Τον κώδωνα του κινδύνου για τις δημοσιονομικές επιπτώσεις των μη καταγεγραμμένων συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων στην Ευρώπη κρούει νέα μελέτη του ΚΕΦΙΜ, υποστηρίζοντας ότι η εξαίρεσή τους από τους επίσημους δείκτες δημόσιου χρέους έχει συμβάλει στη δημιουργία ενός κλίματος εφησυχασμού που αποκρύπτει το πραγματικό μέγεθος των μελλοντικών βαρών.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι μελλοντικές συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις των κρατικών και ιδιωτικών συστημάτων ασφάλισης, για τις οποίες δεν έχουν σχηματιστεί αντίστοιχα αποθεματικά, δεν συνυπολογίζονται στο δημόσιο χρέος βάσει των κανόνων του Μάαστριχτ. Ως αποτέλεσμα, η επίσημη δημοσιονομική εικόνα των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζεται σημαντικά βελτιωμένη σε σχέση με τις πραγματικές υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί για τις επόμενες δεκαετίες.
Το ΚΕΦΙΜ εκτιμά ότι αυτή η λογιστική προσέγγιση έχει ευνοήσει τη συσσώρευση μεγάλων συνταξιοδοτικών δεσμεύσεων χωρίς την αντίστοιχη δημοσιονομική πίεση για τη χρηματοδότησή τους. Η απουσία τους από τους επίσημους δείκτες χρέους, σημειώνεται στη μελέτη, έχει περιορίσει τα κίνητρα για έγκαιρες μεταρρυθμίσεις και έχει ενισχύσει την αντίληψη ότι τα δημόσια οικονομικά είναι πιο βιώσιμα από ό,τι στην πραγματικότητα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική όταν ληφθεί υπόψη το λεγόμενο «κρυφό» συνταξιοδοτικό χρέος. Στην Ελλάδα υπολογίζεται στο 403% του ΑΕΠ, ενώ σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες καταγράφονται ακόμη υψηλότερα ποσοστά, όπως στην Ισπανία (496%), στην Αυστρία (450%) και στην Ιταλία (429%). Παράλληλα, Γαλλία, Σλοβενία και Πορτογαλία εμφανίζουν επίσης επίπεδα που υπερβαίνουν το 370% του ΑΕΠ.
Κατά το ΚΕΦΙΜ, η μη αποτύπωση αυτών των υποχρεώσεων στους επίσημους λογαριασμούς δυσκολεύει τη συγκρισιμότητα των ευρωπαϊκών στοιχείων με εκείνα άλλων ανεπτυγμένων οικονομιών, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς και η Αυστραλία. Επιπλέον, δημιουργεί κινδύνους για τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική σταθερότητα και για τη βιωσιμότητα πρωτοβουλιών όπως ο κοινός ευρωπαϊκός δανεισμός.
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι οι χώρες που έχουν αναπτύξει κεφαλαιοποιητικά συνταξιοδοτικά συστήματα εμφανίζουν χαμηλότερες μελλοντικές υποχρεώσεις και μεγαλύτερη δημοσιονομική ανθεκτικότητα. Για τον λόγο αυτό προτείνει την ευρύτερη εφαρμογή κεφαλαιοποιητικών μηχανισμών και την ενσωμάτωση των συνταξιοδοτικών δεσμεύσεων στην αποτίμηση του δημόσιου χρέους, ώστε να αποτυπώνεται με μεγαλύτερη ακρίβεια η πραγματική δημοσιονομική κατάσταση των κρατών.
