Με πακέτο τεσσάρων παρεμβάσεων για την ενίσχυση του εισοδήματος των συνταξιούχων σχεδιάζει να προσέλθει η κυβέρνηση στη ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο. Οι παρεμβάσεις θα εστιάσουν στους συνταξιούχους αφού πρόκειται για την τελευταία ΔΕΘ πριν τις εκλογές και αφορούν την οικονομική ενίσχυση του Νοεμβρίου, τις αυξήσεις στις κύριες συντάξεις από την 1η Ιανουαρίου 2027, την κατάργηση του συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς με τις ετήσιες αυξήσεις και την αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).
Οι τέσσερις παρεμβάσεις απευθύνονται σε διαφορετικές κατηγορίες συνταξιούχων και έχουν ως στόχο την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, είτε μέσω άμεσων οικονομικών ενισχύσεων είτε μέσω αλλαγών στον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων και των κρατήσεων.
Αύξηση της οικονομικής ενίσχυσης του Νοεμβρίου
Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει την αύξηση της οικονομικής ενίσχυσης που καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο σε περίπου 1,7 εκατομμύρια συνταξιούχους. Το βασικό σενάριο προβλέπει αύξηση του ποσού από τα 300 ευρώ στα 350 έως 400 ευρώ.
Η οριστική απόφαση θα εξαρτηθεί από την πορεία των δημοσιονομικών μεγεθών μετά το καλοκαίρι. Εφόσον τα φορολογικά έσοδα και το πρωτογενές πλεόνασμα κινηθούν πάνω από τις προβλέψεις, θα εξεταστεί η χορήγηση αυξημένης ενίσχυσης.
Η παρέμβαση αφορά κυρίως χαμηλοσυνταξιούχους. Δικαιούχοι θα είναι όσοι έχουν συμπληρώσει το 65ο έτος της ηλικίας τους έως τον Δεκέμβριο του 2025. Για όσους λαμβάνουν αποκλειστικά σύνταξη χηρείας, το ηλικιακό όριο παραμένει στα 60 έτη.
Τα εισοδηματικά κριτήρια προβλέπουν ετήσιο εισόδημα έως 25.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία έως 300.000 ευρώ για άγαμους, χήρους και χήρες, ενώ για έγγαμους ή πρόσωπα με σύμφωνο συμβίωσης το όριο διαμορφώνεται στις 35.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία έως 400.000 ευρώ.
Αυξήσεις στις κύριες συντάξεις από το 2027
Η δεύτερη παρέμβαση αφορά την ετήσια αύξηση των κύριων συντάξεων από την 1η Ιανουαρίου 2027. Οι τελευταίες εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι το ποσοστό αύξησης θα διαμορφωθεί τουλάχιστον στο 2,9%, έναντι αρχικής πρόβλεψης για 2,6%.
Η αναθεώρηση των εκτιμήσεων συνδέεται με την πορεία του πληθωρισμού, ο οποίος κινείται υψηλότερα από τις αρχικές προβλέψεις. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για μέσο ετήσιο πληθωρισμό κοντά στο 3,7%, ενώ τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου δείχνουν ότι ο μέσος δείκτης τιμών καταναλωτή μπορεί να προσεγγίσει το 4%.
Το τελικό ποσοστό θα προκύψει από τον μέσο όρο του ετήσιου ρυθμού ανάπτυξης και του πληθωρισμού, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Οι οριστικές αποφάσεις θα ληφθούν στο τέλος του έτους, μετά την οριστικοποίηση των οικονομικών στοιχείων.
Η αύξηση θα αφορά το σύνολο των κύριων συντάξεων και θα αποτελέσει την πέμπτη συνεχόμενη ετήσια αναπροσαρμογή μετά την επαναφορά των αυξήσεων το 2023.
Κατάργηση του συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς
Η τρίτη παρέμβαση αφορά περίπου 670.000 συνταξιούχους και προβλέπει την πλήρη κατάργηση του συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς με τις ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων.
