Σε ακόμη δυσμενέστερη θέση αναμένεται να βρεθούν οι συνταξιούχοι το 2026, καθώς η επίμονη ακρίβεια απορροφά τις ονομαστικές αυξήσεις και περιορίζει περαιτέρω την αγοραστική τους δύναμη. Η αύξηση 2,5% που καταβλήθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο αποδεικνύεται ήδη ανεπαρκής για να καλύψει το αυξημένο κόστος διαβίωσης. Εφόσον ο πληθωρισμός κινηθεί στο τέλος της χρονιάς μεταξύ 3,8% και 4%, οι συνταξιούχοι θα συμπληρώσουν ακόμη ένα έτος πραγματικής μείωσης του διαθέσιμου εισοδήματός τους.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο επιβαρυμένη για όσους διατηρούν προσωπική διαφορά, καθώς η πραγματική αύξηση που έφτασε στην τσέπη τους περιορίστηκε σε πολλές περιπτώσεις κοντά στο 1,2%. Αυτό σημαίνει ότι για χιλιάδες δικαιούχους η απόσταση ανάμεσα στην αύξηση της σύνταξης και στην άνοδο των τιμών γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.
Η ακρίβεια «ροκανίζει» τις αυξήσεις στις συντάξεις
Το πρόβλημα δεν αποτυπώνεται μόνο στον γενικό δείκτη πληθωρισμού. Οι συνταξιούχοι δαπανούν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους σε τρόφιμα, ενέργεια, φάρμακα, ενοίκια και υπηρεσίες υγείας, δηλαδή σε κατηγορίες στις οποίες οι ανατιμήσεις είναι συχνά υψηλότερες από τον μέσο όρο.
Έτσι, ακόμη και όταν η σύνταξη αυξάνεται ονομαστικά, το πραγματικό εισόδημα υποχωρεί. Η μηνιαία αναπροσαρμογή δεν αρκεί για να καλύψει το ακριβότερο καλάθι του σούπερ μάρκετ, τους λογαριασμούς, τη θέρμανση και τις αυξημένες δαπάνες περίθαλψης.
Οι απώλειες γίνονται μεγαλύτερες αν συνυπολογιστεί ότι οι συνταξιούχοι έχουν περιορισμένες δυνατότητες να αναπληρώσουν το εισόδημά τους από άλλες πηγές. Για τη μεγάλη πλειονότητα, η σύνταξη αποτελεί το μοναδικό ή το βασικό μέσο διαβίωσης, γεγονός που καθιστά την ακρίβεια ακόμη πιο επώδυνη.
Η πίεση αυτή έρχεται να προστεθεί στις σωρευτικές περικοπές της περιόδου 2010-2018, οι οποίες σε αρκετές κατηγορίες έφτασαν το 20% έως 45%. Παρά τις αυξήσεις που δόθηκαν από το 2023 και μετά, μεγάλο μέρος των προηγούμενων απωλειών δεν έχει αναπληρωθεί.
Οι αυξήσεις δεν καλύπτουν τις απώλειες των προηγούμενων ετών
Ενδεικτικά, συνταξιούχος που πριν από τις μνημονιακές περικοπές λάμβανε κύρια σύνταξη 1.300 ευρώ και στη συνέχεια είδε το ποσό να υποχωρεί στα 940 ευρώ, μετά τις αυξήσεις που δόθηκαν από το 2023 και μετά εισπράττει περίπου 1.085 ευρώ. Παρότι οι ονομαστικές αυξήσεις έχουν αποδώσει περίπου 145 ευρώ τον μήνα, εξακολουθεί να υπολείπεται κατά 215 ευρώ σε σχέση με το επίπεδο της σύνταξης πριν από τις περικοπές.
Η επίδραση του πληθωρισμού επιδεινώνει ακόμη περισσότερο αυτή την εικόνα. Οι ονομαστικές αυξήσεις των τελευταίων ετών δεν μετατράπηκαν σε αντίστοιχη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, καθώς η πραγματική αξία των συντάξεων παρέμεινε σχεδόν στάσιμη.
Σύμφωνα με σχετικά στοιχεία, η μέση σύνταξη γήρατος αυξήθηκε σε πραγματικούς όρους μόλις κατά 0,8% την περίοδο 2019-2025. Στο Δημόσιο, μάλιστα, η πραγματική αξία της μέσης κύριας σύνταξης μειώθηκε, παρά την ονομαστική αύξηση που καταγράφηκε.
Τα μέτρα που εξετάζονται ενόψει της ΔΕΘ
Με αυτά τα δεδομένα, το 2026 κινδυνεύει να αποτελέσει ακόμη μία χρονιά κατά την οποία οι συνταξιούχοι θα δουν περισσότερα χρήματα στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς, αλλά θα μπορούν να αγοράσουν λιγότερα προϊόντα και υπηρεσίες.
Η εξέλιξη αυτή αυξάνει την πίεση προς την κυβέρνηση για πρόσθετες παρεμβάσεις μέσω του πακέτου της ΔΕΘ. Στο τραπέζι βρίσκονται η χορήγηση διορθωτικής αύξησης λόγω πληθωρισμού, η περαιτέρω ενίσχυση του μόνιμου επιδόματος και οι αλλαγές στην Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων.
Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει μια πρόσθετη αύξηση της τάξης του 2% έως 2,5%, ώστε να καλυφθεί μέρος της διαφοράς ανάμεσα στην ετήσια αναπροσαρμογή των συντάξεων και στο πραγματικό κόστος ζωής.
Παράλληλα εξετάζεται νέα αύξηση της ετήσιας ενίσχυσης, η οποία από τα 250 ευρώ ανεβαίνει στα 300 ευρώ και καταβάλλεται σε περισσότερους δικαιούχους. Στο οικονομικό επιτελείο υπάρχουν εισηγήσεις το ποσό να αυξηθεί περαιτέρω στα 350 ή ακόμη και στα 400 ευρώ.
Ωστόσο, ακόμη και αυτές οι παρεμβάσεις εκτιμάται ότι θα λειτουργήσουν περισσότερο ως μερική αντιστάθμιση των απωλειών και λιγότερο ως πραγματική αύξηση εισοδήματος. Όσο οι τιμές των βασικών αγαθών κινούνται ταχύτερα από τις συντάξεις, η οικονομική θέση των ηλικιωμένων θα συνεχίσει να επιδεινώνεται.
Η παρατεταμένη ακρίβεια μετατρέπεται, έτσι, στον βασικό παράγοντα που διευρύνει τις απώλειες των συνταξιούχων και αναγκάζει το οικονομικό επιτελείο να αναζητήσει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για τη στήριξή τους.
