Οι επαγωγικοί συλλογισμοί (inductive reasoning) αποτελούν σταθερή παρουσία στις εξετάσεις του ΑΣΕΠ και EPSO. Σε αυτού του τύπου τις ερωτήσεις ο υποψήφιος καλείται να εντοπίσει τον κανόνα ή τους κανόνες που διέπει μια ακολουθία σχημάτων ή ένα πίνακα σχημάτων (μάτριξ) και να επιλέξει την εικόνα που συμπληρώνει το ερωτηματικό ή τη σειρά. Η δυσκολία δεν έγκειται στις μαθηματικές γνώσεις, αλλά στην ικανότητα λογικής αφαίρεσης και αναγνώρισης μοτίβων, μια ικανότητα που, με εξάσκηση, βελτιώνεται αισθητά.
Στους επαγωγικούς συλλογισμούς που θα δούμε σήμερα επαναλαμβάνονται συγκεκριμένες κατηγορίες μοτίβων, συνήθως σε συνδυασμό 2-3 κανόνων ταυτόχρονα. Πάμε σήμερα να επιλύσουμε 5 μέτριας δυσκολίας ερωτήσεις επαγωγικού συλλογισμού (δικής μου επινόησης τύπου ΑΣΕΠ σχεδιασμένες σε PowerPoint), με αναλυτική εξήγηση για κάθε απάντηση.
Ερώτηση 1η
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Βρείτε το σχήμα (Α, Β, Γ, Δ, Ε) που αντικαθιστά το ερωτηματικό:
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Εδώ έχουμε ένα κλασικό παράδειγμα μάτριξ επαγωγικού συλλογισμού όπου είτε οι στήλες είτε οι γραμμές μεταξύ τους συνδέονται με κάποιο κανόνα και εφόσον τον βρούμε, τον εφαρμόζουμε και στις υπόλοιπες δύο στήλες ή γραμμές. Πάμε να βρούμε τον κανόνα από τη δεύτερη γραμμή και να επαναλάβουμε μετά τον ίδιο κανόνα και στην Τρίτη γραμμή. Αν «δουλέψει» τότε αυτή είναι η επίλυση και της πρώτης γραμμής όπου λείπει ένα σχήμα (εκεί που βρίσκεται το ερωτηματικό). Στη δεύτερη γραμμή παρατηρούμε ξεκινώντας από τα αριστερά προς τα δεξιά ότι έχουμε ένα κύκλο λευκό με ένα τρίγωνο μέσα, μετά έχουμε ένα κύκλο με ένα μαύρο τετράγωνο μέσα ενώ στο τέλος έχουμε τα δύο εσωτερικά σχήματα μαζί. Πάμε να δούμε και την τρίτη γραμμή, όπου παρατηρούμε ότι έχουμε ξεκινώντας τώρα ανάποδα από τα δεξιά προς τα αριστερά (δίχως να έχει σημασία η σειρά) έχουμε ένα ρόμβο όπου μέσα έχει ένα κύκλο, μετά έχουμε ένα ρόμβο που περιέχει ένα μαύρο τρίγωνο και στο τρίτο σχήμα με τα δύο εσωτερικά σχήματα. Άρα, το ίδιο ισχύει και στην πρώτη γραμμή. Έχουμε ένα τετράγωνο λευκό με ένα μαύρο τετράγωνο μέσα, μετά έχουμε τα εσωτερικά σχήματα οπότε στο σχήμα που ψάχνουμε θα πρέπει να έχουμε ένα λευκό τετράγωνο και τον κύκλο που είναι το δεύτερο εσωτερικό σχήμα. Επομένως, η σωστή απάντηση είναι η επιλογή Β.
Ερώτηση 2η
Βρείτε το σχήμα (Α, Β, Γ, Δ) που αντικαθιστά το ερωτηματικό:
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Πάμε να παρατηρήσουμε τώρα αυτόν τον επαγωγικό συλλογισμό. Βλέπουμε κύκλους και διάφορα εικονίδια γύρω γύρω αλλά και μέσα. Εδώ το μοτίβο έχει ως εξής: τα γύρω γύρω εικονίδια περιστρέφονται αριστερόστροφα δηλαδή αντίθετα από τους δείκτες του ρολογιού αλλά με δύο κανόνες, όταν το εικονίδιο φτάνει στη κάτω αριστερή γωνία, μπαίνει στο επόμενο βήμα μέσα στον κύκλο ενώ στο μεθεπόμενο βήμα βγαίνει στην κάτω δεξιά γωνία και εξαφανίζεται. Με αυτό το σκεπτικό, η σαύρα που βρίσκεται πάνω δεξιά γωνία θα μετακινηθεί στην πάνω αριστερή γωνία. Το γατάκι θα μετακινηθεί από την πάνω αριστερή γωνία στην κάτω αριστερή γωνία. Το λεωφορείο στην κάτω δεξιά γωνία έχει πλέον εξαφανιστεί και τη θέση του την έχει πάρει η μάσκα. Τέλος, το βελανίδι θα βρίσκεται μέσα στον κύκλο. Με όλα αυτά που περιέγραψα η σωστή απάντηση είναι μόνο η επιλογή Δ.
