Το τεστ προσωπικότητας/ψυχομετρικό εργαλείο που χρησιμοποιείται στις γραπτές δοκιμασίες του ΑΣΕΠ, δεν μετράει «σωστό ή λάθος», αλλά το εργασιακό προφίλ του υποψηφίου.
Στόχος είναι να διαπιστωθεί αν η προσωπικότητα, οι αξίες και οι αντιδράσεις του υποψηφίου ευθυγραμμίζονται με τις απαιτήσεις των θέσεων και τη φιλοσοφία του σύγχρονου ελληνικού δημοσίου.
Το γεγονός ότι αποτελείται από τριάδες δηλώσεων (όπου συχνά πρέπει να επιλέξετε αυτή που σας αντιπροσωπεύει περισσότερο και αυτή που σας αντιπροσωπεύει λιγότερο ως η δήλωση που δεν επιλέξατε) γίνεται εσκεμμένα. Ονομάζεται «αναγκαστική επιλογή» (forced choice) για να μην μπορεί ο υποψήφιος να επιλέγει συνεχώς το «τέλειο» (κοινωνική επιθυμητότητα).
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το τεστ επαναλαμβάνει τις ίδιες έννοιες με διαφορετικά λόγια. Αν στην αρχή δείξετε ότι αγαπάτε τα δεδομένα και μετά το αρνηθείτε, το test score θα βγάλει χαμηλό δείκτη ειλικρίνειας. Απαντάτε ως υπάλληλος στο εργασιακό του περιβάλλον. Μην προσπαθείτε να φανείτε «υπεράνθρωπος». Το τεστ ψάχνει μια ισορροπημένη προσωπικότητα.
Ο νόμος 4940/2022 ορίζει το πλαίσιο αξιολόγησης και τις 9 βασικές οριζόντιες δεξιότητες. Αποτελεί έναν από τους πιο κομβικούς νόμους για τη σύγχρονη δημόσια διοίκηση, καθώς εισήγαγε το νέο σύστημα στοχοθεσίας, αξιολόγησης και ανταμοιβής.
Ορίζει με απόλυτη σαφήνεια τις 9 οριζόντιες δεξιότητες που πρέπει να διαθέτει κάθε δημόσιος υπάλληλος στην Ελλάδα, ανεξάρτητα από το πτυχίο ή την ειδικότητά του όπως προσανατολισμός στον πολίτη, ομαδικότητα, προσαρμοστικότητα, προσανατολισμός στο αποτέλεσμα, επίλυση προβλημάτων και δημιουργικότητα, οργάνωση και προγραμματισμός, επαγγελματισμός και ακεραιότητα, διαχείριση γνώσης και ηγετικότητα.
Ο νόμος αυτός κατάργησε την παραδοσιακή «τιμωρητική» βαθμολογία (π.χ. το να παίρνουν όλοι 9 ή 10) και εστίασε στον εντοπισμό των κενών. Αν ο αξιολογητής κρίνει ότι ένας υπάλληλος υστερεί σε κάποια από τις 9 δεξιότητες, συντάσσεται υποχρεωτικά ένα Σχέδιο Ανάπτυξης (π.χ. μέσω επιμόρφωσης στο ΕΚΔΔΑ ή mentoring) για να βελτιωθεί η ατομική του επίδοση.
