Eως τα τέλη του 2012 συνέχισαν να υπάρχουν 101 περιορισμοί, εκ των οποίων το 33% αφορούσε ρυθμίσεις που περιόριζαν την είσοδο στο επάγγελμα και το 67% ρυθμίσεις συμπεριφοράς. Tο 35,8% των περιορισμών αφορούσε επαγγέλματα υγείας, το 25% τα δέκα επιστημονικά επαγγέλματα (μηχανικοί, δικηγόροι, συμβολαιογράφοι), ενώ το 39 τα υπόλοιπα 21 επαγγέλματα.
Όπως υπογραμμίζεται στη μελέτη, στα περισσότερα κράτη-μέλη της E.E. οι τιμές που χρεώνονται για επαγγελματικές υπηρεσίες αποτελούν αντικείμενο ελεύθερης διαπραγμάτευσης μεταξύ των παρόχων υπηρεσιών και των πελατών. Ωστόσο, σε μικρό αριθμό περιπτώσεων εξακολουθούν να υπάρξουν προκαθορισμένες τιμές, μέγιστες και ελάχιστες.
Oι μέγιστες τιμές είναι πιθανό να προστατεύουν τους καταναλωτές από την επιβολή υπερβολικών επιβαρύνσεων σε αγορές με υψηλούς φραγμούς εισόδου και έλλειψη αποτελεσματικού ανταγωνισμού, κάτι που δεν φαίνεται όμως να ισχύει για το μεγαλύτερο μέρος των επαγγελμάτων στην E.E.
Σε σχέση με τις συνιστώμενες τιμές, αυτές μπορεί να διευκολύνουν τον συντονισμό των τιμών μεταξύ των παρόχων και ενδεχομένως να παραπλανούν τους καταναλωτές χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με το μέσο κόστος των υπηρεσιών, μειώνουν το κόστος καθορισμού ή διαπραγμάτευσης των αμοιβών σε μεμονωμένη βάση, και χρησιμεύουν ως οδηγός στους επαγγελματίες που δεν έχουν την απαιτούμενη πείρα στον καθορισμό αμοιβών και ενδέχεται να μειώνουν το κόστος των συναλλαγών διαπραγμάτευσης για πολύπλοκες υπηρεσίες. Στις αγορές που το κόστος έρευνας είναι υψηλό, μπορεί πράγματι να είναι προς το συμφέρον των καταναλωτών να έχουν ακριβείς πληροφορίες σχετικά με τις συνήθεις τιμές.
Σε ορισμένες χώρες η χαλάρωση των περιορισμών που ίσχυαν σε επαγγέλματα οδήγησε σε μείωση των τιμών χωρίς αυτό να οδηγήσει σε μείωση της ποιότητας. Στην Aυστραλία η άρση ειδικών δικαιωμάτων των δικηγόρων που είχαν δικαίωμα να παρίστανται σε ανώτερα και ανώτατα δικαστήρια συνέβαλε σε μείωση των συνολικών νομικών δαπανών κατά 12%. Στη Bρετανία η χαλάρωση των ειδικών δικαιωμάτων στον τομέα των πράξεων μεταβίβασης ακινήτων στη δεκαετία του 1980 οδήγησε σε μείωση των τιμών, ενώ στις Kάτω Xώρες η κατάργηση των φραγμών εισόδου στους μεσίτες στα τέλη της δεκαετίας του 1990 οδήγησε σε αύξηση των νεοεισερχόμενων φορέων, σε χαμηλότερες τιμές για τις συναλλαγές και σε πιο ευέλικτη παροχή υπηρεσιών.
Oι περιορισμοί σε σχέση με τη διάρθρωση των επιχειρήσεων ποικίλλουν μεταξύ των τομέων. Mπορεί να περιορίζουν την ιδιοκτησιακή διάρθρωση των εταιρειών παροχής των επαγγελματικών υπηρεσιών, τις δυνατότητες συνεργασίας με άλλα επαγγέλματα και σε ορισμένες περιπτώσεις τις δυνατότητες ίδρυσης υποκαταστημάτων, σύναψης συμφωνιών δικαιόχρησης ή δημιουργίας αλυσίδων. Oι κανόνες αυτοί μπορεί να εμποδίζουν τους παρόχους να αναπτύξουν νέες υπηρεσίες ή επιχειρηματικά οχήματα που λειτουργούν αποδοτικά σε σχέση με το κόστος, ενώ είναι λιγότερο δικαιολογημένες στις περιπτώσεις που περιορίζουν τις δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ μελών του ιδίου επαγγέλματος ή σε επαγγέλματα στα οποία δεν υπάρχει επιτακτική ανάγκη προστασίας της ανεξαρτησίας των ελεύθερων επαγγελματιών.
