Περαιτέρω φορολογικές ελαφρύνσεις και νέα κίνητρα για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος προανήγγειλε την Τετάρτη ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ανακοινώνοντας πως το ζήτημα θα τεθεί στην ατζέντα του άτυπου Eurogroup στη Λευκωσία.
Όπως ανέφερε, στόχος είναι η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών-μελών, ώστε να αξιοποιηθούν επιτυχημένες πολιτικές που έχουν εφαρμοστεί σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Πιο συγκεκριμένα, στη συνεδρίαση αναμένεται να παρουσιαστούν τα μοντέλα πολιτικής που εφάρμοσαν τρεις χώρες - η Ισπανία, η Κροατία και η Ιρλανδία - τα οποία θεωρούνται χαρακτηριστικά παραδείγματα παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.
Ισπανία
Η Ισπανία έχει εγκρίνει το Κρατικό Σχέδιο Στέγασης 2026-2030, ύψους 7 δισ. ευρώ, τριπλασιάζοντας τις δημόσιες επενδύσεις για την αντιμετώπιση της εκτόξευσης των ενοικίων και της στεγαστικής πίεσης, ιδιαίτερα σε αστικά κέντρα και τουριστικές περιοχές.
Κεντρικός πυλώνας του σχεδίου είναι η ενίσχυση της δημόσιας κατοικίας, στην οποία κατευθύνεται περίπου το 40% των πόρων, με 2,8 δισ. ευρώ για νέες κοινωνικές και δημόσιες κατοικίες. Οι κατοικίες που χρηματοδοτούνται από το κράτος αποκτούν μόνιμο προστατευτικό καθεστώς, χωρίς δυνατότητα ιδιωτικοποίησης ή αποχαρακτηρισμού.
Παράλληλα, αναπτύσσεται σύστημα μακροχρόνιας προσιτής ενοικίασης έως 75 ετών, με το ενοίκιο να μην υπερβαίνει το 30% του εισοδήματος των δικαιούχων. Σημαντικοί πόροι κατευθύνονται στην ανακαίνιση υφιστάμενων κτιρίων και στην αναζωογόνηση υποβαθμισμένων περιοχών.
Σχεδόν το 30% του προγράμματος αφορά τη στήριξη των νέων, μέσω επιδοτήσεων και στεγαστικών βοηθημάτων, ενώ παράλληλα επιβάλλονται αυστηροί περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και υποχρεώσεις στις πλατφόρμες για άμεση αφαίρεση παράνομων καταχωρίσεων.
Ιρλανδία
Η Ιρλανδία εφαρμόζει το πρόγραμμα «Delivering Homes, Building Communities 2025-2030», με προϋπολογισμό 11,3 δισ. ευρώ και στόχο την κατασκευή 300.000 κατοικιών έως το 2030, απαντώντας σε μια από τις πιο οξυμένες στεγαστικές κρίσεις στην Ευρώπη.
Κεντρικό εργαλείο αποτελεί η καθολική ρύθμιση των ενοικίων με πλαφόν 2% ετησίως ή τον πληθωρισμό, ανάλογα με το χαμηλότερο ποσοστό. Τα νέα ακίνητα που κατασκευάζονται μετά τον Ιούνιο του 2025 εξαιρούνται από το πλαφόν, ώστε να ενισχυθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις.
Παράλληλα, οι ιδιοκτήτες μπορούν να αναπροσαρμόζουν τα ενοίκια στα επίπεδα αγοράς μετά από αλλαγή ενοικιαστή ή κύκλο έξι ετών μίσθωσης. Σημαντικά φορολογικά μέτρα περιλαμβάνουν μείωση ΦΠΑ στις πωλήσεις νεόδμητων κατοικιών από 13,5% σε 9%, καθώς και φόρο 7% σε κενά ακίνητα για την ενεργοποίηση ανεκμετάλλευτων κατοικιών.
Το κράτος επενδύει 2,9 δισ. ευρώ για κοινωνική κατοικία και αγορά ακινήτων, ενώ οι εταιρείες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα προσιτής ενοικίασης απαλλάσσονται από εταιρικό φόρο για τα σχετικά έσοδα.
Κροατία
Η Κροατία, τέλος, προχωρά σε Εθνικό Σχέδιο Στεγαστικής Πολιτικής έως το 2030, με επίκεντρο μια βαθιά φορολογική μεταρρύθμιση για την αντιμετώπιση της έλλειψης κατοικιών που προκάλεσε η τουριστική πίεση και η εκτεταμένη χρήση Airbnb.
Θεσπίζεται νέος ετήσιος φόρος ακινήτων από 0,60 έως 8 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, που επιβάλλεται σε οικιστικά και κενά ακίνητα, με εξαίρεση την κύρια κατοικία και τα σπίτια που μισθώνονται μακροχρόνια. Στόχος είναι η ενεργοποίηση των ανενεργών κατοικιών προς την αγορά ενοικίασης.
Παράλληλα, ορίζεται ανώτατη τιμή 2.104 ευρώ ανά τ.μ. για κατοικίες που κατασκευάζονται μέσω κρατικών προγραμμάτων, ενώ προβλέπεται η δημιουργία περίπου 9.000 νέων κατοικιών έως το 2030, εκ των οποίων οι μισές θα διατεθούν για προσιτή ενοικίαση.
Η πολιτεία ενισχύει επίσης την πρόσβαση των νέων μέσω φοροελαφρύνσεων, όπως επιστροφή ΦΠΑ έως 50% και απαλλαγές από φόρους μεταβίβασης, ενώ οι δήμοι αποκτούν τη δυνατότητα περιορισμού ή απαγόρευσης νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση.
