Οι παραγωγικοί συλλογισμοί είναι ένας από τους πέντε τύπους ερωτημάτων που περιλαμβάνει το Τεστ Δεξιοτήτων – Γνωστικής Ικανότητας του ΑΣΕΠ και έχουν εμφανιστεί σε πραγματικές εξετάσεις, μεταξύ άλλων στον διαγωνισμό για ΤΕ Δασοπονίας (1Γ/2024) και για την επιλογή των διοικητών νοσοκομείων, την ίδια χρονιά.
Στους ΤΕ Δασοπονίας είχε τεθεί ο Κλασικός Παραγωγικός Συλλογισμός. Η λογική του ήταν απλή, σου δίνονται 2-4 προτάσεις που περιγράφουν μια κατάσταση και κατόπιν σε καλούν να βρεις ποια από τις πέντε δηλώσεις είναι σίγουρα αληθής ή σίγουρα αναληθής. Το κλειδί εδώ είναι η λέξη «σίγουρα». Δεν αρκεί μια δήλωση να μπορεί να είναι αληθής, πρέπει να προκύπτει αναπόφευκτα από τα δεδομένα. Οι παγίδες που πρέπει να αποφύγεις στον παραπάνω τύπο παραγωγικού συλλογισμού είναι: α) διαβάζεις κάτι που λογικά ισχύει αλλά αν δεν το λέει ρητά το κείμενο τότε δεν είναι σωστό, β) μια δήλωση που θα μπορούσε να είναι αληθής δεν είναι το ίδιο με μία δήλωση που είναι σίγουρα αληθής και γ) οι απαντήσεις μοιάζουν πολύ μεταξύ τους, μια λέξη διαφορά «περισσότερα» αντί για «λιγότερα», «τουλάχιστον» αντί «ακριβώς» αλλάζει τα πάντα.
Παράδειγμα ΑΣΕΠ:
Ο Ανδρέας αγόρασε ακριβώς τέσσερα βιβλία.
Ο Κώστας αγόρασε ακριβώς πέντε βιβλία.
Η Μαρία αγόρασε περισσότερα βιβλία από τον Κώστα.
Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, ποια από τις ακόλουθες δηλώσεις είναι σίγουρα αληθής;
Α. Η Μαρία αγόρασε λιγότερα βιβλία από τον Ανδρέα.
Β. Η Μαρία αγόρασε περισσότερα βιβλία από τον Ανδρέα.
Γ. Ο Ανδρέας και ο Κώστας αγόρασαν τον ίδιο αριθμό βιβλίων.
Δ. Συνολικά αγοράστηκαν δεκαπέντε βιβλία.
Ε. Ο Ανδρέας αγόρασε περισσότερα βιβλία από τη Μαρία.
Σωστή απάντηση: Β
Η Μαρία αγόρασε περισσότερα από τον Κώστα, άρα τουλάχιστον έξι. Ο Ανδρέας αγόρασε τέσσερα. Επομένως η Μαρία αγόρασε σίγουρα περισσότερα από τον Ανδρέα. Οι υπόλοιπες επιλογές είτε είναι αναληθείς είτε δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν από τα δεδομένα, η Δ για παράδειγμα θα ίσχυε μόνο αν η Μαρία είχε αγοράσει ακριβώς έξι βιβλία, κάτι που δεν αναφέρεται πουθενά.
Ο άλλος τύπος είναι ο Διαδραστικός Παραγωγικός Συλλογισμός, ο οποίος εμφανίστηκε στον διαγωνισμό των διοικητών και είναι αρκετά διαφορετικός. Δεν επιλέγεις από έτοιμες απαντήσεις, αλληλοεπιδράς με τα στοιχεία της ερώτησης, κάνεις κλικ, σέρνεις, τοποθετείς και επιλέγεις μέσα από διαδραστικά περιβάλλοντα.