Το ψυχομετρικό τεστ δεν σχεδιάστηκε ακριβώς για να υπηρετήσει τον παραπάνω νόμο. Παρόλα αυτά, οι 76 τριάδες δηλώσεων συμπεριφοράς που συναντάτε δεν είναι τυχαίες ερωτήσεις προσωπικότητας (όπως π.χ. σε ένα τεστ για ιδιωτικές εταιρείες). Κάθε μία από τις 228 συνολικά δηλώσεις (76 επί 3) συνδέεται με μία από τις 9 δεξιότητες του ν. 4940/2022. Για παράδειγμα η δήλωση «μου αρέσει να ερμηνεύω στατιστικά στοιχεία» μετράει τη δεξιότητα «προσανατολισμός στο αποτέλεσμα» ή «επίλυση προβλημάτων» ή «μου αρέσει να δουλεύω με άλλους» μετράει τη δεξιότητα «ομαδικότητα» ή «προσαρμόζομαι εύκολα σε νέες οδηγίες» μετράει την «προσαρμοστικότητα»
Όταν λοιπόν απαντάτε, ο στόχος σας δεν είναι να φανείτε «τέλειος», αλλά να δείξετε ότι οι καθημερινές επαγγελματικές σας επιλογές αντικατοπτρίζουν έναν υπάλληλο που μπορεί να οργανώσει τη δουλειά του, να συνεργαστεί, να λύσει προβλήματα και να εξυπηρετήσει τον πολίτη, ακριβώς όπως το απαιτεί το Ενιαίο Πλαίσιο Δεξιοτήτων του ν.4940/2022.
Ο αλγόριθμος που βαθμολογεί το τεστ δεν ψάχνει μια «χρυσή» δεξιότητα που δίνει περισσότερους πόντους, καθώς και οι 9 δεξιότητες του νόμου θεωρούνται ισοδύναμες. Αυτό που αναζητά ο αλγόριθμος είναι η ισορροπία και η εσωτερική σταθερότητα του προφίλ του υποψηφίου. Ένα ακραίο προφίλ (π.χ. κάποιος που επιλέγει μόνο την ηγεσία εις βάρος της ομαδικότητας) απορρίπτεται, ενώ η ανάδειξη ενός πολυδιάστατου υπαλλήλου πριμοδοτείται.
Η έξυπνη στρατηγική δεν είναι να μαντέψεις τι θέλει να ακούσει το ΑΣΕΠ, αλλά να εφαρμόσεις ένα «επαγγελματικό φίλτρο» στις επιλογές σου. Όταν καλείσαι να επιλέξεις ανάμεσα σε τρεις θετικές δηλώσεις, η ιεράρχηση πρέπει να γίνεται με βάση τον ρόλο: δώσε προτεραιότητα σε ό,τι προάγει το δημόσιο συμφέρον, την τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων (π.χ. βάσει στοιχείων) και την εξυπηρέτηση του πολίτη, αφήνοντας ως «λιγότερο αντιπροσωπευτικό» ό,τι εμπεριέχει ρίσκο ή αφέλεια για μια δημόσια υπηρεσία.
Αν το τεστ περιλαμβάνει αρνητικές δηλώσεις μέσα στις τριάδες (π.χ. «δυσκολεύομαι να ελέγξω το άγχος μου», «καθυστερώ καμιά φορά να παραδώσω μια εργασία», «δεν μου αρέσει να μου κάνουν κριτική»), η στρατηγική αλλάζει ελαφρώς, καθώς ο αλγόριθμος εδώ μετράει δύο πράγματα: την αυτοεπίγνωση (αντιλαμβάνεσαι τα ελαττώματά σου) και τη διαχείριση ρίσκου στην υπηρεσία.
Η στρατηγική στις αρνητικές δηλώσεις είναι η επιλογή ενός ανθρώπινου ελαττώματος που δεν σαμποτάρει τη δουλειά π.χ. «καμιά φορά αναλύω υπερβολικά ένα πρόβλημα πριν αποφασίσω». Αντίθετα, επιλέγουμε ως «λιγότερο αντιπροσωπευτικό» τη δήλωση που πλήττει άμεσα τον πυρήνα των 9 δεξιοτήτων, όπως η έλλειψη επαγγελματισμού ή η αδυναμία συνεργασίας. Το τεστ δεν ψάχνει αλάνθαστους ρομπότ, αλλά ανθρώπους που έχουν αυτοεπίγνωση των αδυναμιών τους χωρίς αυτές να γίνονται επικίνδυνες για το σύνολο.
