Αλλαγές στις γονικές άδειες, στην ασφαλιστική ικανότητα των παιδιών που ενηλικιώνονται, αλλά και στο πλαίσιο λειτουργίας των ψηφιακών πλατφορμών περιλαμβάνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας. Μεταξύ των ρυθμίσεων που ανακοίνωσε η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως περιλαμβάνεται η κατάργηση της υποχρεωτικής χρονικής απόστασης μεταξύ δύο γονικών αδειών, καθώς και η αλλαγή στη διαδικασία χορήγησής τους όταν και οι δύο γονείς απασχολούνται στον ίδιο εργοδότη. Παράλληλα, καταργείται η προϋπόθεση της εξάμηνης απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη για τη χορήγηση άδειας φροντιστή, ενώ προβλέπεται παράταση της ασφαλιστικής ικανότητας των παιδιών που συμπληρώνουν το 18ο έτος της ηλικίας τους.
Γονική άδεια: Καταργείται η υποχρεωτική αναμονή του ενός έτους
Κάθε εργαζόμενος γονέας δικαιούται τέσσερις μήνες γονικής άδειας για κάθε παιδί, έως τη συμπλήρωση του 8ου έτους της ηλικίας του. Με τη νέα ρύθμιση που προωθεί το υπουργείο Εργασίας καταργείται η υποχρέωση να μεσολαβεί διάστημα ενός έτους μεταξύ δύο γονικών αδειών, όταν αυτές αφορούν διαφορετικά παιδιά. Μέχρι σήμερα, για τη χορήγηση γονικής άδειας για δεύτερο παιδί απαιτείται να έχει συμπληρωθεί ένα έτος πραγματικής απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη από τη λήψη της προηγούμενης άδειας. Με την αλλαγή αυτή, ο χρονικός περιορισμός καταργείται, δίνοντας στους γονείς μεγαλύτερη ευελιξία στον προγραμματισμό και τη χρήση των αδειών τους. Επιπλέον, όταν και οι δύο γονείς απασχολούνται στον ίδιο εργοδότη, δεν θα απαιτείται πλέον να δηλώνουν εκ των προτέρων τη σειρά με την οποία θα κάνουν χρήση της γονικής άδειας. Καταργείται έτσι ένας ακόμη διαδικαστικός περιορισμός στη χορήγηση της άδειας.
Άδεια φροντιστή χωρίς εξάμηνη προϋπηρεσία
Αλλαγή προβλέπεται και για την άδεια φροντιστή. Συγκεκριμένα, καταργείται η προϋπόθεση συμπλήρωσης έξι μηνών απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη, η οποία απαιτείται σήμερα για τη χορήγησή της.
Η άδεια φροντιστή αφορά εργαζομένους που χρειάζεται να παρέχουν προσωπική φροντίδα ή υποστήριξη σε συγγενικό τους πρόσωπο ή άλλο πρόσωπο που έχει ανάγκη σημαντικής φροντίδας για σοβαρό ιατρικό λόγο. Με τη νέα ρύθμιση, η πρόσβαση στο συγκεκριμένο δικαίωμα δεν θα εξαρτάται πλέον από τη συμπλήρωση εξαμήνου στον ίδιο εργοδότη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ασφαλιστική ικανότητα: Παράταση της κάλυψης μετά τα 18
Ρύθμιση προωθείται και για την ασφαλιστική ικανότητα των παιδιών που συμπληρώνουν το 18ο έτος της ηλικίας τους. Η ασφαλιστική κάλυψη δεν θα διακόπτεται αυτομάτως λόγω ενηλικίωσης, αλλά θα παρατείνεται για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Η ακριβής διάρκεια της παράτασης δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί και αναμένεται να προσδιοριστεί με την εξειδίκευση της ρύθμισης.