Περιλαμβάνει:
1) Διάταξη και κατάταξη
Σου δίνεται ένα σύνολο κανόνων και καλείσαι να τοποθετήσεις πρόσωπα, αντικείμενα ή γεγονότα στη σωστή σειρά ή θέση. Στη διαδραστική έκδοση αυτό γίνεται κυριολεκτικά με το ποντίκι όπου σέρνεις και τοποθετείς στοιχεία στο σωστό σημείο. Συχνά εμφανίζεται με τη μορφή χρονοπρογράμματος ή ημερολογίου. Πριν αρχίσεις να τοποθετείς, διάβασε πρώτα όλους τους κανόνες. Συχνά ένας κανόνας περιορίζει άλλον και αν αρχίζεις χωρίς να έχεις δει το σύνολο χάνεις χρόνο διορθώνοντας. Ξεκίνα από τους πιο αυστηρούς κανόνες, δηλαδή αυτούς που αφήνουν τη λιγότερη ευελιξία.
Σωστή απάντηση: Βασίλης, Γιώργος, Άννα, Δήμητρα
Ξεκινάμε από τον πιο αυστηρό κανόνα, αυτόν που αφήνει τη λιγότερη ευελιξία. Ο κανόνας 4 λέει ότι η Δήμητρα παρουσιάζει τελευταία, άρα η θέση της είναι δεδομένη δηλαδή 4η. Ο κανόνας 3 λέει ότι ο Γιώργος δεν παρουσιάζει πρώτος, άρα η 1η θέση ανήκει είτε στον Βασίλη είτε στην Άννα. Ο κανόνας 2 λέει ότι η Άννα παρουσιάζει αμέσως μετά τον Γιώργο, οι δύο είναι αναγκαστικά συνεχόμενοι. Αν η Άννα ήταν 1η, ο Γιώργος πρέπει να προηγείται, κάτι που δεν υπάρχει ως θέση. Άρα, η Άννα δεν μπορεί να είναι 1η και επομένως ο μόνος που μένει για την πρωτιά είναι ο Βασίλης. Με τον Βασίλη 1ο και τη Δήμητρα 4η, οι θέσεις 2η και 3η ανήκουν στον Γιώργο και την Άννα. Ο κανόνας 2 ορίζει ότι η Άννα έρχεται αμέσως μετά τον Γιώργο, άρα Γιώργος 2ος και Άννα 3η.
2) Ημερολόγιο και χρονοπρογραμματισμός
Σε αυτόν τον τύπο ερώτησης σου παρουσιάζεται ένα ημερολόγιο μήνα μαζί με τις διαθεσιμότητες ή τις απουσίες κάθε μέλους μιας ομάδας. Καλείσαι να κάνεις κλικ στη σωστή ημερομηνία, συνήθως την πρώτη ημέρα που όλοι είναι διαθέσιμοι ταυτόχρονα. Η δυσκολία δεν είναι η λογική, είναι ο χρόνος. Αν αρχίσεις να ελέγχεις κάθε ημέρα μία-μία από την αρχή του μήνα, χάνεις πολύτιμα δευτερόλεπτα. Η σωστή στρατηγική είναι να ξεκινάς πάντα από τον πιο περιοριστικό κανόνα, αυτόν που αφήνει τις λιγότερες επιλογές ανοιχτές. Για παράδειγμα, αν ένα μέλος είναι διαθέσιμο μόνο Δευτέρες και Τετάρτες, δεν έχει νόημα να εξετάσεις καμία άλλη ημέρα. Φιλτράρεις αμέσως το ημερολόγιο στις μισές επιλογές και μετά εφαρμόζεις τους υπόλοιπους κανόνες πάνω σε αυτές. Τρία πράγματα που αξίζει να θυμάσαι εδώ: α) πρόσεξε αν η ερώτηση ζητά εργάσιμες ημέρες, τα Σαββατοκύριακα αποκλείονται αυτόματα ακόμα και αν δεν το αναφέρει ρητά κάποιος κανόνας, β) οι απουσίες που ορίζονται με εύρος ημερομηνιών π.χ. «από 10 έως 16), συμπεριλαμβάνουν και τις δύο άκρες, δηλαδή και την 10η και την 16η και γ) μόλις βρεις την πρώτη διαθέσιμη ημέρα, σταματάς. Δεν χρειάζεται να ελέγξεις τις υπόλοιπες.
