Σε ανακατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των ελεγκτικών υπηρεσιών της προχωρά η ΑΑΔΕ, βάζοντας νέους κανόνες στο ποιος διενεργεί έναν φορολογικό έλεγχο, ποιος υπογράφει την έκθεση, ποιος εκδίδει τις πράξεις καταλογισμού και ποια υπηρεσία χειρίζεται τις επόμενες ενέργειες όταν προκύπτουν φόροι, πρόστιμα ή μέτρα διασφάλισης.
Οι αλλαγές περιλαμβάνονται σε απόφαση που δημοσιεύθηκε σήμερα στο ΦΕΚ και η οποία τίθεται σε ισχύ από την 1η Σεπτεμβρίου 2026.
Στην πράξη, η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι οι Μονάδες Ελέγχου Φορολογικών Ερευνών, οι ΜΕΦΕΛ, εντάσσονται ρητά σε ένα ευρύ φάσμα ελεγκτικών και καταλογιστικών διαδικασιών, δίπλα στις ΔΟΥ, τα Ελεγκτικά Κέντρα και το Κέντρο Ελέγχου Μεγάλων Φορολογουμένων. Αυτό σημαίνει ότι αποσαφηνίζεται ποιος έχει την ευθύνη μιας υπόθεσης όταν ο έλεγχος πραγματοποιείται από υπαλλήλους συγκεκριμένης ελεγκτικής υπηρεσίας.
Για παράδειγμα, εάν μία επιχείρηση ελεγχθεί από κλιμάκιο της ΜΕΦΕΛ, η υπόθεση δεν αντιμετωπίζεται σαν να είχε πραγματοποιηθεί ο έλεγχος από μία ΔΟΥ. Η απόφαση προβλέπει ειδικά ότι, στους ελέγχους της ΜΕΦΕΛ, η έκθεση ελέγχου υπογράφεται από τους υπαλλήλους που έχουν λάβει την εντολή ελέγχου, προσυπογράφεται από τον προϊστάμενο του Τμήματος και, εφόσον υπάρχει, από τον προϊστάμενο της Υποδιεύθυνσης, ενώ τελικά θεωρείται από τον προϊστάμενο της ίδιας της ΜΕΦΕΛ.
Περισσότερες υπηρεσίες στους επιτόπιους ελέγχους
Αλλαγές υπάρχουν και στους επιτόπιους φορολογικούς ελέγχους της αγοράς. Το νέο πλαίσιο καλύπτει ελέγχους για την εκπλήρωση φορολογικών υποχρεώσεων, την τήρηση βιβλίων και την έκδοση φορολογικών στοιχείων από επιχειρήσεις ή επαγγελματίες που ασκούν δραστηριότητα ή διακινούν αγαθά. Τέτοιους ελέγχους μπορούν να πραγματοποιούν υπάλληλοι που φέρουν σχετική εντολή από ΔΟΥ, ΚΕΦΟΔΕ, ΚΕΒΕΙΣ, ΚΕΦΟΚ, ΕΛ.ΚΕ., ΜΕΦΕΛ και Υπηρεσίες Φορολογικής Εξυπηρέτησης.
Έτσι, για παράδειγμα, σε έναν επιτόπιο έλεγχο σε κατάστημα για το εάν εκδίδονται τα προβλεπόμενα φορολογικά στοιχεία, το ελεγκτικό κλιμάκιο δεν είναι απαραίτητο να προέρχεται αποκλειστικά από την τοπική ΔΟΥ. Η νέα απόφαση εντάσσει ρητά περισσότερες υπηρεσίες στο σύστημα των συγκεκριμένων ελέγχων, ανάλογα με την αρμοδιότητα και την εντολή που έχει εκδοθεί.
Πρακτικές αλλαγές προκύπτουν και μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου. Η απόφαση καθορίζει ποιος είναι αρμόδιος όταν πρέπει να εκδοθεί ή να διαχειριστεί πράξη επιβολής προστίμου ή πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου. Αν, για παράδειγμα, ένας έλεγχος καταλήξει σε πρόσθετο φόρο, η αρμοδιότητα συνδέεται πλέον σαφέστερα με την υπηρεσία και τον προϊστάμενο που εξέδωσε τη σχετική πράξη, με τις ΜΕΦΕΛ να περιλαμβάνονται ρητά μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών.
Τι αλλάζει για πρόστιμα και μέτρα διασφάλισης
Ανάλογη λογική ακολουθείται όταν η φορολογική διοίκηση κρίνει ότι απαιτούνται ασφαλιστικά, προληπτικά ή διασφαλιστικά μέτρα. Η απόφαση προβλέπει ότι πριν ακόμη αποκτηθεί εκτελεστός τίτλος, αρμόδιος για τη λήψη των προβλεπόμενων μέτρων μπορεί να είναι, ανάλογα με την περίπτωση, ο προϊστάμενος της ΔΟΥ, του Κ.Ε.ΜΕ.Φ., του ΕΛ.ΚΕ. ή της ΜΕΦΕΛ οι υπάλληλοι της οποίας πραγματοποιούν τον έλεγχο.
Για παράδειγμα, εάν βρίσκεται σε εξέλιξη έλεγχος από ΜΕΦΕΛ και προκύψει περίπτωση στην οποία, βάσει της φορολογικής νομοθεσίας, πρέπει να εξεταστεί η λήψη διασφαλιστικών ή προληπτικών μέτρων, η νέα απόφαση ξεκαθαρίζει ποιο όργανο της ΑΑΔΕ έχει την αρμοδιότητα να κινηθεί. Δεν δημιουργεί από μόνη της ένα νέο πρόστιμο ή ένα νέο φορολογικό μέτρο· αλλάζει και αποσαφηνίζει κυρίως ποια υπηρεσία και ποιο όργανο είναι αρμόδιο να ενεργήσει.
Τέλος θα πρέπει να επισημανθεί το κρίσιμο μεταβατικό όριο της 31ης Αυγούστου 2026. Για υποθέσεις ελέγχου που έχουν ήδη ολοκληρωθεί ή ολοκληρώνονται έως την ημερομηνία αυτή από τις πρώην ΥΕΔΔΕ ή τις σημερινές ΜΕΦΕΛ, οι καταλογιστικές πράξεις θα εκδοθούν από τον αρμόδιο προϊστάμενο σύμφωνα με το καθεστώς που ισχύει έως τις 31 Αυγούστου.
Ένα πρακτικό παράδειγμα είναι μια επιχείρηση της οποίας ο έλεγχος από ΜΕΦΕΛ ολοκληρώνεται στις 28 Αυγούστου 2026. Για την έκδοση των καταλογιστικών πράξεων της συγκεκριμένης υπόθεσης εφαρμόζεται η μεταβατική ρύθμιση. Αντίθετα, από την 1η Σεπτεμβρίου ενεργοποιείται το νέο πλαίσιο αρμοδιοτήτων που περιγράφεται στο βασικό μέρος της απόφασης.