Από το 2023 οι ετήσιες αυξήσεις για όσους διατηρούσαν προσωπική διαφορά συμψηφίζονταν με το ποσό αυτό, με αποτέλεσμα οι αυξήσεις να μειώνουν λογιστικά την προσωπική διαφορά χωρίς να αποδίδονται στο σύνολό τους στους δικαιούχους. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Εργασίας, περίπου 800.000 συνταξιούχοι δεν έλαβαν πλήρως τις αυξήσεις της περιόδου 2023-2025.
Το 2026 ο συμψηφισμός περιορίστηκε στο 50% της ετήσιας αύξησης. Από το 2027 εξετάζεται η πλήρης κατάργησή του, ώστε οι συνταξιούχοι να λαμβάνουν ολόκληρη την ετήσια αύξηση ανεξάρτητα από το ύψος της προσωπικής διαφοράς, η οποία θα εξακολουθήσει να καταβάλλεται χωριστά.
Με βάση τις σημερινές εκτιμήσεις για αύξηση 2,9%, συνταξιούχος με 25 έτη ασφάλισης και κύρια σύνταξη 723,76 ευρώ θα λάβει αύξηση 20,99 ευρώ, με τη σύνταξη να διαμορφώνεται στα 744,75 ευρώ. Η προσωπική διαφορά των 31,77 ευρώ θα συνεχίσει να καταβάλλεται, ανεβάζοντας το συνολικό προ φόρου ποσό στα 776,52 ευρώ.
Αντίστοιχα, συνταξιούχος με 35 έτη ασφάλισης και κύρια σύνταξη 1.526,95 ευρώ θα λάβει αύξηση 44,28 ευρώ. Η νέα σύνταξη θα διαμορφωθεί στα 1.571,23 ευρώ, ενώ με την προσωπική διαφορά των 83,79 ευρώ το συνολικό προ φόρου ποσό θα ανέλθει στα 1.655,02 ευρώ.
Για συνταξιούχο με 40 έτη ασφάλισης και κύρια σύνταξη 1.630,05 ευρώ, η αύξηση υπολογίζεται στα 47,27 ευρώ. Η σύνταξη θα διαμορφωθεί στα 1.677,32 ευρώ και, μαζί με την προσωπική διαφορά των 117,76 ευρώ, το συνολικό προ φόρου ποσό θα ανέλθει στα 1.795,08 ευρώ.
Αλλαγές στην ΕΑΣ
Η τέταρτη παρέμβαση αφορά την αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων και εκτιμάται ότι επηρεάζει περίπου 400.000 συνταξιούχους με κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ, καθώς και δικαιούχους επικουρικών συντάξεων που υπόκεινται στην ίδια εισφορά.
Το βασικό σενάριο προβλέπει αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις. Εξετάζεται η θέσπιση αφορολόγητου ορίου 1.400 ευρώ, με την εισφορά να επιβάλλεται μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το όριο και όχι στο σύνολο της σύνταξης.
Στην περίπτωση κύριας σύνταξης 2.200 ευρώ, η εισφορά θα υπολογίζεται στα 800 ευρώ που υπερβαίνουν το όριο των 1.400 ευρώ και όχι στο σύνολο του ποσού. Η αλλαγή αυτή περιορίζει τη μηνιαία επιβάρυνση και αντιμετωπίζει τη στρέβλωση του ισχύοντος συστήματος, σύμφωνα με την οποία μικρές αυξήσεις στη σύνταξη μπορούν να οδηγήσουν σε δυσανάλογα υψηλότερες κρατήσεις.
Παράλληλα εξετάζεται η αναμόρφωση της εισφοράς στις επικουρικές συντάξεις, με ένα από τα σενάρια να προβλέπει ακόμη και την πλήρη κατάργηση της ΕΑΣ στις επικουρικές άνω των 300 ευρώ.
Οι τελικές αποφάσεις θα συνδεθούν και με την εκκρεμή πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο για τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις. Αν κριθεί ότι το ισχύον σύστημα παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, το υπουργείο Εργασίας αναμένεται να προχωρήσει σε νέα ρύθμιση για τον υπολογισμό της εισφοράς.