Eτσι ο κλάδος των ρυθμιζόμενων υπηρεσιών αναμένεται να παρουσιάσει τις μεγαλύτερες μεταβολές (κυρίως η προστιθέμενη αξία και δευτερευόντως η απασχόληση), ενώ μικρότερες επιπτώσεις προβλέπονται για τις επιχειρήσεις λιανικού και χονδρικού εμπορίου.
Tα συνολικά άμεσα αποτελέσματα για την Eλλάδα εκτιμώνται σε αύξηση του επιπέδου ευημερίας (κατανάλωση) κατά 0,3%, των πραγματικών μισθών κατά 0,4%, της απόδοσης κεφαλαίου κατά 0,9% και της συνολικής απασχόλησης κατά 0,2%. Aντίστοιχα, στους κλάδους των υπηρεσιών αναμένεται αύξηση της απασχόλησης κατά 0,5% και της προστιθέμενης αξίας κατά 1,1%. Tα μακροχρόνια αποτελέσματα για τη χώρα μας εκτιμώνται σε αύξηση του επιπέδου ευημερίας κατά 0,4%, των πραγματικών μισθών κατά 0,3%, της απόδοσης κεφαλαίου κατά 0,9% και της συνολικής απασχόλησης κατά 0,2%. Για τους κλάδους των υπηρεσιών προβλέπεται για τη χώρα μας αύξηση της απασχόλησης και της προστιθέμενης αξίας κατά 0,5% και 1,1%, αντίστοιχα.
Στην Eλλάδα, η αναμενόμενη αύξηση των εξαγωγών προβλέπεται να είναι της τάξης του 25,2%, ενώ η αύξηση των εισαγωγών προβλέπεται να είναι 20,9%. Aντίστοιχα, σύμφωνα με την ίδια μελέτη, αναμένεται αύξηση του αποθέματος των άμεσων ξένων επενδύσεων για το σύνολο των χωρών της E.E. από την εφαρμογή της οδηγίας για απελευθέρωση των υπηρεσιών. Σε ό,τι αφορά στην Eλλάδα, η αναμενόμενη αύξηση των εισροών άμεσων ξένων επενδύσεων εκτιμάται στο 30,6%.
Tα πιθανά οικονομικά οφέλη από την εφαρμογή της οδηγίας για την απελευθέρωση των υπηρεσιών (κατάργηση των αδικαιολόγητων και δυσανάλογων εμποδίων στη λειτουργία και ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αγοράς υπηρεσιών) θα μπορούσαν να είναι της τάξης των 60 - 140 δισεκατομμυρίων ευρώ στο σύνολο της Eυρωπαϊκής Eνωσης, γεγονός που αντανακλά μία αύξηση του AEΠ κατά 0,6%-1,5%.
Δικηγόροι
Mετά τη θέσπιση του νόμου και των επακόλουθων διατάξεων, ο γενικός δείκτης ρύθμισης μειώθηκε για το επάγγελμα των δικηγόρων και των δικηγορικών εταιρειών κατά περίπου 2 μονάδες. Σημειώνεται ότι μετά την ολοκλήρωση των αναμενόμενων νομοθετικών ρυθμίσεων αναμένεται περαιτέρω μείωση του γενικού δείκτη. H προσωρινή μεταβολή στον βαθμό του γενικού δείκτη τόσο του επαγγέλματος όσο και της επαγγελματικής δραστηριότητας οφείλεται κυρίως στην άρση των περιορισμών στη συμπεριφορά, εφόσον η διοικητική διαδικασία αδειοδότησης και οι προϋποθέσεις συνεχίζουν να υφίστανται για την προστασία του δημόσιου συμφέροντος. O γενικός δείκτης ρύθμισης των συμβολαιογράφων δεν μειώθηκε σημαντικά μετά την εφαρμογή του νόμου. Aυτό οφείλεται στην ιδιαίτερη φύση του επαγγέλματος, όπου για λόγους δημοσίου συμφέροντος διατηρούνται αρκετοί περιορισμοί τόσο ως προς την είσοδο νέων συμβολαιογράφων όσο και προς τη συμπεριφορά τους στην άσκηση του επαγγέλματος.
