Το πλαίσιο διαχείρισης, χρηματοδότησης και ελέγχου των παρεμβάσεων του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου καθορίζει νέα υπουργική απόφαση που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Στο επίκεντρο βρίσκονται η στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών, η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, η ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και η ενίσχυση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτές μεταφορές.
Η απόφαση του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ θεσπίζει το Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, το οποίο θα λειτουργήσει για την περίοδο 2026-2032.
Βασικός στόχος του Ταμείου είναι να περιορίσει τις οικονομικές επιπτώσεις της πράσινης μετάβασης στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες, ιδιαίτερα λόγω της επιβάρυνσης του κόστους ενέργειας και μεταφορών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η χρηματοδοτική στήριξη συνδέεται με την επέκταση του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα κτίρια και στις οδικές μεταφορές, η οποία μπορεί να επηρεάσει τις τιμές των ορυκτών καυσίμων.
Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο απευθύνεται κυρίως σε ευάλωτα νοικοκυριά, ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις και πολίτες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην κάλυψη των αναγκών μετακίνησής τους.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα νοικοκυριά που βρίσκονται αντιμέτωπα με ενεργειακή φτώχεια, δηλαδή δυσκολεύονται να καλύψουν το κόστος θέρμανσης, ψύξης και άλλων βασικών ενεργειακών αναγκών.
Στις επιλέξιμες παρεμβάσεις περιλαμβάνονται μέτρα προσωρινής άμεσης εισοδηματικής στήριξης για ευάλωτα νοικοκυριά και χρήστες μεταφορών, με σκοπό την αντιστάθμιση των επιπτώσεων από την αύξηση των τιμών των ορυκτών καυσίμων.
Παράλληλα, προβλέπεται η χρηματοδότηση επενδύσεων για την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, τη μείωση των εκπομπών από τη θέρμανση και την ψύξη, καθώς και την αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται παρεμβάσεις για την προώθηση μεταφορών και μορφών κινητικότητας μηδενικών ή χαμηλών εκπομπών.
Οι συγκεκριμένες κατηγορίες αποτελούν το γενικό πλαίσιο επιλέξιμων δράσεων. Οι επιμέρους προϋποθέσεις συμμετοχής, τα ποσά των ενισχύσεων και οι δικαιούχοι θα καθορίζονται από τις αντίστοιχες δράσεις και προσκλήσεις.
Πώς θα εγκρίνονται τα έργα
Η υπουργική απόφαση καθορίζει επίσης τις αρμοδιότητες των υπηρεσιών που θα διαχειρίζονται τους πόρους του Ταμείου. Κεντρικό ρόλο αναλαμβάνει η Ειδική Υπηρεσία Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και Ταμείου Εκσυγχρονισμού, η οποία υπάγεται στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Η Συντονιστική Αρχή θα παρακολουθεί την υλοποίηση των μέτρων και επενδύσεων, την επίτευξη των προβλεπόμενων στόχων και οροσήμων, καθώς και την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων.
Τα αρμόδια υπουργεία θα ορίζουν τους φορείς υλοποίησης, οι οποίοι θα αναλαμβάνουν την εκτέλεση των έργων και τη διαχείριση των επιμέρους παρεμβάσεων.
Η πορεία υλοποίησης θα καταγράφεται στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, όπου θα συγκεντρώνονται τα στοιχεία για τα έργα, τις χρηματοδοτήσεις και την επίτευξη των στόχων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διασφάλιση της ορθής αξιοποίησης των ευρωπαϊκών πόρων.
Το νέο σύστημα προβλέπει διαδικασίες για την πρόληψη και αντιμετώπιση της απάτης, της διαφθοράς, της σύγκρουσης συμφερόντων και της διπλής χρηματοδότησης.
Παράλληλα, προβλέπονται διοικητικές επαληθεύσεις, επιτόπιοι έλεγχοι και δυνατότητα επιβολής δημοσιονομικών διορθώσεων ή ανάκτησης ποσών όταν διαπιστώνονται παρατυπίες.
Τον ρόλο της Αρχής Ελέγχου αναλαμβάνει η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου, ενώ προβλέπεται συνεργασία με τα αρμόδια ευρωπαϊκά ελεγκτικά όργανα.
Οι φορείς υλοποίησης υποχρεούνται να διατηρούν τα σχετικά αρχεία τουλάχιστον έως τις 31 Δεκεμβρίου 2037, ώστε να είναι δυνατή η επαλήθευση των χρηματοδοτήσεων.