Πάμε να δούμε 10 τριάδες για να πάρουμε μια «γεύση»:
Ερώτηση 1η
Ενδεικτική απάντηση: Μου αρέσει να συζητώ για αφηρημένες έννοιες
Ερώτηση 2η
Ενδεικτική απάντηση: Προσαρμόζω τη συμπεριφορά μου ανάλογα με τη συγκεκριμένη κατάσταση στην οποία βρίσκομαι
Ερώτηση 3η
Ενδεικτική απάντηση: Φροντίζω ώστε όλοι να γνωρίζουν τον ρόλο τους σε ένα έργο
Ερώτηση 4η
Ενδεικτική απάντηση: Καταρτίζω πάντα ένα σχέδιο με ενδιάμεσους στόχους για να οργανώσω το χρονοδιάγραμμα ενός έργου
Ερώτηση 5η
Ενδεικτική απάντηση: Χρησιμοποιώ αποδεδειγμένα γεγονότα και σχετικά στοιχεία για να υποστηρίξω τις απόψεις μου
Ερώτηση 6η
Ενδεικτική απάντηση: Βρίσκω πάντα τρόπους να μειώνω τους κινδύνους όταν καταρτίζω επιχειρηματικές στρατηγικές
Ερώτηση 7η
Ενδεικτική απάντηση: Μοιράζομαι τις γνώσεις μου με τους άλλους
Ερώτηση 8η
Ενδεικτική απάντηση: Φτάνω πάντα στα ραντεβού μου στην ώρα μου
Ερώτηση 10η
Ενδεικτική απάντηση: Συνήθως παίρνω αποφάσεις μόνο αφού έχω συγκεντρώσει όλες τις σχετικές πληροφορίες
Συμπέρασμα Αλγορίθμου
Το τελικό πόρισμα του αλγορίθμου για τις συγκεκριμένες απαντήσεις αναδεικνύει ένα υψηλού επιπέδου, δομημένο και «επιτελικό» επαγγελματικό προφίλ, το οποίο βρίσκεται σε πλήρη σύμπνοια με τη φιλοσοφία του σύγχρονου ελληνικού δημοσίου.
Όμως, στις 10 αυτές ερωτήσεις, ο υποψήφιος εμφανίζεται να τα κάνει όλα τέλεια, και οργανώνει χρονοδιαγράμματα, και μειώνει πάντα τους κινδύνους, και είναι πάντα στην ώρα του, και παίρνει αποφάσεις μόνο με πλήρη στοιχεία, και προσαρμόζεται παντού, και μοιράζεται τη γνώση. Στην πράξη, κανένας άνθρωπος δεν είναι τόσο αλάνθαστος.
Στις 76 τριάδες, το τεστ θα σας αναγκάσει να επιλέξετε ανάμεσα σε εξίσου σημαντικές δεξιότητες. Για παράδειγμα, μπορεί να σας βάλει να διαλέξετε αν είστε περισσότερο «προσηλωμένος στο αποτέλεσμα» ή περισσότερο «ομαδικός». Εκεί, αν προσπαθήσετε να κρατήσετε και τα δύο στο 100%, ο αλγόριθμος θα δει αντίφαση.
Αν μεταφέρουμε αυτές τις 10 ερωτήσεις στο σύνολο των 76 ερωτήσεων, ένα ρεαλιστικό και ασφαλές σκορ για έναν πολύ καλό υποψήφιο θα ήταν γύρω στο 75%-85%.
Προσοχή: οι παραπάνω απαντήσεις είναι ενδεικτικές για να καταλάβουμε τη σύνδεση με τον νόμο. Στο πραγματικό τεστ των 76 ερωτήσεων, μη προσπαθείτε να είστε τέλειοι σε όλα. Ο αλγόριθμος ψάχνει έναν ισορροπημένο άνθρωπο με προτεραιότητες, όχι ένα ρομπότ χωρίς ελαττώματα.