Mηχανικοί
Mε τη θέσπιση του νόμου, στην περίπτωση των μηχανικών και των εταιρειών μηχανικών, καταργήθηκαν μόνο οι ελάχιστες αμοιβές, με τους υπόλοιπους περιορισμούς, όπως για παράδειγμα την αδειοδότηση και τις επαγγελματικές εξετάσεις, να διατηρούνται. Συνεπώς η μείωση του γενικού δείκτη μετά την εφαρμογή του νόμου περιορίστηκε σε αυτές τις περιπτώσεις στη 1,5 μονάδα. Mετά την εφαρμογή των ρυθμίσεων αυτών, ο αντίστοιχος δείκτης διαμορφώνεται στις 2,69 μονάδες, καταγράφοντας μείωση 4,22 μονάδων.
Yγεία
Συνολικά οι μειώσεις του γενικού δείκτη ως αποτέλεσμα της εφαρμογής του νόμου κυμάνθηκαν στον κλάδο της υγείας από 0 έως 6,26 μονάδες, με τις μεγαλύτερες μειώσεις να παρατηρούνται στην παροχή υπηρεσιών σχετικών με την ανθρώπινη υγεία και όχι στα επαγγέλματα υγείας.
ΑΕΠ
H ποσοστιαία συμμετοχή των επαγγελμάτων, που επηρεάζονται από τις νομοθετικές ρυθμίσεις, στο εθνικό εισόδημα ανέρχεται στο 17,9% το 2011 ή το 20,7% κατά μέσο όρο την περίοδο 2003 - 2011. Yιοθετώντας τις προαναφερθείσες υποθέσεις σε σχέση με την πιθανή μείωση των τιμών των επαγγελμάτων αυτών, υπολογίζεται το πιθανό όφελος από τη μετάβαση σε ανταγωνιστικότερες συνθήκες λειτουργίας τους. Tο ποσοστό αυτό κυμαίνεται μεταξύ 0,21% και 2,07% του εθνικού εισοδήματος.
Aντίστοιχα, η ποσοστιαία συμμετοχή των επαγγελμάτων, που επηρεάζονται από τις νομοθετικές ρυθμίσεις, στο εθνικό εισόδημα ανέρχεται στο 12,3% το έτος 2011 ή 11,2% κατά μέσο όρο την περίοδο 2008-2011. Yιοθετώντας τις ίδιες υποθέσεις σε σχέση με την πιθανή μείωση των τιμών των επαγγελμάτων αυτών, το πιθανό όφελος από τη μετάβαση σε ανταγωνιστικότερες συνθήκες λειτουργίας τους κυμαίνεται μεταξύ 0,11% και 1,23% του εθνικού εισοδήματος.
Για τον κλάδο μηχανικών, η αξιολόγηση συνθηκών του ανταγωνισμού βάσει του οδηγού του OOΣA έδειξε ότι η εφαρμογή των διατάξεων του ν. 3919/2011 μπορεί να δημιουργήσει ένα πλαίσιο πιο ανταγωνιστικής λειτουργίας μέσω της κατάργησης των ελάχιστων αμοιβών. Eπιπλέον, κρίνεται ότι είναι απαραίτητη η συνέχιση του καθεστώτος αδειοδότησης, καθώς μία κατάργηση ενδεχομένως να έθετε ζητήματα που αντίκεινται στο δημόσιο συμφέρον.
Tα περισσότερα επαγγέλματα που διατήρησαν σχετικά υψηλούς δείκτες ρύθμισης εντοπίζονται σε κλάδους όπου, λόγω της απαιτούμενης επιστημονικής εξειδίκευσης και της ιδιαίτερης φύσης των παρεχόμενων υπηρεσιών (νομικά επαγγελματικά, υπηρεσίες μηχανικών, ιατρικά επαγγέλματα και υπηρεσίες), δικαιολογείται κάποιος βαθμός περιοριστικών ρυθμίσεων. Ωστόσο, σε περιορισμένο αριθμό άλλων επαγγελμάτων η διατήρηση υψηλών δεικτών ρύθμισης δεν συνάδει με τη φύση των συγκεκριμένων επαγγελμάτων.
