Θετικά υποδέχτηκε η ΠΟΜΙΔΑ την πρωτοβουλία του υπουργείου Δικαιοσύνης για τη δημιουργία νέου νομοθετικού πλαισίου και ψηφιακής εφαρμογής, μέσω της οποίας θα καταγράφονται το ενεργητικό και το παθητικό κάθε κληρονομιάς, δίνοντας στους κληρονόμους τη δυνατότητα να γνωρίζουν έγκαιρα και με ασφάλεια τόσο την περιουσία όσο και τα χρέη που τη συνοδεύουν.
Η πρωτοβουλία συνδέεται με τις αλλαγές στο Κληρονομικό Δίκαιο και ειδικότερα με τη ρύθμιση σύμφωνα με την οποία ο κληρονόμος θα ευθύνεται για τα χρέη του κληρονομουμένου μέχρι την αξία της κληρονομικής περιουσίας και όχι με την υπόλοιπη προσωπική περιουσία του.
Σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ, η αλλαγή αυτή αποσκοπεί στην αντιμετώπιση ενός προβλήματος που έλαβε μεγάλες διαστάσεις κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, όταν χιλιάδες πολίτες επέλεγαν την αποποίηση κληρονομιάς υπό τον φόβο άγνωστων ή υπέρογκων οφειλών.
Η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι απαραίτητη προϋπόθεση για την αποτελεσματική εφαρμογή του νέου πλαισίου είναι η ύπαρξη ενός σύγχρονου μηχανισμού, ο οποίος θα επιτρέπει την έγκαιρη και αξιόπιστη διαπίστωση των χρεών μιας κληρονομιάς. Σε διαφορετική περίπτωση, όπως υποστηρίζει, οι κληρονόμοι θα εξακολουθούν να βρίσκονται για μεγάλο χρονικό διάστημα αντιμέτωποι με την αβεβαιότητα σχετικά με ενδεχόμενες οφειλές που δεν έχουν ακόμη εμφανιστεί.
Παράλληλα, η ΠΟΜΙΔΑ ζητά να ενταχθεί στη νομοθετική ρύθμιση η δυνατότητα, για χρονικό διάστημα έξι μηνών, αναδρομικής ανάκλησης αποποιήσεων κληρονομιάς που πραγματοποιήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2010 έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2026.
Η πρόταση συνοδεύεται από αίτημα για αντίστοιχη προθεσμία καταγραφής και αναβίωσης χρεών, ακόμη και εάν αυτά έχουν σήμερα παραγραφεί, υπό την προϋπόθεση ότι δεν είχαν παραγραφεί κατά τον χρόνο της αποποίησης. Η Ομοσπονδία προτείνει επίσης να μην υπολογίζονται τόκοι για το διάστημα από την αποποίηση έως σήμερα.
Στόχος η αξιοποίηση των κλειστών ακινήτων
Στόχος, σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ, είναι να δοθεί η δυνατότητα σε πολίτες που είχαν αποποιηθεί κληρονομιές, ιδιαίτερα όταν αυτές περιλάμβαναν ακίνητα πρώτης κατοικίας, να επανεξετάσουν την επιλογή τους υπό το νέο καθεστώς και, εφόσον το επιθυμούν, να προχωρήσουν σε αποδοχή και δήλωση των ακινήτων στο Κτηματολόγιο.
Η Ομοσπονδία εκτιμά ότι μια τέτοια παρέμβαση θα μπορούσε παράλληλα να επαναφέρει στην οικονομική και στεγαστική δραστηριότητα σημαντικό αριθμό ακινήτων που παραμένουν σήμερα κλειστά ή εγκαταλελειμμένα. Κατά την ΠΟΜΙΔΑ, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να συμβάλει και στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών, σε μια περίοδο έντονης πίεσης στη στεγαστική αγορά.
Σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης, βασικός στόχος του νέου πλαισίου είναι η ενίσχυση της διαφάνειας, ο περιορισμός της γραφειοκρατίας και η προστασία των πολιτών από άγνωστα χρέη που ενδέχεται να συνοδεύουν μια κληρονομιά.
Όπως αναφέρει το υπουργείο, μέχρι σήμερα η εξακρίβωση της πραγματικής οικονομικής κατάστασης ενός κληρονομουμένου αποτελούσε χρονοβόρα και σύνθετη διαδικασία, δημιουργώντας για τους κληρονόμους τον κίνδυνο να βρεθούν αντιμέτωποι με οφειλές τις οποίες δεν γνώριζαν κατά την αποδοχή της κληρονομιάς.
Για τον σκοπό αυτό έχει συσταθεί ομάδα εργασίας από νομικούς, δικαστικούς λειτουργούς και υπηρεσιακά στελέχη, υπό την προεδρία του καθηγητή της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Γεωργίου Λέκκα. Αντικείμενό της είναι η διαμόρφωση του κατάλληλου νομικού πλαισίου, ώστε οι πολίτες να μπορούν με ταχύτερες διαδικασίες να πληροφορούνται συνολικά για το ενεργητικό και το παθητικό μιας κληρονομιάς.
Ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα κληρονομιάς
Κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης θα είναι η δημιουργία ενιαίας ψηφιακής πλατφόρμας κληρονομιάς. Μέσω αυτής, οι πιστοποιημένοι κληρονόμοι θα μπορούν, με μία αίτηση, να αποκτούν συγκεντρωτική εικόνα της οικονομικής κατάστασης του κληρονομουμένου.
Η πλατφόρμα προβλέπεται να αντλεί στοιχεία από τη φορολογική διοίκηση, τις τράπεζες, τα ασφαλιστικά ταμεία, καθώς και τα υποθηκοφυλακεία και τα κτηματολογικά γραφεία. Στην πλευρά του ενεργητικού θα αποτυπώνονται, μεταξύ άλλων, ακίνητα, τραπεζικοί λογαριασμοί, επενδυτικά προϊόντα και εταιρικές συμμετοχές, ενώ στο παθητικό θα περιλαμβάνονται οφειλές προς το Δημόσιο και τον e-ΕΦΚΑ, τραπεζικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες και άλλα βεβαιωμένα χρέη προς τρίτους.
Ιδιαίτερη έμφαση, σύμφωνα με το υπουργείο, θα δοθεί στην ασφάλεια των πληροφοριών και στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, με τις νέες διαδικασίες να σχεδιάζονται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR).
