Νέους κανόνες στις σχέσεις οφειλετών, τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων φέρνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, προβλέποντας συγκεκριμένες προθεσμίες για τις ρυθμίσεις χρεών, πλαφόν στις προκαταβολές και αυστηρές κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασης ενεργής ρύθμισης.
Στον πυρήνα του νέου πλαισίου βρίσκονται συνολικά 16 παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος. Οι οκτώ αφορούν την προστασία των οφειλετών και την ενίσχυση των δυνατοτήτων ρύθμισης, ενώ οι υπόλοιπες οκτώ επικεντρώνονται στη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των servicers.
Κομβική αλλαγή αποτελεί η θέσπιση νέας, αυτοτελούς και τυποποιημένης διαδικασίας διμερούς ρύθμισης, η οποία αντικαθιστά τον Κώδικα Δεοντολογίας. Για πρώτη φορά τίθενται συγκεκριμένα χρονικά όρια: ο πιστωτής θα πρέπει να απαντά εντός τριών μηνών, ενώ ολόκληρη η διαδικασία θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο μέσα σε έξι μήνες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η υποχρέωση του πιστωτή να καταθέτει πρόταση ρύθμισης τρεις μήνες πριν από πλειστηριασμό. Η πρόταση θα πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, λαμβάνοντας υπόψη την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, τα εισοδήματα και την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Όταν υπάρχουν δύο εναλλακτικές λύσεις, θα πρέπει να παρουσιάζονται και οι δύο, ενώ η απόρριψη μιας ρύθμισης θα συνοδεύεται υποχρεωτικά από έγγραφη αιτιολογία. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα προσφυγής στον Ελληνικό Χρηματοοικονομικό Μεσολαβητή.
Σημαντική παρέμβαση αποτελεί και το πλαφόν στην προκαταβολή για απευθείας διμερή ρύθμιση. Το ποσό που μπορεί να απαιτήσει ο πιστωτής δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 15%, όταν μέχρι σήμερα το ύψος της προκαταβολής αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και, σύμφωνα με το υπουργείο, σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούσε το 30% ή έφθανε ακόμη και στο 50% της οφειλής.
«Ασπίδα» για όσους τηρούν τη ρύθμιση
Ενισχυμένη προστασία προβλέπεται για τους συνεπείς οφειλέτες. Όσο μία ρύθμιση παραμένει ενεργή και εξυπηρετείται κανονικά, δεν θα επιτρέπεται η καταγγελία της, η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, η κατάσχεση ούτε η συνέχιση διαδικασίας πλειστηριασμού.
Σε περίπτωση παραβίασης των παραπάνω, η σχετική πράξη θα είναι αυτοδικαίως άκυρη. Επιπλέον, ο οφειλέτης θα πιστώνεται με ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις και η ρύθμιση θα παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση. Παράλληλα, προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ, καθώς και αυξημένες εποπτικές συνέπειες σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης.
Οι οφειλέτες αποκτούν ακόμη ρητό δικαίωμα να ζητούν, χωρίς κόστος, πλήρη εικόνα της οφειλής τους. Σε αυτή περιλαμβάνονται οι συμβάσεις, το ιστορικό πληρωμών, ο τρόπος υπολογισμού του επιτοκίου, το κεφάλαιο, οι τόκοι, οι προμήθειες και κάθε άλλη επιβάρυνση. Τα στοιχεία θα πρέπει να παραδίδονται μέσα σε 45 ημέρες. Εφόσον η προθεσμία δεν τηρηθεί, προβλέπεται αναστολή της τοκοφορίας μέχρι την πλήρη χορήγησή τους.
Το νομοσχέδιο επαναφέρει επίσης την προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του ν. 3259/2004 για παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές, χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης, ενώ διευρύνεται η προστασία που ισχύει για άτομα με αναπηρία και στους γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%.
Στενότερος έλεγχος στους servicers
Το δεύτερο σκέλος των παρεμβάσεων αφορά την αυστηρότερη εποπτεία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων. Οι servicers θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν κάθε χρόνο στοιχεία για τα οικονομικά τους μεγέθη, την εταιρική διακυβέρνηση, τα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονται, τα αποτελέσματα της διαχείρισης και τον τρόπο με τον οποίο χειρίζονται τα παράπονα των δανειοληπτών.
Παράλληλα, κάθε εταιρεία θα καταθέτει ετησίως στην Τράπεζα της Ελλάδος σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων, το οποίο θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, προβλέψεις εισπράξεων, στρατηγική ανά κατηγορία απαίτησης, απαιτούμενους πόρους, κόστος, κινδύνους και δείκτες απόδοσης. Για τις τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου καθιερώνεται, επίσης, ετήσιος ανεξάρτητος διαχειριστικός έλεγχος.
Το σχέδιο νόμου δεν περιορίζεται στο ιδιωτικό χρέος. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, νέο φορολογικό πλαίσιο για τα κρυπτοστοιχεία, με φορολόγηση της υπεραξίας φυσικών προσώπων με συντελεστή 10%, παρεμβάσεις στην κεφαλαιαγορά και το τραπεζικό σύστημα, αλλαγές στο λογιστικό πλαίσιο της Γενικής Κυβέρνησης, καθώς και ρυθμίσεις για το αγροτικό πετρέλαιο, τις ηλεκτρονικές πληρωμές και την αγορά καυσίμων.
Η δημόσια διαβούλευση θα διαρκέσει έως τις 22 Οκτωβρίου 2026, στις 10:00, με στόχο το νομοσχέδιο να εισαχθεί στη Βουλή και να ψηφιστεί την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου.
