Νέο πλαίσιο για την επιστροφή ποσών που καταβλήθηκαν χωρίς να δικαιούνται οι ασφαλισμένοι θα εφαρμόσει ο Ε.Φ.Κ.Α. προβλέποντας παρακράτηση μέρους της σύνταξης μέχρι την πλήρη εξόφληση της οφειλής.
Η διαδικασία αφορά περιπτώσεις κατά τις οποίες διαπιστώνεται ότι συντάξεις ή άλλες παροχές καταβλήθηκαν αχρεωστήτως, ανεξάρτητα από την αιτία που προκάλεσε την υπερπληρωμή.
Σύμφωνα με τη διάταξη που ορίζει το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εργασίας που τέθηκε σε διαβούλευση, ο e-ΕΦΚΑ έχει τη δυνατότητα να εκδίδει απόφαση με την οποία τα ποσά που οφείλονται θα παρακρατούνται από τις επόμενες συντάξεις του ασφαλισμένου σε ισόποσες μηνιαίες δόσεις. Η παρακράτηση ορίζεται στο ένα δέκατο (1/10) της μηνιαίας σύνταξης μετά τις νόμιμες κρατήσεις, ενώ σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 50 ευρώ τον μήνα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ειδικότερα ορίζεται:
«Παροχές, από οποιαδήποτε αιτία, που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως από το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με την επωνυμία «Ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης» (e-Ε.Φ.Κ.Α.) παρακρατούνται με απόφαση του e-Ε.Φ.Κ.Α. από τα ποσά των συντάξεων που θα καταβληθούν κατά τους επόμενους μήνες, σε ισόποσες μηνιαίες δόσεις, μέχρι την ολοσχερή εξόφλησή τους. Το ποσοστό της μηνιαίας παρακράτησης ανέρχεται στο ένα δέκατο (1/10) του ποσού της μηνιαίας σύνταξης, όπως αυτό διαμορφώνεται μετά τις νόμιμες κρατήσεις και δεν μπορεί να υπολείπεται του ποσού των πενήντα (50) ευρώ. Σε περίπτωση χορήγησης χρηματικής παροχής αναδρομικά, η οφειλή του πρώτου εδαφίου συμψηφίζεται μ’ αυτή και το τυχόν υπόλοιπο υπόκειται στην παρακράτηση του δεύτερου εδαφίου. Σε κάθε περίπτωση ο ασφαλισμένος δικαιούται να προβεί οποτεδήποτε σε ολοσχερή εξόφληση της οφειλής του.
»Εάν διακοπεί η καταβολή κάθε σύνταξης, για οποιονδήποτε λόγο, προ της ολοσχερούς εξόφλησης του αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού, το υπόλοιπο εισπράττεται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν. 4978/2022, Α’ 190)».
Η διάταξη επιχειρεί να δημιουργήσει ένα σταθερό πλαίσιο αποπληρωμής, ώστε να αποφεύγονται απότομες οικονομικές επιβαρύνσεις για τους συνταξιούχους, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις μεγάλων ποσών. Παράλληλα, παρέχεται στον ασφαλισμένο η δυνατότητα να εξοφλήσει την οφειλή εφάπαξ οποιαδήποτε στιγμή, εφόσον το επιθυμεί.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για τις περιπτώσεις καταβολής αναδρομικών ποσών. Αν ο συνταξιούχος δικαιούται αναδρομικά από σύνταξη ή άλλη χρηματική παροχή, ο e-ΕΦΚΑ μπορεί να προχωρήσει σε συμψηφισμό της οφειλής με το ποσό αυτό. Αν μετά τον συμψηφισμό εξακολουθεί να υπάρχει υπόλοιπο χρέους, τότε ενεργοποιείται εκ νέου η διαδικασία μηνιαίας παρακράτησης.
Στελέχη της κοινωνικής ασφάλισης επισημαίνουν ότι οι αχρεωστήτως καταβληθείσες παροχές μπορεί να προκύψουν από διάφορες αιτίες, όπως λανθασμένος υπολογισμός σύνταξης, μη έγκαιρη δήλωση μεταβολών από τον ασφαλισμένο ή καθυστερημένη διασταύρωση στοιχείων από τις υπηρεσίες. Σε αρκετές περιπτώσεις οι συνταξιούχοι ενημερώνονται εκ των υστέρων ότι έχουν λάβει ποσά που δεν δικαιούνταν, γεγονός που προκαλεί συχνά αντιδράσεις και ενστάσεις.
Η νομοθεσία προβλέπει επίσης τι συμβαίνει όταν διακοπεί η καταβολή της σύνταξης πριν αποπληρωθεί ολόκληρο το ποσό. Σε αυτή την περίπτωση, το υπόλοιπο της οφειλής αναζητείται μέσω των διαδικασιών του Κώδικας Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ), δηλαδή ως δημόσιο χρέος προς το Δημόσιο. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να εφαρμοστούν τα προβλεπόμενα μέτρα είσπραξης που ισχύουν για ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν, ότι οι ασφαλισμένοι έχουν δικαίωμα να ενημερωθούν πλήρως για τον τρόπο υπολογισμού της οφειλής και να ασκήσουν τα προβλεπόμενα ένδικα μέσα ή διοικητικές προσφυγές, εφόσον θεωρούν ότι η απαίτηση του φορέα είναι λανθασμένη. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου χιλιάδες συνταξιούχοι παρακολουθούν στενά τις μεταβολές στις αποδοχές τους, εν μέσω αυξημένου κόστους ζωής και συνεχιζόμενων ελέγχων στις ασφαλιστικές παροχές.