Σωστή απάντηση: 17 Μαρτίου
Ξεκινάμε από τον πιο περιοριστικό κανόνα. Ο Νίκος είναι διαθέσιμος μόνο Τετάρτες, Πέμπτες και Παρασκευές, άρα αποκλείονται αμέσως όλες οι Δευτέρες και Τρίτες του μήνα. Έχουμε ήδη μειώσει τις επιλογές στις μισές. Από τις εναπομένουσες ημέρες αποκλείουμε τις Παρασκευές γιατί η Μαρία δεν είναι διαθέσιμη. Μένουν μόνο Τετάρτες και Πέμπτες. Η Ελένη απουσιάζει από 1 έως 14 Μαρτίου, συμπεριλαμβανομένης και της 14ης. Άρα οι Τετάρτες και Πέμπτες της πρώτης και δεύτερης εβδομάδας αποκλείονται: 3, 4, 10, 11 Μαρτίου. Μένουν: 17, 18, 24, 25, 31 Μαρτίου. Ο κανόνας του Αντώνη αφορά Δεύτερες και Τρίτες, δεν επηρεάζει καμία από τις εναπομένουσες ημέρες. Προσοχή εδώ: αυτός ο κανόνας μπαίνει σκόπιμα για να σε αποσπάσει και να σου κλέψει χρόνο. Η πρώτη από τις εναπομένουσες ημέρες είναι η 17 Μαρτίου, Τετάρτη. Σταματάμε εδώ, δεν χρειάζεται να ελέγξουμε τις υπόλοιπες.
3) Τοποθέτηση σε αίθουσες
Σε αυτόν τον τύπο ερώτησης σου δίνονται πληροφορίες για τις ανάγκες κάθε ατόμου, τι αίθουσα χρειάζεται και για πόση ώρα και καλείσαι να σύρεις κάθε άτομο στη σωστή αίθουσα. Η δυσκολία είναι ότι πρέπει να συνδυάσεις πολλαπλές πληροφορίες ταυτόχρονα: τη χωρητικότητα, τη διαθεσιμότητα και τις ώρες.
Σωστή απάντηση: Δυτική αίθουσα: Άννα + Δήμητρα, Ανατολική αίθουσα: Γιώργος + Βασίλης
Ξεκινάμε πάντα από αυτά που είναι δεδομένα και δεν αλλάζουν. Η Άννα απαιτεί ρητά Δυτική Αίθουσα, δεν υπάρχει επιλογή. Μπαίνει εκεί αυτόματα. Ο Γιώργος απαιτεί ρητά Ανατολική, μπαίνει κι αυτός αυτόματα. Έχουμε ήδη τοποθετήσει τους μισούς χωρίς να κάνουμε καμία πραγματική επιλογή. Μένουν Βασίλης και Δήμητρα. Εδώ μπαίνει ο πρόσθετος κανόνας: Ο Βασίλης δεν μπορεί να είναι με την Άννα. Η Άννα είναι στη Δυτική, άρα ο Βασίλης πάει αναγκαστικά στην Ανατολική. Μένει μόνο η Δήμητρα, πάει στη Δυτική. Τελευταίο βήμα: η επαλήθευση ωρών. Είναι εντός ορίων οπότε όλα είναι εντάξει και τοποθετείς τα ονόματα στις αίθουσες.
4) Χρονικά παράθυρα ομάδας
Σε αυτόν τον τύπο ερώτησης βλέπεις το ημερήσιο πρόγραμμα κάθε μέλους της ομάδας σε μορφή γραμμής ωρών, τα γκρι τμήματα δείχνουν απασχολημένες ώρες και τα λευκά ελεύθερες. Καλείσαι να βρεις ένα κοινό ελεύθερο παράθυρο και να κάνεις κλικ στη σωστή ώρα έναρξης στο δικό σου ημερολόγιο.
Σωστή απάντηση: 11:00
Η συνάντηση διαρκεί 1,5 ώρα, χρειαζόμαστε δηλαδή ένα συνεχόμενο ελεύθερο παράθυρο 90 λεπτών για όλους. Ελέγχουμε ποιες ώρες είναι ελεύθερες για καθέναν:
Άννα: ελεύθερη 10-12, 13-14, 16-18
Βασίλης: ελεύθερος 11-13, 14-16, 17-18
Γιώργος: ελεύθερος 9-10, 11-12, 13-15
Ψάχνουμε κοινό παράθυρο 1,5 ώρας και για τους τρεις. 11:00-12:00: Άννα, Βασίλης και Γιώργος, όλοι ελεύθεροι. Αλλά χρειαζόμαστε 1,5 ώρα, άρα μέχρι 12:30. Στις 12:00 ο Γιώργος απασχολείται, δεν χωράει.