Ερώτηση 3η
Ποιο σχήμα (Α, Β, Γ, Δ, Ε) ακολουθεί τη σειρά;
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Πάμε πάλι όλοι μαζί να βρούμε τους κανόνες που ισχύουν και σε αυτόν τον επαγωγικό συλλογισμό. Πρώτα από όλα παρατηρούμε ότι έχουμε κάθε δύο βήματα ένα σχεδιασμένο background, επομένως στην εικόνα που αναζητούμε θέλουμε να είναι λευκό το background και άρα οι επιλογές Β και Ε εξαλείφονται. Στη συνέχεια, παρατηρούμε ότι υπάρχει μια κουκκίδα μαύρη η οποία εμφανίζεται σε κάθε 1ο, 3ο, 5ο … βήμα ενώ παράλληλα όταν βρίσκεται μέσα σε μαύρο πλαίσιο γίνεται άσπρη, οπότε εξαλείφουμε και την επιλογή Γ καθώς στην απάντηση που αναζητούμε πρέπει να έχουμε κουκκίδα στο κέντρο. Επίσης, παρατηρούμε ότι τα εσωτερικά σχήματα είναι λευκά, δύο μαύρα, ένα λευκό, δύο μαύρα οπότε στην απάντηση που αναζητούμε θα πρέπει να είναι λευκό οπότε εξαλείφεται και η επιλογή Δ. Ο τελευταίος κανόνας που δεν μας χρειάζεται αφού μας έμεινε μόνο η απάντηση Α είναι ότι τα εσωτερικά σχήματα έχουν αρχικά 3 πλευρές, μετά 4 πλευρές, μετά 5 πλευρές, μετά 6 πλευρές και μετά γίνεται 5 πλευρές, μετά 4 πλευρές, οπότε στην επιλογή που αναζητούμε θα πρέπει να έχει ξανά 3 πλευρές.
Ερώτηση 4η
Ποιο σχήμα (α, β, γ, δ, ε) ακολουθεί τη σειρά;
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Άλλο ένας χαρακτηριστικός επαγωγικός συλλογισμός όπου στοιχεία κινούνται μέσα αριστερά δεξιά πάνω κάτω και εμείς πρέπει να βρούμε την κίνηση του κάθε στοιχείου προκειμένου να καταλήξουμε στην επιλογή της σωστής απάντησης. Λοιπόν, σε κάθε σχήμα υπάρχουν τρία στοιχεία, ένας κύκλος, ένα τρίγωνο και ένα τετράγωνο. Ο κύκλος βρίσκεται στην πάνω αριστερή γωνία και κινείται διαγώνια σε 4 βήματα δηλαδή μετακινείται 4 θέσεις για να φτάσει στην απέναντι κάτω δεξιά γωνία ενώ στη συνέχεια γυρίζει πίσω διαγωνίως. Μετά το τρίγωνο και αυτό μετακινείται 4 θέσεις σε κάθε 4 βήματα και παρατηρούμε ότι μετακινείται αριστερόστροφα και μετά πάλι δεξιόστροφα στην πρώτη σειρά. Τέλος, έχουμε ένα τετράγωνο το οποίο βρίσκεται στη μέση του σχήματος και μετακινείται και αυτό 4 θέσεις πάνω κάτω. Αν τα παρατηρήσουμε όλα αυτά τότε θα βρούμε ότι η σωστή απάντηση πίσω από την επιλογή δ.
Ερώτηση 5η
Ποιο σχήμα (α, β, γ, δ, ε) ακολουθεί τη σειρά;
Επεξήγηση σωστής απάντησης: Πάμε και στο τελευταίο για σήμερα επαγωγικό συλλογισμό μας. Πριν ξεκινήσουμε να το επιλύουμε το μελετάμε και το πάνω μέρος που αποτελεί τη σειρά των ερωτήσεων και μετά τις απαντήσεις (α, β, γ, ε, ε). Στο πρώτο σχήμα παρατηρούμε ότι τα μαύρα τετράγωνα είναι πέντε, μετά γίνονται έξι, μετά γίνονται επτά, μετά γίνονται οκτώ και μετά γίνονται ξανά επτά, οπότε αναζητούμε ένα σχήμα με έξι μαύρα τετράγωνο, έτσι εξαλείφουμε τις επιλογές α, γ και δ. Πάμε στον δεύτερο κανόνα που είναι ότι κάθε σχήμα περιέχει ένα λευκό τετράγωνο το οποίο απουσιάζει από την επιλογή ε. Οπότε, η σωστή απάντηση είναι η επιλογή β.
