Παραμονές των ευρωπαϊκών εκλογών, το τοπίο σε Ελλάδα και Ευρώπη χαρακτηρίζεται από έντονη πολιτική ρευστότητα.
Για ακόμα μια φορά τα μεγάλα ζητήματα που αφορούν το ευρωπαϊκό «οικοδόμημα» δεν συζητήθηκαν, παρά τις δύο μεγάλες πολεμικές συρράξεις που λαμβάνουν χώρα στην «αυλόπορτα» της Ευρώπης. Το μεταναστευτικό - προσφυγικό ζήτημα, η κλιματική κρίση, το δημοκρατικό έλλειμα, η απουσία αυτόνομης ευρωπαϊκής στρατηγικής εξωτερικής πολιτικής και άμυνας, η συνεχιζόμενη πορεία απόκλισης και η όξυνση των ευρωπαϊκών ανισοτήτων δεν απασχολήσαν την πολιτική συζήτηση, που επικεντρώθηκε κυρίως σε θέματα εθνικής ατζέντας.
Κατά συνέπεια φαίνεται να έχει βάση η εκτίμηση, ότι η άνοδος της ακροδεξιάς και η τεράστια αποχή θα είναι τα δύο σημαντικά γεγονότα, που θα πρέπει να προβληματίσουν κάθε αριστερό και προοδευτικό πολίτη την επόμενη μέρα:
Η λιτότητα και τα μνημόνια, η κοινωνική επισφάλεια, οι συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία και στην Παλαιστίνη, η ακρίβεια, η ενεργειακή κρίση, ο αυξανόμενος ευρωσκεπτικισμός, οι ευθύνες της ευρωπαϊκής ηγεσίας και των επιχειρηματικών ελίτ και η αποξένωση της από τα προβλήματα και τις ανάγκες των λαών της Ευρώπης, διαμορφώνουν πεδίο και προϋποθέσεις ανόδου νεοφασιστικών και ακροδεξιών δυνάμεων. Οι εκτιμήσεις προβλέπουν ότι εννιά κόμματα της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς θα κερδίσουν την πρωτιά στις επικείμενες ευρωεκλογές στην χώρα τους, και άλλα εννιά θα βγουν τουλάχιστον δεύτερα. Το άθροισμα των εδρών των δυο βασικών ακροδεξιών συνασπισμών, ο ένας με αρχηγό την Ιταλίδα πρωθυπουργό Μελόνι, και ο άλλος με ηγέτιδα την Λεπέν, συν τις 10 έδρες που αναμένεται να κερδίσει ο Ορμπάν, σίγουρα ξεπερνάει σε δυναμική τους σοσιαλδημοκράτες, και ίσως ακόμη και το ίδιο τον πρώτο συνασπισμό, δηλαδή το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα. Η γερασμένη και παρηκμασμένη Ευρώπη βρίσκεται σε υπαρξιακή κρίση και όμως η λύση, σύμφωνα με τις ηγεσίες, είναι η στροφή σε μια στρατιωτική οικονομία προκειμένου να επιβιώσουν τα μεγάλα ευρωπαϊκά συμφέροντα στον διεθνή ανταγωνισμό. Οι κοινωνικές κατακτήσεις του προηγούμενου αιώνα δεν αμφισβητούνται απλά, αλλά σαρώνονται, απουσία συγκροτημένης αριστερής εναλλακτικής πρότασης.
Ποσοστά ρεκόρ αναμένεται να πιάσει και το ποσοστό της αποχής. Βιώνουμε μια κρίση της πολιτικής εκπροσώπησης και της δημοκρατίας. Η διευρυμένη αποχή από τις εκλογές οδηγεί σε απονομιμοποίηση στη συνείδηση μεγάλης μερίδας του κόσμου των αντιπροσωπευτικών θεσμών και εκπροσώπων. Κυριαρχεί μια ισοπεδωτική αντίληψη αλλά παρατηρείται και μεγάλη κρίση εμπιστοσύνης στην Πολιτική και στα κόμματα. Η αίσθηση της αδυναμίας της Πολιτικής να δώσει λύσεις, η αντίληψη του μονόδρομου και των έξωθεν επιβαλλόμενων αποφάσεων, που ενισχύθηκε την περίοδο της κρίσης και των μνημονίων επηρεάζουν την στάση των πολιτών. Η απουσία ή η ενσωμάτωση στρωμάτων κοινωνικής πρωτοπορίας (διανόηση, επιστήμη, παραγωγή, νεολαία), ο ρόλος των ΜΜΕ και των κοινωνικών δικτύων ως μοχλός χειραγώγησης της κοινής γνώμης, η βαθιά κρίση αρχών και αξιών οδηγούν εκατομμύρια πολίτες σε μια στάση αποχής και παραίτησης, που συνήθως οδηγεί στην οριστική αποστράτευση και στην ιδιώτευση.
Μπορεί να αναστραφεί αυτή η κατάσταση;
Πρωτεύον ζήτημα είναι η ανάκτηση της κυριαρχίας στο πεδίο των αξιών και των ιδεών. Οι νέες προτεραιότητες απαιτούν και δράσεις για την υπεράσπιση της δημοκρατίας, της ειρήνης, της δικαιοσύνη, της αυτοδιοίκησης, του πολιτισμού, της αλληλεγγύης. Η Μχη των ιδεών εξακολουθεί να παραμένει η μεγάλη μάχη για την Αριστερά.
Παραγωγική ανασυγκρότηση, αναδιανομή του πλούτου μέσω της στήριξης της εργασίας και του κοινωνικού κράτους, ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών και του κράτους δικαίου είναι πεδία συμφωνίας των προοδευτικών δυνάμεων που μπορούν να συνθέσουν μια ολοκληρωμένη εναλλακτική κυβερνητική πρόταση που θα δώσει διέξοδο στους πολίτες.
Στην προσπάθεια αυτή ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ δεν μπορεί παρά να είναι μπροστάρης και πρωταγωνιστής. Η ενίσχυση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στην αυριανή κάλπη μπορεί με ένα καθαρό πολιτικό σχέδιο να ξεκλειδώσει την προοπτική της ανασύνθεσης του ευρύτερου αριστερού και προοδευτικό ύ χώρου και να δώσει την δυνατότητα ευρύτερης συσπείρωσης των προοδευτικών δυνάμεων.
Οι αριστεροί και προοδευτικοί πολίτες έχουν την υποχρέωση να ενισχύσουν με τη συμμετοχή τους την διεκδίκηση για μια καλύτερη Ευρώπη, για μια καλύτερη ζωή με ευημερία και προκοπή, αλλά και να στείλουν πίσω στα λαγούμια τους ακροδεξιούς και τους φασίστες.
Την Κυριακή των ευρωπαϊκών εκλογών ο προοδευτικός κόσμος έχει μια τεράστια ιστορική ευθύνη.
(Ο Διονύσης Τεμπονέρας είναι Μέλος της ΠΓ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ)