Τεχνητή νοημοσύνη: Περιορισμοί στη χρήση αλγορίθμων
Πέρα από τις παρεμβάσεις που αφορούν τους εργαζομένους και τις οικογένειες, το νομοσχέδιο εισάγει ειδικό πλαίσιο για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και των αυτοματοποιημένων συστημάτων στην εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Οι νέες διατάξεις προβλέπουν υποχρεώσεις διαφάνειας, προστασίας προσωπικών δεδομένων και ανθρώπινης εποπτείας στις αποφάσεις που λαμβάνονται με τη χρήση αλγορίθμων. Ειδικότερα, απαγορεύεται η επεξεργασία συγκεκριμένων προσωπικών δεδομένων, όπως πληροφορίες για την ψυχολογική κατάσταση, τις ιδιωτικές συνομιλίες, τα βιομετρικά δεδομένα και το ιατρικό ιστορικό των εργαζομένων. Παράλληλα, οι ψηφιακές πλατφόρμες θα υποχρεούνται να ενημερώνουν τους εργαζομένους και τις αρμόδιες αρχές για τα αυτοματοποιημένα συστήματα που χρησιμοποιούν, τα δεδομένα που επεξεργάζονται και τον τρόπο με τον οποίο αυτά επηρεάζουν τις εργασιακές αποφάσεις.
Ανθρώπινη εποπτεία στις αποφάσεις των αλγορίθμων
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για αποφάσεις που αφορούν τον περιορισμό ή την αναστολή λογαριασμού, καθώς και τη διακοπή συνεργασίας. Οι συγκεκριμένες αποφάσεις θα υπόκεινται σε ανθρώπινη εποπτεία και δεν θα λαμβάνονται αποκλειστικά μέσω αυτοματοποιημένων διαδικασιών. Οι εργαζόμενοι θα έχουν επίσης δικαίωμα να ζητούν εξηγήσεις για αποφάσεις που βασίζονται σε αλγορίθμους, καθώς και την επανεξέτασή τους. Προβλέπεται ακόμη αξιολόγηση των αυτοματοποιημένων συστημάτων με τη συμμετοχή εκπροσώπων των εργαζομένων. Παράλληλα, οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων από τους κινδύνους της αλγοριθμικής διαχείρισης.
Τι αλλάζει για τους εργαζομένους στις ψηφιακές πλατφόρμες
Ο δεύτερος βασικός άξονας του νομοσχεδίου αφορά το καθεστώς απασχόλησης και την προστασία όσων παρέχουν υπηρεσίες μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Κεντρική ρύθμιση είναι η θέσπιση μαχητού τεκμηρίου εξαρτημένης εργασίας. Ειδικότερα, η σχέση μεταξύ εργαζομένου και πλατφόρμας θα τεκμαίρεται ότι αποτελεί σχέση εξαρτημένης εργασίας όταν προκύπτουν πραγματικά περιστατικά που υποδεικνύουν διεύθυνση και έλεγχο από την πλευρά της πλατφόρμας. Το τεκμήριο θα είναι ανατρέψιμο, καθώς η πλατφόρμα θα μπορεί να αποδείξει ότι δεν συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις. Η παροχή υπηρεσιών θα εξακολουθήσει να είναι δυνατή τόσο με καθεστώς εξαρτημένης εργασίας όσο και μέσω ανεξάρτητης συνεργασίας. Παράλληλα, δημιουργείται Μητρώο Ψηφιακών Πλατφορμών στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ. Οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να καταγράφουν τα πρόσωπα που παρέχουν υπηρεσίες μέσω αυτών και να ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές για στοιχεία που αφορούν τη δραστηριότητά τους, όπως ο αριθμός των παρόχων, οι όροι των συμβάσεων, ο μέσος χρόνος απασχόλησης και το μέσο εισόδημα ανά άτομο. Στους εργαζομένους αναγνωρίζονται, μεταξύ άλλων, δικαίωμα προσφυγής στην Επιθεώρηση Εργασίας, πρόσβασης σε αποδεικτικά στοιχεία, αποζημίωσης και εκπροσώπησης από σωματείο, καθώς και προστασία από δυσμενή μεταχείριση και απόλυση.
Ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας
Το νομοσχέδιο ενσωματώνει την Οδηγία (ΕΕ) 2024/2831 για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στις ψηφιακές πλατφόρμες. Για την επεξεργασία του συγκροτήθηκε ομάδα εργασίας με τη συμμετοχή ειδικών και εκπροσώπων αρμόδιων φορέων, ενώ πραγματοποιήθηκε διαβούλευση με τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους και εκπροσώπους του κλάδου. Οι επιμέρους λεπτομέρειες των νέων ρυθμίσεων, μεταξύ των οποίων η διάρκεια της παράτασης της ασφαλιστικής ικανότητας των παιδιών μετά την ενηλικίωση, αναμένεται να αποσαφηνιστούν κατά τη νομοθετική διαδικασία.