13:00-14:30: η Άννα μπορεί 13:00 με 14:00 ενώ ο Βασίλης είναι απασχολημένος. 14:00-15:30: Βασίλης μπορεί 13-16, ο Γιώργος μπορεί 13-15, αλλά η Άννα 14-16 είναι απασχολημένη. Φαίνεται ότι δεν υπάρχει κοινό παράθυρο 1,5 ώρας, χωρίς μετακίνηση ραντεβού. Εδώ μπαίνει ο κανόνας της μετακίνησης έως 30 λεπτά. Οπότε, αν ο Γιώργος μετακινήσει το ραντεβού 12-13 κατά 30 λεπτά αργότερα τότε το παράθυρο 11:00 με 12:30 είναι εφικτό για όλους.
5) Κατάταξη
Σε αυτόν τον τύπο σου δίνονται σχέσεις σύγκρισης μεταξύ ατόμων, ποιος έχει περισσότερο ή λιγότερο από κάποιο κριτήριο και καλείσαι να τα κατατάξεις από το 1 (χαμηλότερο) έως το 4 (υψηλότερο), σέρνοντάς τα στη σωστή θέση. Η δυσκολία είναι ότι οι σχέσεις δεν σου δίνονται απευθείας σειρά, πρέπει εσύ να τις συνδυάσεις για να βγάλεις την ιεραρχία.
Σωστή απάντηση: 1: Δήμητρα, 2: Βασίλης, 3: Άννα, 4: Γιώργος
Καταγράφουμε τις τρεις σχέσεις και τις συνδέουμε αλυσιδωτά: Γιώργος, Άννα, Βασίλης, Δήμητρα. Η παγίδα εδώ είναι διπλή: πρώτον, οι σχέσεις δεν δίνονται με τη σειρά της ιεραρχίας, πρέπει εσύ να τις συνδέσεις. Δεύτερον, το ερώτημα ζητά από χαμηλότερο έως υψηλότερο, οπότε αν βάλεις τον Γιώργο στο 1 αντί στο 4 χάνεις την ερώτηση παρόλο που έχεις βρει τη σωστή ιεραρχία.;
6) Προγραμματισμός εργασιών
Σε αυτόν τον τύπο σου δίνεται ένα ημερολόγιο ωρών και μια λίστα εργασιών με τη διάρκειά τους. Καλείσαι να τις τοποθετήσεις μέσα στη μέρα σύροντάς τες στο σωστό χρονικό παράθυρο, λαμβάνοντας υπόψη περιορισμούς, ποιες εργασίες δεν μπορούν να γίνουν ταυτόχρονα, ποιες πρέπει να γίνουν πριν από άλλες και ποιες δεν μπορούν να μετακινηθούν.
Σωστή απάντηση: 9:00-10:00 (συνάντηση τμήματος πωλήσεων, 10:00-10:30 (σύνταξη αναφοράς), 13:00-14:00 (καταχώρηση δεδομένων) και 14:00-15:30 (παραγωγή εκθέσεων).
Ξεκινάμε από τον πιο αυστηρό περιορισμό. Η «καταχώρηση δεδομένων» και η «παραγωγή εκθέσεων» απαιτούν φορητό υπολογιστή, ο οποίος παραλαμβάνεται μετά τις 13:00. Άρα αυτές οι δύο εργασίες δεν μπορούν να ξεκινήσουν πριν τις 13:00. Το πρωϊνό παράθυρο 9:00-12:00 (3 ώρες) είναι ελεύθερο για τις υπόλοιπες εργασίες. Έχουμε τη «συνάντηση» (1 ώρα) και τη «σύνταξη αναφοράς» (0,5 ώρα), σύνολο 1,5 ώρα. Τις τοποθετούμε όσο νωρίτερα γίνεται: 9:00-10:00 και 10:00 με 10:30. Μετά την παραλαβή του υπολογιστή στις 13:00 τοποθετούμε τις υπόλοιπες: «καταχώρηση δεδομένων» 13:00-14:00 και «παραγωγή εκθέσεων» 14:00 με 15:30. Η παγίδα είναι να βάλεις μια εργασία που απαιτεί υπολογιστή πριν τις 13:00, αριθμητικά χωράει στο ημερολόγιο αλλά παραβιάζει τον περιορισμό.;
