγεται και τη μεγαλύτερη ζήτηση από τους φιλάθλους – τηλεθεατές. Η αύξηση του αριθμού των αγώνων, μάλλον συρρικνώνει το ενδιαφέρον των φιλάθλων, παρά το διευρύνει.
Επιπλέον, η περαιτέρω αναβάθμιση του Champions League είναι βέβαιο ότι θα υποβαθμίσει τις άλλες δύο διοργανώσεις οι οποίες αποτελούν ευκαιρίες διάκρισης, αλλά και αγωνιστικής αναβάθμισης για τα λιγότερο ισχυρά club. Ο κίνδυνος «κανιβαλίσει» το Champions League το Εuropa League και το Conference League ελλοχεύει. Πολλώ δε μάλλον ελλοχεύει ο κίνδυνος οι ευρωπαϊκές διοργανώσεις να κανιβαλίσουν τα εθνικά πρωταθλήματα.
Ο μεγάλος συμβιβασμός της UEFA
Το καινούργιο format των ευρωπαϊκών διοργανώσεων είναι προϊόν ενός μεγάλου συμβιβασμού. Οι διοικούντες την UEFA, προκειμένου να διατηρήσουν στα χέρια τους τον έλεγχο του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου έκαναν, εν μέρει -έστω- το χατίρι στα μεγάλα ευρωπαϊκά club, τα οποία πριν δύο χρόνια, απείλησαν να αποσχιστούν και να δημιουργήσουν μία αυτόνομη ευρωπαϊκή λίγκα, μακριά από την αιγίδα της ευρωπαϊκής συνομοσπονδίας. Η απόπειρά τους απέτυχε, επειδή συνάντησε νομικά, πολιτικά και ηθικά εμπόδια. Στο τέλος της ημέρας όμως, πήραν ένα μεγάλο μέρος από αυτό που ζητούσαν: τη δημιουργία ενός ενιαίου πρωταθλήματος, που θα διατηρούσε κάποια στοιχεία από το παλιό και που κυρίως θα μεγάλωνε τα κέρδη τους.
Είναι γεγονός ότι η παγκοσμιοποίηση και η άκρατη εμπορευματοποίηση του ποδοσφαίρου έχουν δημιουργήσει μία νέα γενιά οπαδών, οι οποίοι δεν υποστηρίζουν τις ομάδες της χώρας τους, αλλά τα μεγάλα ευρωπαϊκά ποδοσφαιρικά brand. Ένα ελληνόπουλο μπορεί να υποστηρίζει πλέον πιο εύκολα τη Ρεάλ ή τη Μάντσεστερ Σίτι, παρά τον Ολυμπιακό ή τον ΠΑΟΚ. Περαιτέρω, υπάρχουν παιδιά που δεν υποστηρίζουν καν ομάδες, αλλά παίκτες. Και αλλάζουν ομάδα, όταν αλλάξει φανέλα και ο παίκτης. Χιλιάδες παιδιά που θαυμάζουν τον Εμπαπέ υποστήριζαν την Παρί Σεν Ζερμέν και άλλαξαν οπαδική πίστη όταν ο Γάλλος αστέρας μετακόμισε στη Ρεάλ Μαδρίτης.
Το ανωτέρω αναμφισβήτητο γεγονός δε θα μπορούσε να αγνοηθεί από τους εμπορικούς ιθύνοντες της UEFA. Όμως, ο ρόλος της ομοσπονδίας ενός αθλήματος (είτε είναι εθνική είτε διεθνής) είναι να προστατεύει πρώτα το ίδιο το άθλημα και τους πρωταγωνιστές του και μετά τα ταμεία της ή -έστω- τα ταμεία των πιο ισχυρών. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, στην αναζήτηση της ισορροπίας ανάμεσα στα αντικρουόμενα συμφέροντα (αγωνιστικό «ξεζούμισμα» των παικτών και κέρδη των club) η UEFA προφανώς έγειρε ξεκάθαρα υπέρ της μίας πλευράς.
Ο χρόνος θα δείξει πού θα οδηγήσει η νέα ημέρα που ξημέρωσε. Προς το παρόν, ας παρακολουθήσουμε τα μεγάλα ντέρμπι των ευρωπαϊκών διοργανώσεων, με θαυμασμό για τις επιδόσεις των μεγάλων αστέρων και προβληματισμό για τις επιλογές αυτών που τις διαφεντεύουν.
Ο Κώστας Καρβουναρίδης είναι Δικηγόρος – Διεθνές Μάστερ Αθλητικού Δικαίου και Μάνατζμεντ / Διεθνές Κέντρο Αθλητικών Σπουδών – CIES –FIFA
