Στα τέλη της δεκαετίας του ’50 η Δεξιά ήταν κυρίαρχη. Ο διορισμένος από το παλάτι Κωνσταντίνος Καραμανλής έπαιζε χωρίς αντίπαλο, το ΚΚΕ στην παρανομία και οι δυνάμεις του Κέντρου σε εμφύλιο πόλεμο. Το αποτέλεσμα όμως των εκλογών του 1958 που έφερε την ΕΔΑ στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης θορύβησε όλες τις συνιστώσες του συστήματος (αστική τάξη, παλάτι, αμερικανική πρεσβεία, Ένοπλες Δυνάμεις, εκδοτικό κατεστημένο, παρακράτος). Έπρεπε να δημιουργηθεί εναλλακτικός κυβερνητικός πόλος, διαφορετικά η ΕΔΑ θα κυριαρχούσε στην περιοχή της προοδευτικής παράταξης. Οι πιέσεις των τρίτων και το ένστικτο επιβίωσης υποχρέωσαν τους Σοφοκλή Βενιζέλο και Γεώργιο Παπανδρέου που ήταν στα μαχαίρια να ξεφουσκώσουν λίγο τα πρησμένα εγώ τους και να τα βρουν. Δεν αγαπήθηκαν ξαφνικά, αλλά συνέκλιναν εκόντες- άκοντες. Τις εκλογές του 1961 δεν τις κέρδισαν λόγω βίας και νοθείας, κέρδισαν όμως αυτές του 1963. Τη συνέχεια την αφήνουμε για να περάσουμε στο σήμερα.
Έχει καμιά σχέση το 1958 με το 2024; Από πρώτη ματιά όχι. Υπάρχουν όμως κάποιες αναλογίες: Η Δεξιά του κ. Μητσοτάκη είναι κυρίαρχη αν και με τσαλακωμένη την εικόνα της και η δημοκρατική παράταξη (χρησιμοποιώ τον όρο για τη συνεννόηση) διασπασμένη. Εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης δεν υπάρχει και ο κόσμος είτε προτιμά έστω και με βαριά καρδιά τη Δεξιά, είτε την αποχή, είτε κόμματα δεξιότερα της Νέας Δημοκρατίας. Ο συναινετικός δικομματισμός που λειτούργησε για πολλά χρόνια την περίοδο της μεταπολίτευσης δεν υπάρχει και η Άκρα Δεξιά καραδοκεί για να μπει σφήνα και να διεκδικήσει κυβερνητικό ρόλο. Στο χώρο της κεντροαριστεράς στην παρούσα φάση είναι τρία κόμματα, ο ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ, η Νέα Αριστερά. Με βάση τους συσχετισμούς, κόμμα εξουσίας ούτε είναι ούτε πρόκειται να γίνει κάποιο από τα τρία στο κοντινό μέλλον.
Ο ανταγωνισμός μεταξύ τους, κυρίως ανάμεσα στον ΣΥΡΙΖΑ και στο ΠΑΣΟΚ, για το ποιο θα έχει τον δεσπόζοντα ρόλο στο χώρο αυτό, δεν έχει νόημα. Δεύτερος ή τρίτος στην κατάταξη των εκλογών με ποσοστά που απέχουν αρκετά από το 20% δεν έχει καμιά σημασία. Δεν απασχολεί τους πολίτες αν κρίνουμε από τις δημοσκοπήσεις που έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Μπορεί σήμερα να γίνει στην Κεντροαριστερά αυτό που έγινε το 1958 στο Κέντρο; Δηλαδή να ενώσουν τις δυνάμεις τους τα τρία κόμματα και να καταλήξουν σε μια εκλογική συμφωνία; Στον ΣΥΡΙΖΑ θα αποφασίσουν στο καταστατικό συνέδριο το φθινόπωρο. Στη Νέα Αριστερά στο ιδρυτικό συνέδριο τους. Στο ΠΑΣΟΚ τα στελέχη που νοσταλγούν την εποχή της παντοδυναμίας του κόμματος τους δεν δίνουν τον τόνο στην εσωκομματική συζήτηση. Αντιθέτως πυκνώνουν οι τάξεις εκείνων που θέλουν τη συνεργασία. Το πού θα κάτσει η μπίλια στο ΠΑΣΟΚ θα το μάθουμε σύντομα καθότι έχει ανοίξει η κουβέντα για το αύριο του κόμματος. Θα πάει μόνο του κυνηγώντας χίμαιρες προς ένα μεσίστιο μέλλον ή θα προχωρήσει με άλλους προς τη συγκρότηση ενός μετώπου που θα θέσει εν αμφιβόλω την ηγεμονία της Δεξιάς και θα αποκρούσει την επέλαση της Άκρας Δεξιάς;
(Ο Τάσος Παππάς είναι δημοσιογράφος, υπεύθυνος φύλλου Σαββατοκύριακου της «Εφημερίδας των Συντακτών»)
